23 Kasım 2026, Pazartesi · 00:41 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Fon krizi karşılıksız çekte 8 yılın rekorunu getirdi

Eylül başında patlak veren fon krizinin ardından piyasalarda beklenen tahsilat sıkışıklığı, çek verilerine sert yansıdı. TBB Risk Merkezi verilerine göre, ekim ayında karşılıksız çeklerin ibraz edilen çeklere oranı adet…

YAYINLAMA 23 Kasım 2026 00:00

GÜNCELLEME 23 Kasım 2026 00:14

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

MERVE YİĞİTCAN

Türkiye’yi sarsan fon krizinin etkisiyle piyasalarda beklenen tahsilat sıkışıklığı, Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin Ekim 2026 çek istatistiklerinde de kendini gösterdi. Verilere göre, ekim ayında karşılıksız çeklerin ibraz edilen çeklere oranı adet bazında yüzde 3,2’ye, tutar bazında ise yüzde 4,2’ye tırmanarak aylık bazda son yılların zirvesine çıktı. TBB Risk Merkezi’nin açıkladığı verilere göre, 2026 yılının Ocak-Ekim döneminde bankalara ibraz edilen çek adedi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 5,9 azalarak 12 milyon 35 bin adede, tekil keşideci sayısı ise yüzde 6,4 düşüşle 540 bin 881 kişiye geriledi.

Buna karşın ibraz edilen çeklerin toplam tutarı yüzde 18 artışla 9 trilyon 492 milyar TL’ye yükseldi. Asıl çarpıcı tablo ise ‘arkası yazılan’ çeklerde ortaya çıktı. Ocak-ekim döneminde karşılıksız işlemi yapılan çek adedi geçen yıla göre yüzde 14 artışla 290 bin 32’ye, keşideci sayısı yüzde 19 artışla 35 bin 459’a çıkarken; karşılıksız çeklerin toplam tutarı yüzde 49 gibi keskin bir artışla 308 milyar 278 milyon TL oldu. Bu tutarın yalnızca 37 milyar 361 milyon TL’lik kısmı yani 41 bin 964 adeti daha sonra ödenebildi.

Aylık verilere bakıldığında fon krizinin yarattığı nakit akışı bozulması çok daha net görülüyor. Yılın 10 ayında adet bazında ortalama yüzde 2,4; tutar bazında yüzde 3,2 seviyesinde seyreden karşılıksız çek oranı; Eylül 2026’da adet bazında yüzde 2,7, tutar bazında ise yüzde 3,4 düzeyindeydi. Ekim ayında ibraz edilen 922 milyar TL tutarındaki 987 bin 912 adet çekin 38 milyar 443 milyon TL’lik kısmının karşılıksız çıkmasıyla bu oranlar tek bir ayda adet bazında yüzde 3,2’ye, tutar bazında yüzde 4,2’ye sıçradı. Tutar bazındaki oranın adet bazındaki oranın oldukça üzerinde seyretmesi, karşılıksız çıkan çeklerin ortalama tutarının büyüdüğüne işaret ederken; 10 ayda karşılıksız çek tutarının en yüksek olduğu iller sırasıyla İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa olarak kayıtlara geçti.

Çek yeniden sahaya döndü

TBB Risk Merkezi’nin 2009 yılına uzanan tarihsel serisi, çekin Türkiye ekonomisindeki rolünün geçirdiği büyük dönüşümü de ortaya koyuyor. 2008 küresel finans krizinin etkilerinin hissedildiği 2009 yılında, yılda 25,5 milyon adet çek bankalara ibraz edilirken, karşılıksız çek oranı adet bazında yüzde 6,9; tutar bazında ise yüzde 8,2 gibi rekor seviyelerdeydi. 2010’lu yıllarda karekodlu çek uygulaması, elektronik ödeme sistemlerinin yaygınlaşması ve banka kredilerine erişimin görece kolay olmasıyla birlikte çek, piyasanın tek ve ana ödeme aracı olma özelliğini yavaş yavaş yitirdi.

Özellikle pandemi dönemi olan 2020’de ibraz edilen çek adedi 13,9 milyona kadar gerilerken, kredi genişlemesi ve yapılandırmaların etkisiyle karşılıksız çek oranı tutar bazında 2021’de yüzde 1,1’e, adet bazında ise 2022’de 123 bin 547 adet ve yüzde 0,7 oranıyla tarihi dip seviyelere indi. Ancak 2023’ün ikinci yarısından itibaren uygulanan sıkı para politikası, ticari kredilere getirilen büyüme sınırları ve yükselen finansman maliyetleri, reel sektörü yeniden vadeli ticaretin en eski enstrümanı olan çeke yöneltti. 2021’de 1,22 trilyon TL olan yıllık ibraz edilen çek hacmi, 2023’te 4,49 trilyon TL’ye, 2024’te 7,73 trilyon TL’ye ve 2025’te 10 trilyon TL sınırına dayandı. 2026’nın henüz 10 ayı geride kalırken çek hacminin 9,49 trilyon TL’ye ulaşması şirketlerin işletme sermayesi ihtiyacını banka kredisi yerine birbirlerini fonlayarak gidermeye çalıştığını gösteriyor. Karşılıksız çek tutarının 2021’deki 12,8 milyar TL seviyesinden 2025’te 263,5 milyar TL’ye, 2026’nın 10 ayında ise 308,2 milyar TL’ye tırmanması, krediye erişemeyen reel sektördeki sıkışıklığın ve son fon krizinin yarattığı tahsilat riskinin boyutunu gözler önüne seriyor.

Kaynak: Ekonomim
İlgili Haberler
Borsa ABD Ulusal İstihbarat Direktörü: Trump'ın Putin'i "arkadaş" olarak nitelendirmesi uygun Ekonomim · 17 dk önce Borsa Asgari ücrete TGSD’den ikili zam formülü Ekonomim · 23 dk önce Borsa BYD’ye Avrupa’da Land Rover şoku: Ti7 modeline yasak geldi Finans Gündem (ing) · 24 dk önce Borsa Bakırda arz krizi fiyatları yükseltebilir: UBS hedefini açıkladı Borsanın Gündemi · 39 dk önce Borsa Fosil yakıtlar anlaşmayı kilitledi: COP31’de tarihi uzlaşma fırsatı kaçtı Ekonomim · 41 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.