23 Kasım 2026, Pazartesi · 00:41 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Fosil yakıtlar anlaşmayı kilitledi: COP31’de tarihi uzlaşma fırsatı kaçtı

Antalya’da iki haftayı aşan COP31 müzakereleri, fosil yakıtlardan çıkış konusunda yaşanan görüş ayrılıkları nedeniyle ortak bir sonuç bildirgesi olmadan tamamlandı. Avrupa Birliği, fosil yakıtlara açıkça yer vermeyen Ant…

YAYINLAMA 23 Kasım 2026 00:00

GÜNCELLEME 23 Kasım 2026 00:13

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

DİDEM ERYAR ÜNLÜ
FERZAN ÇAKIR

Türkiye’nin ev sahipliğinde 9 Kasım’da başlayan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31, küresel iklim diplomasisinin en zorlu başlıklarından biri olan fosil yakıtlardan çıkış konusunda uzlaşmaya varılamadan sona erdi.

20 Kasım Cuma günü tamamlanması planlanan zirvede müzakereler 14. güne uzadı. Ancak Türkiye’nin COP31 Başkanlığı tarafından hazırlanan ve üç kez değiştirilen Antalya Mutabakatı taslağı, özellikle Avrupa Birliği ve iklim krizinden en fazla etkilenen bazı ada devletlerinin itirazlarıyla karşılaştı. Kapanış genel kurulunda tarafların ortak bir zeminde buluşamaması üzerine COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, örtü kararının kabul edilmediğini açıkladı. Antalya’daki anlaşmazlığın merkezinde, dünya ekonomisinin fosil yakıtlardan nasıl ve hangi hızda uzaklaşacağı sorusu yer aldı. Petrol, kömür ve doğal gazdan çıkışın açık bir yol haritasına bağlanmasını isteyen ülkeler ile daha esnek ifadelerden yana olan ülkeler arasındaki görüş ayrılıkları giderilemedi.

AB: Geri adımı kabul etmeyeceğiz

Antalya’da en güçlü itiraz Avrupa Birliği’nden geldi. AB sözcüsü, iklim değişikliğinin temel nedenlerinden biri olan fosil yakıtlara değinmeyen bir sonuç belgesini desteklemeyeceklerini açıkladı. AB, fosil yakıtların çevreci gösterilerek meşrulaştırılmasına yol açabilecek herhangi bir COP kararına onay vermeyeceğini belirtti. Birlik, son taslağın iklim krizinin aciliyetiyle örtüşmediğini savundu. Almanya Çevre Bakanı Carsten Schneider de fosil enerji kaynaklarından uzaklaşılmasına ilişkin açık bir taahhüt içermeyen metnin Almanya açısından kabul edilebilir olmadığını söyledi. Fransa Çevre Bakanı Monique Barbut ise pazar sabahı sunulan taslağın bir önceki versiyondan daha zayıf olduğunu belirterek, kömür, petrol ve doğal gazdan çıkışa ilişkin ifadelerin metinden çıkarılmasını eleştirdi. Panama, Marshall Adaları ve Vanuatu da örtü kararına itiraz eden ülkeler arasında yer aldı. İngiltere ve Norveç’ten de taslağa yönelik eleştiriler yükseldi. Buna karşılık Afrika Grubu, Çin ve bazı gelişmekte olan ülkeler, çeşitli çekincelerine rağmen uzlaşının sağlanabilmesi amacıyla taslağı desteklediklerini açıkladı.

Dubai’de verilen söz Antalya’da karşılık bulmadı

Anlaşmazlığın geçmişi 2023 yılında Dubai’de düzenlenen COP28’e uzanıyor. Dubai’de ülkeler ilk kez fosil yakıtlardan uzaklaşılması konusunda ortak bir ifadeyi kabul etmişti. Ancak bu kararın uygulanmasına ilişkin somut bir takvim ve bağlayıcı hedef belirlenmemişti. Antalya’da hazırlanan son taslakta Dubai kararına genel bir atıf yapılmasına rağmen kömür, petrol ve doğal gazdan çıkış açık ifadelerle ele alınmadı. Özellikle Suudi Arabistan gibi petrol üreticisi ülkelerin tutumu, daha güçlü bir fosil yakıt kararına ulaşılmasının önündeki engellerden biri oldu.

Elektrifikasyon hedefi metne girdi, karar çıkmadı

COP31’in dikkat çeken gündemlerinden biri Türkiye’nin önerdiği küresel elektrifikasyon hedefiydi. Son taslak metin, elektriğin dünya genelinde nihai enerji tüketimindeki payının 2035 yılına kadar mevcut yüzde 23 seviyesinden yüzde 35’e çıkarılmasını öngörüyordu.

Elektrifikasyonun enerji verimliliği açısından önemli kazanımlar sağlaması bekleniyor. Özellikle kullanılan elektriğin güneş, rüzgâr ve hidroelektrik gibi temiz kaynaklardan üretilmesi, emisyonların azaltılması bakımından kritik önem taşıyor. Ancak taslakta temiz enerji kullanımının artırılmasına ilişkin ifadeler, bazı uzmanlara göre yeterince güçlü değildi.

COP31’deki bir diğer önemli anlaşmazlık iklim finansmanı konusunda yaşandı. Gelişmekte olan ülkeler, iklim değişikliğinin etkilerine uyum sağlayabilmek için daha öngörülebilir, erişilebilir ve somut finansman taahhütleri talep etti. Taslak metinde, gelişmiş ülkelerin gelişmekte olan ülkelere sağladığı uyum finansmanının 2035 yılına kadar üç katına çıkarılmasına yönelik 2025 Brezilya kararına yeniden atıf yapıldı. Ancak Afrika ülkelerinin beklediği ara hedefler ve toplam finansman tutarları konusunda yeni bir uzlaşı ortaya konulamadı.

Taslakta Paris Anlaşması’nın küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin yakalanamayabileceği de kabul edildi. Buna karşılık sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasının boyutunun ve süresinin sınırlandırılması gerektiği vurgulandı.

Antalya’da örtü kararında uzlaşma sağlanamaması, iki haftalık müzakerelerde hiçbir sonuç alınmadığı anlamına gelmiyor. COP31 kapsamında Uyum Fonu, Yeşil İklim Fonu, Kayıp ve Zarara Müdahale Fonu ile adil geçiş çalışma programına ilişkin kararlar kabul edildi.

Bununla birlikte zirvenin genel siyasi yönünü belirlemesi beklenen Antalya Mutabakatı üzerinde anlaşmaya varılamadı.

Murat Kurum: Kimse istediği her şeyi almadı

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kapanış genel kurulunda yaptığı konuşmada Türkiye’nin son ana kadar uzlaşma arayışını sürdürdüğünü söyledi.

Kurum, hazırlanan Antalya Mutabakatı taslağının farklı ülkelerin önceliklerini bir araya getirmeyi amaçladığını belirterek şu ifadeleri kullandı: “Kimse istediği her şeyi almadı. Ancak herkes bu metinde kendini bulabilir. Uzlaşının manası da budur.”

Taslakta elektrifikasyon, 1,5 derece hedefi, uyum finansmanı, okyanuslar ve yenilenebilir enerji gibi birçok başlığın ele alındığını söyleyen Kurum, fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda Dubai’de alınan karara yapılan atfın korunduğunu vurguladı.

Ancak kapanış genel kurulunda Avrupa Birliği, Panama, Marshall Adaları, Norveç ve Vanuatu’nun itirazları üzerine uzlaşma sağlanamadı.

Kurum, bunun ardından “Bu metinde anlaşma olmadığını görüyoruz. Bu nedenle bu kararlar kabul edilmemiştir” açıklamasını yaptı. Kurum, yeni bir taslak hazırlanıp hazırlanmayacağı sorusuna ise şu yanıtı verdi: “Bundan sonra yeni bir metin olmayacak. Zaten uzlaşının sağlanmadığı bir ortamda biz yeni metin çalışması yapmayacağız.”

Uzlaşma sağlanamaması iklim müzakerelerinde ilk değil

COP31’de yaşanan uzlaşmazlık, iklim müzakereleri tarihinde bir ilk değil. 2000 yılında Lahey’de düzenlenen COP6, ülkeler arasındaki anlaşmazlık nedeniyle askıya alınmış, müzakereler ertesi yıl Bonn’da sürdürülmüştü. 2009 Kopenhag Zirvesi’nde ise büyük beklentilere rağmen bağlayıcı bir küresel anlaşmaya ulaşılamamış, hazırlanan siyasi mutabakat resmen kabul edilmek yerine kayda geçirilmişti. Antalya’da da bazı teknik ve finansal kararlar alınmasına rağmen fosil yakıtlardan çıkış konusundaki görüş ayrılıkları genel siyasi uzlaşmayı engelledi.

Kaynak: Ekonomim
İlgili Haberler
Borsa ABD Ulusal İstihbarat Direktörü: Trump'ın Putin'i "arkadaş" olarak nitelendirmesi uygun Ekonomim · 17 dk önce Borsa Asgari ücrete TGSD’den ikili zam formülü Ekonomim · 23 dk önce Borsa BYD’ye Avrupa’da Land Rover şoku: Ti7 modeline yasak geldi Finans Gündem (ing) · 24 dk önce Borsa Bakırda arz krizi fiyatları yükseltebilir: UBS hedefini açıkladı Borsanın Gündemi · 39 dk önce Borsa Fon krizi karşılıksız çekte 8 yılın rekorunu getirdi Ekonomim · 41 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.