YAYINLAMA 20 Kasım 2026 15:59
GÜNCELLEME 20 Kasım 2026 16:00
Yüksek gelirli ülkelerde evrensel devlet emekli maaşları başlangıçta yaşlılık yoksulluğunu önlemek amacıyla kurgulandı. Ancak yaşlanan nüfus, gerileyen doğum oranları ve zayıflayan ücret artışları sistemlerin sürdürülebilirliğini güçleştiriyor. Birçok yüksek gelirli ülkede emekliler bugün en düşük yoksulluk oranlarına sahip kesim arasında yer alırken, bazı ülkelerde ortalama emekli gelirinin çalışma çağındaki nüfusu geçtiği ve konut sahipliğinin barınma giderlerini düşürdüğü belirtiliyor.
Fransa, İspanya ve İtalya'da emekli maaşları, kamu mal ve hizmetlerine ayrılan harcamaların yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Fransa'nın 2024 yılında emekli maaşlarına; eğitim, güvenlik, konut, altyapı ve savunmaya yaptığı toplam harcamadan daha fazla kaynak ayırdığı kaydediliyor. Kamu çalışanlarının emekli maaşlarının kamu hizmetleri harcamaları içindeki payı ise ABD'de yüzde 7, Birleşik Krallık'ta yüzde 9 ve Fransa'da yüzde 10 düzeyinde bulunuyor.
Katkı ile ödeme arasındaki fark büyüyor
Çalışanların emekli maaşlarını finanse etmek için ödediği vergi ve sosyal sigorta katkıları, uzayan yaşam süresi ve düşük doğum oranları nedeniyle artan mali yükü karşılamakta yetersiz kalıyor. Birleşik Krallık ve ABD'de emekli maaşlarına yönelik kamu harcamalarının çalışanların vergi öncesi ücretlerinin yaklaşık yüzde 20'sine karşılık geldiği; yaşlılık sağlık harcamalarının da eklenmesiyle bu oranın İspanya'da yüzde 40'a, Fransa'da ise yüzde 50'ye ulaştığı aktarılıyor.
Baby boomer kuşağının alacağı ödemelerin çalışma döneminde ödedikleri vergi ve katkıların Birleşik Krallık ve Fransa'da yaklaşık iki katına, İspanya'da ise yaşlı grupta yaklaşık üç katına çıkacağı ifade ediliyor. İspanya'da emeklilik için toplanan sosyal sigorta katkılarının gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 9'una, emekli ödemelerinin ise yüzde 11'ine ulaştığı ve aradaki farkın 2050 yılına kadar GSYH'nin yüzde 5'ine çıkmasının beklendiği bildiriliyor.
Ülkelerin reform arayışları ve farklı modeller öne çıkıyor
Emekli maaşlarına ayrılan kaynakların artması, altyapı yatırımlarını ve diğer kamu hizmetlerini sınırlarken hükümetler emeklilik yaşını yükseltme, maaş artış formüllerini değiştirme ve ödemeleri gelir testine bağlama gibi seçenekleri gündemde tutuyor. Emeklilik yaşını 70'e çıkaran ve beş yılda bir yaşam süresindeki değişimlere otomatik olarak bağlayan Danimarka'da devlet borcunun GSYH'ye oranının yüzde 27 seviyesinde bulunduğu, işveren destekli fonlar ile gelir testine bağlı devlet ödemelerinin öne çıktığı belirtiliyor. İtalya'da benzer otomatik artışlara karşı sendikalar protestolar düzenlerken Başbakan Giorgia Meloni'nin yaş sınırını 67'de sabitlemeyi değerlendirdiği kaydediliyor.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in İsveç benzeri bir emeklilik fonu kurma planını duyurduğu, Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham'ın ise enflasyon, ücret artışı veya yüzde 2,5 oranından en yükseğine göre artış sağlayan "üçlü kilit" mekanizmasının yumuşatılmasını önerdiği aktarılıyor.
Avustralya'da devlet emekli maaşının gelir ve varlık testine tabi tutulduğu, 1992'den bu yana zorunlu olan işveren katkılarının kazancın en az yüzde 12'sine ulaştığı ve emeklilik yaşını geçip devlet emekli maaşı alanların oranının 1970'lerdeki yaklaşık yüzde 80'den bugün yüzde 63'e gerilediği ifade ediliyor. İsveç'in ise 1990'larda sistemini enflasyon yerine ücret artışına endekslediği, ödemeleri yaşam süresine bağladığı ve temel emekli maaşını düşük ya da hiç başka geliri olmayanlara yönelik hedefli desteğe dönüştürerek yoksulluk korumasını sürdürürken toplam harcamaları sınırladığı vurgulanıyor.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.