Trump, seçim kayıplarından kendisini sorumlu tutmuyor Türkiye ile ilişkilerde beklenen iyileşmeyi sağlayamadı Avrupalı liderler Trump’a nasıl yaklaşacaklarını kestiremiyor
Demokratlar, Temsilciler Meclisi’nde kahir bir ekseriyet kazandı. Her iki kamarada da beklenenin üzerinde bir performans sergilediler. Bazı gözlemciler, bütçe yapma yetkisinin Kongre’nin elinde bulunduğuna işaret ederek Trump’ın Demokrat çoğunlukla uzlaşmak mecburiyetinde olacağını dile getiriyorlar.
Amerika’da seçim sonuçlarının belirlenmesi süreci devam ediyor. Henüz kimin kazandığı belli olmayan yerler var. Mesela Alaska’da ve Mississippi’de kimlerin Senato seçimini kazandığı belli değil. Bununla birlikte, genel sonuçlar çoktan belli oldu. Temsilciler Meclisi’nde Demokratlar kahir bir ekseriyet kazanmış durumdalar. Senato’da da durumları fena değil. Hatırlayacaksınız, seçim öncesinde Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu alacaklarına kesin gözüyle bakılmakla beraber Senato’da üstünlük sağlayacakları kesin değildi. Her iki kamarada da belirgin bir üstünlük sağlayacakları ise hemen hiç tahmin edilmiyordu ama beklenenin üzerinde bir performans sergilediler. Tahmin edilemeyen yerlerde bile kazandılar. Bazı gözlemciler, bütçenin Kongre’nin elinde olduğuna, daha doğrusu Trump’ın tercihlerine uygun bütçe yapma yetkisinin Kongre’nin elinde bulunduğuna işaret ederek Başkanın bu kurumlardaki çoğunlukla uzlaşmak mecburiyetinde olacağını dile getiriyorlar.
Trump, seçim kayıplarından kendisini sorumlu tutmuyor
Başkan Trump’ın izlediği siyasetlerin kitleler nezdinde takdir toplamadığını anlayacağını tahmin edenler yanılıyorlar. Her ne kadar Başkan seçimlere aktif biçimde katılarak seçimde kullanılacak oyun şu veya bu adaya gitmekten ziyade kendisine gideceğini ifade etmişse de şimdi kendisinin sonuçla bir ilgisi olmadığını kanıtlamak için binbir mazeret uyduruyor. Bir örnek verecek olursak, kendisi aslında aday olmaması gerekecek kadar zayıf adayları parti dayanışmasını bozmamak için desteklemek mecburiyetinde kaldığını ileri sürüyor. Belki daha da önemli olarak, İran Savaşı’nın seçimi kaybetmesinde rolü olduğunu teslim etmekle beraber, ulusal çıkarların böyle gerektirdiğini söylüyor. Olumlu olmadığı kesin olan seçim sonuçlarına ilişkin kanaatini bilen yok, çünkü kayıplardan kendisini sorumlu tutmuyor, sadece başkalarını suçluyor.
Okuyucular, Trump’ın başlangıçtan itibaren seçimleri popülist bir dalgaya dayanarak kazandığını hatırlayacaktır. Trump, o tırmanış esnasında dünyanın her tarafına yayılmış Amerikan askerî gücünü eve getireceğini, bu gücü başka bir savaşa sokmayacağını vaat etmişti. Güçlü bir göçmen karşıtlığı yapmıştı. Uluslararası alanda haksız rekabete uğradığını düşündüğü Amerikan sanayisini yeniden canlandıracaktı. Sonuçlara bakınca, bazı alanlarda büyük ölçüde başarısızlığa uğradığı, diğer alanlarda çözüm olarak sunduğu yöntemlerin bir dizi yeni soruna yol açtığı görülecektir. Örneğin, Amerika’yı İran ile bir savaşa sokmuştur. Bu girişiminde Amerikan ve İsrail çıkarlarının ayrılmaz bir bütün oluşturduğuna ilişkin kanısı büyük rol oynamıştır. Göçmenleri her türlü şartta avlamaya çalışmış, hatta Amerika’da izinli bulunup bulunmadıklarına dahi ayrıntılı olarak bakmak gereğini duymamıştır. Hâlbuki Amerikan halkı sadece sınırların daha iyi denetlenmesini beklemekteydi. Çok eleştirilen bir başka icraatı ise yabancı öğrenci alımına karşı uygulamayı seçtiği siyasettir. Bu adımını sadece değerli doktora öğrencilerinden mahrum bırakılan üniversiteler eleştirmemiş, yabancı öğrenci alımı Amerikan ekonomisine ihtiyaç duyduğu genç kabiliyetleri kazandırma yolu olduğu için iş ve araştırma dünyası da eleştirmiştir. Sonra, Amerika’da imal edilen fakat daha ucuza ithal edilen her kaleme vergi koymuş, kısıtlamalar getirmiştir. Aynı tedbirleri karşı tarafın da alabileceğini pek düşünmemiştir. Bu uygulamalar sonucu fiyatlar genel seviyesi yükselirken, iç ekonomide beklenen iyileşme gerçekleşmekten uzak kalmıştır. Buna karşılık, mesela Iowalı çiftçiler artık Çin’e mal satamaz olmuş, yerlerini muhtemelen bir daha değiştirilmemek üzere Brezilya almıştır. Trump birçok ülkenin toprağına da göz koymuş, Kanada ve Danimarka gibi ülkeleri Amerika’ya düşman etmeyi başarmış, buna karşılık Amerika’ya yararlı denilebilecek herhangi bir başarı da sağlayamamıştır.
Türkiye ile ilişkilerde beklenen iyileşmeyi sağlayamadı
Şu ana kadar hep genelden söz ettik. Özellikle Türkiye’den söz edecek olursak, bilindiği gibi, Trump Cumhurbaşkanımızı çok sevdiğini ve takdir ettiğini söylüyor. Buna karşılık, görevde bulunduğu süre içinde ikili ilişkilerde beklenen iyileşmeyi sağlayamadı. Türkiye ile olan F-35, F-16 ve KAAN motoru anlaşmazlıkları devam ediyor. Bu anlaşmazlıkların süregelmesinin altında Trump’tan ziyade Amerikan Kongresi’nin direnmesi ve Trump’ın da bu direnmeyi karşısına alarak ilerlemeyi tercih etmemesi yatıyor. Şimdi Trump’ın sözünü daha da az dinleyecek bir Kongre var ve bu Kongre’de Türkiye’nin dost bildiği herhangi bir kimse yok. Bilmiyorum, başka bir şey söylememe gerek var mı?
Şu ana kadar hep Trump’ın siyasa tercihlerinden söz ettik. Belki daha da önemlisi kendisinin yürütme üzerine Amerikan sisteminin geleneksel olarak koyduğu kısıtlamaları kaldırmak istemesidir. Bir örnek uygun olursa, Trump bütün atamalarında kendisine sadakatle bağlananları tercih etmekte, göreve liyakatle gelmeyi benimsememektedir. Göreve atadığı kişilerin tamamen kendisine bağlı olmasını beklemekte, hatta işgal ettikleri mevkinin taşıdığı yetkileri dahi Trump karşıtlarına karşı kullanmalarını istemektedir. FBI gibi istihbarat kurumlarının ve Adalet Bakanlığı gibi bürokratik kurumların görevini yeniden tanımlamakta, bunların Trump’a karşı olduğu düşünülen kişilerin üstüne gitmesi gerektiğini düşünmektedir. Bu çerçevede, Trump Yüksek Mahkeme’ye atanmalarını teklif ettiği bazı yargıçların bile bazen kendisinin onaylamadığı yargı kararlarına imza attığından yakınmaktadır. Daha da genel olarak Trump kendisine karşı çıkılmasından haz etmemekte, eleştiriler karşısında büyük tahammülsüzlük sergilemektedir.
Avrupalı liderler Trump’a nasıl yaklaşacaklarını kestiremiyor
Trump’ın devlet işlerinde sergilediği keyfîlik, diğer devletlerin Birleşik Devletler ile olan ilişkilerini de zorlaştırmaktadır. Avrupalı liderler Trump’a nasıl yaklaşacaklarını kestirememekte, fikir ve önerilerine Trump’ın ne cevap vereceğini tahmin edemedikleri için fazla konuşmamaya çalışmaktadırlar. Nitekim, ABD seçimleri karşısında da renk vermek istememişlerdir. Bununla beraber, birçoğunun Trump’ın yara alması olarak gördükleri seçim sonuçlarından memnun olduğunu tahmin ederim. Trump’ın Avrupa ülkelerine karşı özel bir yakınlık duymadığı artık bir sır olmaktan çıktı. Bunun ötesinde demokrasi ile yönetilen ülkelere karşı da fazla yakınlık duymadığını söylemek mümkün. Ancak Şi Cinping gibi liderler de Trump’ı inandırıcı bulmadıkları ve sürekli fikir değiştirdiğine şahit oldukları için ona fazla yanaşmıyorlar, zaten iki yıl ömrü kalan bu liderden sonra Amerikan siyasetinin istikrara kavuşacağını düşünüyorlar.
Amerikan ulusal seçimlerinden sonra ortalığa hâkim olan karmaşa sırasında bir konu belirginleşmiş bulunuyor. Amerikan Anayasası başkana özellikle dış siyaset alanında başka kuruluşların karışamayacağı geniş yetkiler vermektedir. Böyle düşünüldüğünde Başkanın kalan süresinde daha ziyade dış siyaset ile ilgileneceğine ilişkin tahminler hem Amerikan hem de yabancı dış siyaset yapıcılarını endişelendirmektedir. Trump’ın vaktinin büyük kısmını dış siyaset sorunlarına ayırması kuvvetle muhtemeldir. Başkanın dış siyaset eylemlerine ilişkin olarak Kongre’nin ya da mensuplarının fazla söyleyecek sözleri yoktur. Egosu sınır tanımayan, söylediklerine “hayır” denmesinden hiç hoşlanmayan birisi açısından dış siyaset iyi bir ilgi alanı olmayabilirse de, şimdilik kendisinin at koşturabileceği tek alan olarak dikkati çekiyor. Bunun sonucu olarak dünya tekrardan Amerika’nın başını çektiği bir güçlükler dönemine sürükleniyor olabilir.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.