YAYINLAMA 17 Kasım 2026 00:00
GÜNCELLEME 17 Kasım 2026 00:20
Dünyanın en büyük iki ekonomisi, bu hafta Shenzhen'de yeniden masaya oturuyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Asya turu kapsamında Perşembe günü yapılması planlanan Trump-Xi görüşmesi, ticaret savaşında yeni bir gerilim yaşanmasını önlemek ve mevcut ateşkesi korumak açısından kritik önem taşıyor. Ancak zirvenin gündemi, yalnızca gümrük tarifeleriyle sınırlı değil. Gelişmiş yapay zeka çiplerine erişim, nadir toprak elementleri, teknoloji güvenliği ve iki ülke arasındaki stratejik rekabet de görüşmelerin arka planını oluşturuyor.
Ateşkes uzatılabilir
Washington, Çin'in geçen yıl varılan ticaret ateşkesindeki taahhütlerini yeterince yerine getirmediğini düşünüyor. Özellikle nadir toprak elementleri ihracatının ABD'nin beklediği hız ve seviyeye ulaşmaması, Trump'ın Xi'ye taşıması beklenen konular arasında. Pekin ise ateşkes şartlarından geri adım attığı yönündeki suçlamaları reddediyor. Ocak ayında sona ermesi planlanan ateşkesin uzatılması ve iki ülke arasındaki ticari ilişkiler için daha kalıcı bir çerçeve oluşturulması da masadaki olası başlıklardan.
Çip gerilimi zirvenin gölgesinde
Görüşmenin en hassas alanlarından biri teknoloji olacak. ABD'nin Çin'in gelişmiş yapay zeka çiplerine erişimini sınırlama politikası, Washington'da yeni kısıtlamalar yönündeki baskıyla birlikte yeniden gündemde. Nvidia'nın eski CEO'su Jensen Huang'ın istifasına yol açan iddialar ve Çin bağlantılı şirketlerin yurt dışındaki veri merkezleri üzerinden gelişmiş çiplere erişimi de bu tartışmayı derinleştiriyor. Teknoloji rekabetine rağmen iki ülke yapay zeka güvenliği konusunda iletişim kanalları oluşturmayı da değerlendiriyor.
Zirvenin ekonomik etkisi ise ikili ilişkilerin ötesine uzanıyor. APEC toplantılarında tedarik zinciri güvenliği ve dijital ekonomi de öne çıkarken, Trump'ın Asya turu ABD'nin bölgedeki müttefikleriyle ilişkilerini güçlendirme mesajı taşıyor.
Shenzhen'de masaya gelmesi beklenen 6 başlık
1. Ticaret ateşkesi: Ocak ayında sona ermesi beklenen ABD-Çin ticaret ateşkesinin uzatılması ve daha kalıcı bir ticaret çerçevesi oluşturulması.
2. Nadir toprak elementleri: Washington'ın, Pekin'in ihracat taahhütlerini beklenen hızda yerine getirmediği yönündeki şikâyetleri.
3. Yapay zeka çipleri: ABD'nin gelişmiş çiplerin Çin'e satışına yönelik kısıtlamaları ve Çin'in teknolojiye erişim talebi.
4. Yapay zeka güvenliği: Ciddi yapay zeka olaylarında karşılıklı bilgilendirme mekanizmasının kurulması ve güvenlik protokollerinin ele alınması.
5. Nükleer silahların kontrolü: Trump'ın dünyanın nükleer güçleri arasında silahların yayılmasını önleme ve kontrol konusunu gündeme getirmesi.
6. Bölgesel çatışmalar: Ortadoğu'daki savaşın görüşülmesi; Ukrayna konusunun ise üçlü zirvenin gündeminde yer alıp almayacağının belirsizliğini koruması.
Putin de buluşmaya dahil olacak
Shenzhen'deki temaslar, Trump ve Xi'nin ikili görüşmesinin ötesinde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de katılımıyla üçlü bir buluşmaya sahne olacak. Bazı çevrelerde 1945 Yalta Konferansı'na gönderme yapılarak "Yalta 2.0" olarak nitelendirilen buluşmanın somut bir anlaşma üretmesi beklenmiyor.
Ancak görüşmenin sembolik değeri yüksek. Xi, ABD ve Rusya liderlerini aynı masada ağırlayarak Çin'in küresel diplomatik ağırlığını sergileme fırsatı bulacak. Putin açısından toplantı, Rusya'nın uluslararası sistemdeki konumunu ve diplomatik görünürlüğünü güçlendirebilir. Trump ise nükleer silahların kontrolü ve Ortadoğu'daki gelişmeler gibi başlıklarda ilerleme arayacak.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.