Yapay zekânın etkisi dünya çapında olsa da onu mümkün kılan altyapının fiziki coğrafyası şaşırtıcı derecede dar. Tek başına ABD, yaklaşık 5.400 veri merkezine ve dünyadaki Bilgi Teknolojileri (BT) güç kapasitesinin yaklaşık yüzde 44'üne ev sahipliği yapıyor. Onu yaklaşık yüzde 17 ile Avrupa izliyor. Avrupa'daki kapasitenin büyük kısmı, FLAP-D olarak adlandırılan merkezlerde (Frankfurt, Londra, Amsterdam, Paris ve Dublin) toplanmış durumda. Bu merkezler, 2026'nın başında Avrupa kapasitesinin hâlâ yüzde 62'sini elinde tutuyordu. Knight Frank, 2026-2027 döneminde dünya genelinde eklenecek yeni kapasitenin yaklaşık üçte ikisini ABD'nin alacağını öngörüyor.
Ne var ki bu harita baskı altında (ki bunun bir sebebi de çevresel tartışmalardan kaynaklanmaktadır). Elektrik şebekeleri doymuş durumda; elektrik fiyatları, arazi ve su konusundaki yerel direnç de giderek artıyor. ABD'de Mayıs 2024 ile Haziran 2025 arasında, tahmini değeri 162 milyar dolar olan en az 36 proje engellendi ya da ertelendi. Amsterdam'da ise kent sakinleri bir Microsoft tesisini protesto etti. Geniş çapta paylaşılan bir gönderide ileri sürüldüğü gibi, bu nedenle bir sonraki yatırım dalgasının daha büyük bir kısmı OECD dışında, yani Körfez'de, Güneydoğu Asya'da ve giderek artan biçimde Hindistan'da inşa edilebilir.
Bu yıla kadar Körfez açık ara kazanan gibi görünüyordu. Bol sermaye, ucuz enerji ve Amerikan çiplerine ayrıcalıklı erişim, 300 milyar doları aşan veri merkezi ve yapay zekâ yatırım planlarının temelini oluşturuyordu. Ardından İran savaşı geldi. Mart 2026'da İran insansız hava araçları BAE'deki 2 ve Bahreyn'deki 1 Amazon Web Services (AWS) tesisini vurdu. Devrim Muhafızları da Abu Dabi'de planlanan Stargate kampüsünü tehdit etti. AWS müşterilerine iş yüklerini başka bölgelere yönlendirmelerini tavsiye etti ve Körfez merkezli bazı müşteriler iş yüklerini Hindistan'a kaydırmaya başladı. Doğrudan saldırılar durmuş olsa da savaş resmen sona ermiş değil. Sigortacılar savaş riski teminatlarını daraltıyor ve bölgenin denizaltı kabloları, tartışmalı birkaç dar boğazdan geçiyor. Bir veri merkezi, 20 yıllık bir varlıktır. Pek az yönetim kurulu böyle bir tesisi, süren bir çatışmanın insansız hava aracı menziline gönül rahatlığıyla kurar.
fazla okuBu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Hindistan'ın iddiası o günden bu yana yalnızca güçlendi. Ülkenin yaklaşık 1,6 GW'lık faal kapasitesi, yatırım hattındaki projeler tamamlandığında 5 GW'ı aşabilir. CBRE ise bu yıl yaklaşık yüzde 30'luk bir büyüme öngörüyor. 2026-2027 Birlik Bütçesi, yabancı bulut hizmet sağlayıcılarına 2047'ye kadar vergi muafiyeti tanıdı. Başbakan Modi de Hindistan'ın dünyanın verilerini ülkede barınmaya davet edeceğini söyledi. Amazon, Mumbai ve Haydarabad için ek 7 milyar dolar; Microsoft ise 2029'a kadar 17,5 milyar dolar taahhüt etti. Makro tablo da bu bahsi destekliyor. Enerji şokuna rağmen Dünya Bankası, Hindistan'ın 2026-2027 büyüme tahminini yüzde 7,1'e yükseltti ve bölgesel raporuna "Büyüme için Yapay Zekâyı Benimsemek" ("Adopting AI for Growth") başlığını verdi.
Yetenek ve diplomasi de donanımı pekiştiriyor. Nielsen, artık küresel inovasyonunun yaklaşık dörtte üçünün Hindistan'dan geldiğini söylüyor. AB-Hindistan ticaret anlaşması ocak ayında sonuçlandırıldı. Birleşik Krallık ile yapılan anlaşma temmuzda yürürlüğe girdi ve Hint şirketleri Britanya'nın çeşitli bölgelerinde yapay zekâ ve bulut merkezleri açıyor. Kanada da kendi anlaşmasına yaklaşmış durumda. Marco Rubio'nun ekim ayındaki ziyaretinin odağında ise enerji ve yatırım vardı. Hindistan'daki uzay teknolojisi girişimlerinin sayısı 400'ü aştı ve ülkenin aile ofisleri Güneydoğu Asya genelinde yatırım fırsatı arıyor.
Peki Hindistan'da bir çevre tartışması var mı? Var ve sesi giderek yükseliyor. Enerji, Çevre ve Su Konseyi (CEEW), Hindistan'daki veri merkezlerinin 2025'te yaklaşık 150 milyar litre su tükettiğini ve bu rakamın 2030'a kadar 2 katından fazlasına çıkacağını tahmin ediyor. WRI India ise ulusal kapasitenin yarısından fazlasının su stresi yaşayan bölgelerde bulunduğunu tespit ediyor. Karnataka'nın BT bakanı, eyalet meclisinde her megavatın yılda 25 milyon litre su gerektirdiğini söyledi. Buna rağmen eyalet, nisan ayında Bengaluru'da 1.000 MW ve 697 MW'lık 2 veri merkezi parkına, günler içinde ve halkın katılımı toplantısı yapılmadan onay verdi. Üstelik Bengaluru, 2024'te yaşayanların hatırladığı en ağır su krizini geçirmiş bir kent. Veri merkezleri çevresel izin süreçlerinde ayrı bir kategori olarak ele alınmıyor ve tek tip ölçütler içeren ulusal bir politika yok. Visakhapatnam'daki 1 GW'lık parkın geliştiricisi de tesisin işletme aşamasındaki su kullanımını açıklamadı. Visakhapatnam ve Thane'deki protestolar, meselenin sokağa taştığını gösteriyor.
Yine de Hindistan'daki tartışma Batı'dakinden farklı. Tartışmayı örgütlü yerel vetolardan çok düşünce kuruluşları, hukukçular ve gazeteciler yürütüyor. Eyaletler ise sübvansiyonlu arazi, ucuz elektrik ve hatta "kesintisiz" su vaatleriyle projeleri çekmek için yarışıyor. Yatırımcıların gelmesinin bir nedeni de kısmen bu: Çevresel maliyetler, denetimin daha zayıf olduğu yetki alanlarına aktarılıyor. Bu, eski "kirlilik cenneti" sorununun dijital versiyonudur.
Peki Hindistan, Körfez'in yerini alabilir mi? Yanıt giderek "evet"e yaklaşıyor, en azından sürekliliğin ucuz enerjiden daha önemli olduğu iş yükleri için. Hindistan, Körfez'in artık güvence vermekte zorlandığı şeyleri sunuyor: devasa bir iç pazar, derin mühendislik yeteneği ve İran savaşının muharebe alanına stratejik mesafe. Ancak rekabet henüz sonuçlanmış olmaktan çok uzak. Körfez hâlâ pek az aktörün boy ölçüşebileceği bir sermayeye sahip ve yapay zekâ hedeflerinden vazgeçmiş değil. Malezya ve diğer Güneydoğu Asya merkezleri de aynı projeler için iddialı teklifler veriyor. Körfez sermayesi, Hindistan'daki tesislerle rekabet etmek yerine onları finanse etmeye de yönelebilir. Hâlihazırda 150 milyar doları aşan Hindistan-Arap ticaretinin önümüzdeki 10 ila 20 yıl içinde 500 milyar dolara ulaşması öngörülüyor. Hindistan'ın asıl bağlayıcı kısıtı jeopolitik değil, su ve enerjidir. Dünya Bankası da El Niño'nun ve hava şoklarının ekonomik görünümü tehdit ettiği uyarısında bulunuyor.
Türkiye için analiz edilebilecek etkiler 2 yönlü. Birincisi, bir fırsat penceresi var. Türkiye'nin yaklaşık 250 MW kapasitesi ve 2030 için 1 GW hedefi bulunuyor. Ankara'da 3 milyar dolarlık bir Turkcell-Google Cloud bölgesi kuruluyor ve DAMAC ile Castle Investments gibi Körfezli yatırımcılar hâlihazırda ülkede faal. Bu sayede Türkiye, Avrupalı ve Körfezli müşterilere Körfez'in risk profilini taşımayan yakın bir alternatif sunabilir. İkincisi, Türkiye Hindistan'ın hatasını tekrarlamamalı. Türkiye'nin kendisi de su stresi altında. Zorunlu su stresi haritalaması, soğutmada arıtılmış atık su kullanımı ve yenilenebilir enerji şartı, protestolar başladıktan sonra değil, ilk günden itibaren lisanslama kurallarına yazılmalıdır.
Veri, enerjinin, suyun ve siyasi iznin en ucuz olduğu yere göç edecek. Asıl soru, ev sahibi ülkelerin bu kaynakları dürüstçe fiyatlandırıp fiyatlandırmayacağı, yoksa faturayla ancak sonradan mı karşılaşacakları.
Kaynaklar:
Temel kaynaklar
• Reuters, "South Asia growth holds firm, but energy shock, weather pose risks, says World Bank" (6 Ekim 2026): https://www.reuters.com/business/south-asia-growth-holds-firm-energy-shock-weather-pose-risks-says-world-bank-2026-10-06/
• The Tribune, "India-UK business ties grow beyond London as Indian firms boost regional presence" (Ekim 2026): https://www.tribuneindia.com/news/london-letter/india-uk-business-ties-grow-beyond-london-as-indian-firms-boost-regional-presence/
• Daily FT, "Deal of strategic necessity: What EU's trade agreement with Delhi reveals about its new approach to India": https://www.ft.lk/columns/Deal-of-strategic-necessity--What-EU-s-trade-agreement-with-Delhi-reveals-about-its-new-approach-to-India/4-798270
• The Diplomat, "Indian family offices eye Southeast Asia's startups" (Ekim 2026): https://thediplomat.com/2026/10/indian-family-offices-eye-southeast-asias-startups/
• Forbes, "Startups are powering India's space tech boom" (21 Ekim 2026): https://www.forbes.com/sites/krnkashyap/2026/10/21/startups-are-powering-indias-space-tech-boom/
• CTV News, "Canada, India closer to new economic pact following trade talks in New Delhi, Mumbai" (Ekim 2026): https://www.ctvnews.ca/business/article/canada-india-closer-to-new-economic-pact-following-trade-talks-in-new-delhi-mumbai/
• TV BRICS, "India-Arab trade to reach US$500 billion as Gulf investment opportunities widen" (Ekim 2026): https://tvbrics.com/en/news/india-arab-trade-to-reach-us-500-billion-as-gulf-investment-opportunities-widen/
• Bloomberg, "Rubio plans India trip next week focused on energy, investment" (13 Ekim 2026): https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-10-13/rubio-plans-india-trip-next-week-focused-on-energy-investment
• Moneycontrol, "From GCC to global innovation engine: How India is powering Nielsen's AI push" (Ekim 2026): https://www.moneycontrol.com/artificial-intelligence/from-gcc-to-global-innovation-engine-how-india-is-powering-nielsen-s-ai-push-article-14051864.html
• Instagram gönderisi: https://www.instagram.com/p/DfidoxLjFiB/?img_index=4
• Cargoson (Cloudscene verileri), "Number of data centers by country": https://www.cargoson.com/en/blog/number-of-data-centers-by-country
• IntoTheMinds, "Data centre market: 2026 figures and outlook": https://www.intotheminds.com/blog/en/data-centre-market/
• Knight Frank, "US to capture two-thirds of global data centre expansion" (Ocak 2026): https://www.knightfrank.co.uk/newsroom/article/2026/1/us-to-capture-two-thirds-of-global-data-centre-expansion-as-power-and-policy-bottlenecks-throttle-growth-in-europe-and-asia
• Analytics India Magazine, "Iran war made Gulf data centres vulnerable. Now, all eyes are on India": https://analyticsindiamag.com/ai-features/iran-war-made-gulf-data-centres-vulnerable-now-all-eyes-are-on-india
• AGSI, "The Gulf's AI strategy needs resiliency": https://agsi.org/analysis/the-gulfs-ai-strategy-needs-resiliency/
• Capacity, "The Gulf gamble: Could the war in the Middle East drive a data centre exodus to India?" (10 Mart 2026): https://capacityglobal.com/news/the-gulf-gamble-could-the-war-in-the-middle-east-drive-a-data-centre-exodus-to-india/
• LiveLaw, "India's AI boom is heading for a water reckoning": https://www.livelaw.in/articles/india-ai-boom-heading-water-reckoning-545162
• Down To Earth, "India is using water to build the machines that tell us we are running out of it": https://www.downtoearth.org.in/water/india-is-using-water-to-build-the-machines-that-tell-us-we-are-running-out-of-it
• Mongabay India, "India bets on data centres even as water, energy use concerns mount" (Mayıs 2026): https://india.mongabay.com/2026/05/india-bets-on-data-centres-even-as-water-energy-use-concerns-mount/
• The Week, "Growing data centres, drying cities?" (15 Mayıs 2026): https://www.theweek.in/news/sci-tech/2026/05/15/data-centers-india-water-impact.amp.html
• CEEW, veri merkezi büyümesi bilgi notu (19 Ocak 2026): https://www.ceew.in/node/4828
• TRT World, Türkiye'nin veri merkezi kapasitesi ve 1 GW hedefi: https://www.trtworld.com/article/5f25d8bbec42
• Restproperty, "Turkey plans major AI data center investments" (29 Haziran 2026): https://restproperty.com/news-en/turkey-ai-data-centers-investment-2026/
• Daily Sabah, "Trendyol, Castle Investments to build $500M data center in Ankara": https://www.dailysabah.com/business/tech/trendyol-castle-investments-to-build-500m-data-center-in-ankara
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
DAHA FAZLA OKUHakkında daha ayrıntılı: HindistanKörfezDoç. Dr. Ali Oğuz Diriöz
DAHA FAZLA HABER OKU
Muhammet Hamza Parlak Krizler tarihi (2)
Gürsel Tokmakoğlu F-35: Küresel konseptin ilk ve tek modeli, takip uyumsuzluğu ve hazırlık tecrübesi
Müjgan Halis Tartının ötesine bakmak: Metabolik Özgürlük
Bayram Ali Akyüz Hedef köleliği: Modern çağın beyaz yakalı sömürüsü
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.