Yılın son enflasyon raporunun tercümesi

Enflasyon tahminleri artırıldı Merkez Bankasının faiz indirimi için alanı var mı? Özetle, Makroihtiyati politikalar daha sık kullanılacak Enflasyon: 5. yılın sonunda da yüzde 5 enflasyon yok

Bir tarafta hızla yavaşlayan iç talep ve artan finansal sorunlar, diğer tarafta arz şokları ve küresel ekonomide yükselen riskler bulunuyor. Üstelik para politikasının bu koşullar karşısındaki hareket alanı da giderek daralıyor.

Bu hafta gözler, Merkez Bankasının açıklayacağı yılın son Enflasyon Raporu ile bu vesileyle Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan’ın düzenleyeceği basın toplantısında vereceği mesajlardaydı. Bu yazımda, verilen mesajları enflasyon görünümü, para ve ekonomi politikaları açısından değerlendireceğim.

Enflasyon tahminleri artırıldı

Merkez Bankası, yılın son Enflasyon Raporu toplantısında beklendiği üzere enflasyon tahminlerini artırdı.

- 2026 yıl sonu enflasyon tahminini yüzde 28’den yüzde 29,5’e

- 2027 yıl sonu tahminini yüzde 15’ten yüzde 21’e

- 2028 yıl sonu tahminini ise yüzde 9’dan yüzde 13,5’e yükseltti.

Bu revizyonla Merkez Bankası, kendi tahminlerini eylül ayında açıklanan Orta Vadeli Program (OVP) ile uyumlu hâle getirmiş oldu. Bana göre temel amacı fiyat istikrarını sağlamak olan Merkez Bankasının bu güncellemeyi ağustos ayındaki Enflasyon Raporu toplantısında yapması daha doğru olurdu.

Esas mesele: Hem enflasyonun hem de enflasyonu düşürmenin maliyeti artıyor.

Bir tarafta hızla yavaşlayan iç talep ve artan finansal sorunlar, diğer tarafta arz şokları ve küresel ekonomide yükselen riskler bulunuyor. Üstelik para politikasının bu koşullar karşısındaki hareket alanı da giderek daralıyor.

Merkez Bankasının faiz indirimi için alanı var mı?

Merkez Bankası Başkanı Karahan, faiz indirimlerine ilişkin aşağı ve yukarı yönlü risklerin eşit ağırlığa sahip olduğunu belirtti. Enflasyonun ana eğilimindeki iyileşmenin belirginleştiğini ve hizmet enflasyonundaki yavaşlamayı olumlu değerlendirdiklerini ifade etti. Öte yandan, esas riskin yüksek seyreden enerji ve gıda fiyatlarından kaynaklanan manşet enflasyon olduğunu da vurguladı.

Bu çerçevede, faiz indirimine alan açan en önemli gelişme, iç talepteki yavaşlama.

2023 seçimleri sonrasında uygulamaya konulan yüksek faiz ve parasal sıkılaştırma politikalarının ekonomi üzerindeki etkileri giderek belirginleşiyor. Hanehalkının satın alma gücündeki kayıplar, yüksek kredi maliyetleri ve finansmana erişimdeki güçlükler iç talebi sınırlandırıyor. Bunun yanında son dönemde yaşanan fon krizi, şirketlerin borç ödeme güçlükleri ve finansal piyasalardaki artan kırılganlıklar, sıkı para politikasının maliyetlerini artırıyor.

Ancak ekonomik faaliyet yavaşlarken finansal istikrar riskleri de artıyor.

Piyasa uzmanları tarafından günlük bazda izlenen uluslararası rezerv pozisyonundaki gerileme, uluslararası yatırımcılar açısından TL varlıkların cazibesinin azaldığına işaret ediyor. Üstelik fon krizinin hisse senedi piyasası üzerindeki etkilerini de gözettiğimizde, TL varlıkların cazibesini korumanın daha da önem kazandığı bir dönemden geçtiğimizi görüyoruz.

Küresel koşullar ne finansal istikrarı ne de enflasyonla mücadeleyi destekliyor.

Küresel tahvil piyasasında artan risk primleri, Türkiye’de kamu ve özel sektörün borçlanma maliyetlerini artırıyor. Ayrıca Orta Doğu ve Karadeniz’deki jeopolitik gerilimler, ekonomik ve finansal açıdan önemli riskler oluşturuyor.

Önümüzdeki dönemde temel sorun, yüksek enflasyonu aşağı çekmek için gereken sıkı para politikasının ekonomik yavaşlamayı ve finansal sorunları daha da derinleştirmeden nasıl sürdürüleceği olacak.

Özetle, Makroihtiyati politikalar daha sık kullanılacak

Faiz politikasındaki mevcut sıkışmanın bir sonucu olarak Merkez Bankası ve ekonomi yönetiminin, makroihtiyati politikalar yoluyla finansal piyasaları ve iç talebi destekleyecek düzenlemelere daha fazla ağırlık vereceğini düşünüyorum. Nitekim son aylarda kredi büyüme sınırlarını gevşeten ve kredi arzını destekleyen düzenlemeler görmeye başladık.

Ancak tahsili gecikmiş alacaklardaki artışı gözettiğimizde, firmaların ve tüketicilerin geri ödeme kapasitesinin iyileşmediği bir ortamda bankaların kredi taleplerini sınırlı ölçüde karşılama eğiliminde olacağını söyleyebiliriz. Ayrıca kredi maliyetlerinin yüksek seyretmesi de nakit yönetimi ve zorunlu ihtiyaçlar dışındaki kredi kullanımını sınırlandıracaktır. Bu da kredi genişlemesinin iç talebi destekleme üzerindeki etkisini sınrlandırabilir.

Enflasyon: 5. yılın sonunda da yüzde 5 enflasyon yok

2023 seçimlerinin ardından başlayan yeni ekonomi politikası çerçevesinde fiyat istikrarının sağlanması temel öncelik olarak belirlenmişti. Ancak açıklanan son tahminler, 2028 yılında da enflasyonun tek haneye inmeyeceğini gösteriyor.

Türkiye’nin enflasyon oranı, yalnızca gelişmiş ülkelerdeki değil, ortalama yüzde 3 civarında seyreden gelişmekte olan ekonomilerdeki enflasyonun da oldukça üzerinde bulunuyor. Bu durum, üretim maliyetleri ve fiyatlama davranışları üzerinden sanayicimizin uluslararası rekabet gücünü olumsuz etkiliyor. Nitekim sanayi üretimindeki sert düşüş, bu sorunun daha da ağırlaştığına işaret ediyor.

Esas olarak sabit ücretle çalışan hanehalkı açısından ise yüksek enflasyon, satın alma gücündeki kayıpların devam etmesi anlamına geliyor. Bir diğer sorun ise yavaşlayan ekonomi kaynaklı istihdam piyasasındaki daralmadır.

Sonuç olarak gelinen nokta, enflasyonla mücadelede başarı sağlanabilmesi için kurumsal ve yapısal sorunların hızla ele alınmasının önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Güven ortamını tesis eden, fiyatlama davranışlarını iyileştiren ve ekonomide verimlilik ile istihdam artışını destekleyen politikaların hayata geçirilmesi her zamankinden daha fazla önem taşıyor.