'Fon krizinin servet etkisi hisse senedi kanalından olabilir'

Manşete yansıması sınırlı kalıyor Fon krizinin etkilerine yönelik adımlar Fondan çıkan TL mevduat yöneldi Rezervlere altın etkisi 28 milyar dolar

ŞEBNEM TURHAN

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, 2027 ve sonrası dönemi ilişkin ara hedefleri yukarı çektiklerini dile getirerek 2026 yılsonu enflasyon tahminlerini de yüzde 28’den yüzde 29,5’e çıkardıklarını açıkladı. Karahan, 2027 için ara hedefin yüzde 15’ten yüzde 21’e, 2028 için yüzde 9’dan yüzde 13,5’e çekildiğini 2029 içinse yüzde 9 olarak belirlendiğini duyurdu. Enflasyon ana eğiliminde düşüşün devam ettiğini ve 3 aylık ana eğilime bakıldığında yıllıklandırılmış yüzde 23-24 seviyesine geldiğini kaydeden Karahan manşet enflasyonun da arz yönlü şoklar azaldığında bu seviyeye yakınsayacağını dile getirdi. Karahan yılın dördüncü enflasyon raporu toplantısında tahminlerdeki güncellemede savaş kaynaklı gelişmelerin belirleyici olduğunu vurguladı, savaşın etkilerinin beklenenden kalıcı hale gelmesinin de enflasyon beklentilerinde önceki dönemde öngördükleri iyileşmeyi sınırladığını vurguladı.

Manşete yansıması sınırlı kalıyor

Karahan, para politikasının gecikmeli etkileri ve finansal koşulların daha fazla sıkılaşması gibi unsurlarla yurt içi talep koşullarının baz senaryoda öngördüklerinden daha zayıf seyredebileceğine dikkati çekerek, bu durumun enflasyon tahminleri üzerinde aşağı yönlü risk oluşturduğunu belirtti. Para politikası duruşunu oluştururken risklerin yönünü ve enflasyon beklentileri üzerindeki olası etkilerini bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmeye devam edeceklerini vurgulayan Karahan, şunları kaydetti: "Dezenflasyon süreci, ivme kaybetmekle birlikte devam ediyor. Talep koşullarının dezenflasyon sürecine katkısı bu dönemde belirginleşti. Para politikasının daha yoğun etkilediği kalemlerde enflasyondaki yavaşlamayı net bir şekilde görüyoruz. Enflasyonun ana eğilimindeki iyileşme sürüyor ancak jeopolitik gelişmeler kaynaklı arz yönlü şoklar nedeniyle bu iyileşmenin manşet enflasyona yansımaları henüz sınırlı kalıyor.”

Karahan, şu anda enflasyonun son 3 aylık ana eğilimine bakıldığında yıllıklandırılmışının yüzde 23- 24 civarında olduğunu kaydederek, şu ifadeleri kullandı: “Başka hiçbir iyileşme görülmese de yani ana eğilim şu anki seviyesinde 1,8 civarında kalsa dahi arz yönlü şokların kalkmasıyla zaten bir süre sonra manşet enflasyonun buraya yakınsamasını bekleriz. Enflasyon dinamiklerinde başka hiçbir ilave ilerleme olmasa dahi savaşın bittiği, enerji piyasasının biraz daha normalleştiği ama eski seviyesine de dönmediği bir görünüm altında zaten kendiliğinden yüzde 23-24'lü seviyelere geliyoruz. Sıkı para politikası da devam edecek, maliye politikasında da sıkı görünüm devam ediyor. Ayrıca eş güdümden gelecek bir katkı var. Bütün bunları bir araya koyduğumuzda yüzde 21'in çok da uçuk olmadığını değerlendiriyorum. Dolayısıyla makul bir tahmin gibi geliyor.”

Fon krizinin etkilerine yönelik adımlar

Finansal piyasalardaki son gelişmeleri dikkate alarak likidite araçlarını ve makroihtiyati çerçeveyi aktif şekilde kullandıklarını belirten Karahan, öncelikle yatırım fonu piyasasında yaşanan gelişmelerin yayılma riskini sınırlamak için adımlar attıklarını ifade etti. Karahan, "Likidite imkanlarını gözden geçirerek bankalara likidite yönetiminde esneklik sağladık. TLREF piyasasındaki oynaklığın azaltılması amacıyla doğrudan alım miktarını artırdık. Özel sektör tahvillerinin itfası için kullandırılan kredileri büyüme sınırından muaf tuttuk" diye konuştu. Kredi piyasasındaki ılımlı seyri ve artan aktif kalitesi risklerini göz önünde bulundurarak kredi büyüme sınırlarını bir miktar genişlettiklerini aktaran Karahan, bankaların uzun vadeli finansman imkanlarını desteklemek ve piyasa mekanizmasının işlevselliğini artırmak amacıyla zorunlu karşılık maliyetlerini de azalttıklarını anlattı.

Karahan fon krizinin servet kanalından etkisinin ise hisse senetleri kaynaklı bir varlık etkisinin olabileceğini dile getirdi. Karahan, şöyle konuştu: "Bunun tüketime bir yansıması olabilir. Geçmiş çalışmalara baktık, ülkemizde ve diğer ülkelerde borsa kaynaklı servet kaybının tüketime etkisini inceledik. Burada diğer servet kanallarına göre bu geçişkenliğin biraz daha sınırlı olduğunu görüyoruz. Borsadaki yatırımcı tabanının genişlemiş olması geçmiş geçişkenliklere göre biraz daha yüksek bir etki görmemiz mümkün. Çünkü toplumun daha geneline yayılan bir servet etkisi söz konusu olabilir. Burada sayı vermekten çekinmemizin temel sebebi, aslında bu düşüşün ne kadar kalıcı olacağını bilmiyor olmamız.”

Fondan çıkan TL mevduat yöneldi

Karahan, ağustosta haftalık repo fonlamasına geçiş ve ekimdeki politika faizi indirimiyle ağırlıklı ortalama fonlama maliyetinin toplam 400 baz puan gerilediğini, bu değişimin mevduat ve kredi faizlerine büyük ölçüde yansıdığını söyledi. Karahan, artan jeopolitik riskler ve altın fiyatlarındaki gelişmeler nedeniyle TL payında dalgalanmalar görülebildiğini ifade ederek, şunları söyledi: "Sıkı para politikası duruşumuz ve destekleyici makro ihtiyati araç setimiz yurt içi yerleşiklerin TL mevduat tercihinin korunmasında etkili oldu. Fon piyasasındaki gelişmeler sonrasında fonlardan çıkışlar büyük oranda mevduata yöneldi. Mevduata yönelimin para birimi kompozisyonunun mevcut TL payı ile uyumlu olduğunu görüyoruz. Nitekim, TL payı yatırım fonları dahil ve hariç yatay seyrini sürdürüyor."

Sıkı para politikasına ek olarak büyüme sınırlarının düşürülmesi ve istisnaların daraltılmasının da bu yavaşlamada etkili olduğunu belirten Karahan, şubat sonunda yüzde 35 olan toplam kredi büyümesinin yüzde 20 civarına gerilediğini söyledi. Karahan, "Kredi türleri bazında büyüme oranlarına baktığımızda, TL ticari kredilerin yüzde 34 seviyesinde büyüdüğünü, bireysel kredilerde ise büyümenin belirgin şekilde gerileyerek yüzde 15 seviyelerine düştüğünü görüyoruz. Kur etkisinden arındırılmış yabancı para kredi büyümesi ise yüzde 9 ile ılımlı bir seyir izliyor" diye konuştu.

Rezervlere altın etkisi 28 milyar dolar

Rezervlere ilişkin Karahan, “27 Şubat’ta 210 milyar dolar olan brüt rezervler 49 milyar dolar azalarak 6 Kasım itibarıyla 161 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Rezervlerdeki bu azalışın 28 milyar dolarlık kısmı altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklandı. Swap hariç net rezervler aynı dönemde 50,4 milyar dolar azalışla 28 milyar dolar seviyesine geldi" dedi. Fon krizine yönelik gelişmelerinin etkisinin likidite ve servet kanalında ortaya çıktığını likidite tarafında önlem aldıklarını kaydeden Karahan servet tarafından ise hisse senetleri kaynaklı bir varlık etkisinin olabileceğini dile getirdi. Karahan, şöyle konuştu:

"Bunun tüketime bir yansıması olabilir. Geçmiş çalışmalara baktık, ülkemizde ve diğer ülkelerde borsa kaynaklı servet kaybının tüketime etkisini inceledik. Burada diğer servet kanallarına göre bu geçişkenliğin biraz daha sınırlı olduğunu görüyoruz. Borsadaki yatırımcı tabanının genişlemiş olması geçmiş geçişkenliklere göre biraz daha yüksek bir etki görmemiz mümkün. Çünkü toplumun daha geneline yayılan bir servet etkisi söz konusu olabilir. Burada sayı vermekten çekinmemizin temel sebebi, aslında bu düşüşün ne kadar kalıcı olacağını bilmiyor olmamız.” TCMB Başkanı Karahan, kamu maliyesindeki görünüme ilişkin soruya karşılık, destekleyici duruşun devam etmesini öngördüklerini belirtti.