Turizmde kaynak israfını önlemek için ‘Antalya Kriterleri’

Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (ATSO), Antalya Bilim Üniversitesi ve Profesyonel Otel Yöneticileri Derneği (POYD), AKTOB, Antalya Gastronomi Yatırımcı ve İş İnsanları Derneği (AYGİD) ve bazı sektör temsilcileri, turizmde kaynak israfını önlemek amacıyla gönüllülük esasıyla ortak işbirliği ile ‘Antalya Kriterleri’ oluşturuldu. İmzalanan işbirliği protokolü ile Antalya Kriterleri kamuoyuna açıklandı.

ATSO Yönetim Kurulu sayman üyesi Hüseyin Sarı, 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde dünyanın en önemli iklim zirvelerinden BM İklim Değişikliği Zirvesi'ne (COP31) Antalya ev sahipliği yapacağını, bu sürecin Antalya’nın yalnızca uluslararası ölçekte tanıtılması için değil, iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilirlik alanında kalıcı adımlar atması için de önemli bir fırsat sunduğunu söyledi.

Turizmde Kaynak İsrafının Azaltılmasına Yönelik Ortak Eylem Planı’nın da bu fırsatın somut çıktılarından biri olarak gördüklerini ifade eden Sarı, şunları kaydetti:

‘’Amacımız, COP31’in oluşturduğu farkındalığı kalıcı bir iş birliğine dönüştürmek; Antalya turizminin suyu, enerjiyi ve gıdayı daha verimli kullandığı, israfı azalttığı ve çevresel sorumluluğu ekonomik değerle buluşturduğu bir dönüşüme katkı sağlamak. Antalya, turizmde yalnızca Türkiye’nin değil, dünyanın önde gelen destinasyonlarından biridir. Bu güçlü konum, önemli fırsatlarla birlikte büyük sorumluluklar da getiriyor. Çünkü turizmde sürdürülebilir başarıyı yalnızca ziyaretçi sayısıyla ve elde edilen gelirle ölçemeyiz. Doğal kaynaklarımızı nasıl kullandığımız ve gelecek nesillere nasıl bir Antalya bırakacağımız da bu başarının ayrılmaz bir parçasıdır.’’

‘’Hedefimiz Antalya'yı dünyada, kaynaklarını en verimli kullanan destinasyonlarından biri yapmaktır’’

POYD Başkanı Hakan Saatçioğlu da bu girişimin amacının misafirlere sunulan hizmet kalitesini, daha az kaynak tüketerek sunmak, işletme maliyetlerini azaltmak ve Antalya'nın uluslararası rekabet gücünü sürdürülebilir biçimde artırmak olduğunu söyledi.

Turizmcilerin, yıllarca misafir memnuniyetini her şeyin önünde tuttuğunu anlatan Saatçioğlu, şöyle konuştu:

‘’Bugün dünya ile rekabet etmek istiyorsak, misafir memnuniyetiyle kaynak verimliliğini birlikte yönetmek zorundayız. Bizim hedefimiz daha az hizmet vermek değil, aynı hizmeti, daha az kaynak tüketerek sunmak olmalı. Artık, kaynak tüketimi konusu, yalnızca teknik ekiplerin ya da çevre mühendislerinin sorumluluğunda değil. Genel Müdürden aşçıya, kat görevlisinden satın almaya kadar herkesin ortak sorumluluğudur. Günlük kaynak tüketimlerimiz en az, gelirimiz ve doluluklarımız kadar önem arz etmektedir. Doğa bizim en büyük sermayemizdir. Sermayemizi tüketerek, sürdürülebilir bir kârlılıktan bahsedemeyiz. Biz, Antalya'yı dünyanın en önemli turizm destinasyonlarından biri yaptık. Şimdi yeni bir hedefimiz olmalı: Antalya'yı dünyada, kaynaklarını en verimli kullanan destinasyonlarından biri yapmaktır.’’

Konuşmaların ardından ‘Antalya Kriterleri’ni uygulayacak olan otel ve restoran işletme temsilcileri ile bazı turizm paydaşları imza töreni gerçekleştirdi.

İşte Antalya Kriterleri

Turizm sektöründe kaynak israfının önlenmesine yönelik oluşturulan ‘Antalya Kriterleri şöyle:

1. Gıda israfını azaltmak: Gıda satın alma, stoklama, üretim ve servis süreçlerinde oluşan kayıpları ölçmek ve azaltmak, menü ve porsiyon planlamasını kaynak verimliliği yaklaşımıyla geliştirmek. Açık büfe ve toplu servis sistemlerinde gıda israfını azaltacak yenilikçi uygulamaları yaygınlaştırmak. Tüketime uygun ihtiyaç fazlası gıdaların güvenli biçimde sosyal faydaya dönüştürülmesini desteklemek. Organik atıkların uygun koşullarda kompost, biyogaz veya diğer geri kazanım yöntemleriyle değerlendirilmesini teşvik etmek.
2. Su israfını azaltmak: Yer altı ve yer üstü su kaynaklarının kullanımında israfın önlenmesi için azami dikkat ve çaba göstermek, Su tüketimini düzenli olarak ölçmek ve izlemek. Su kayıplarını ve kaçakları azaltmak, su verimli ekipmanların kullanımını yaygınlaştırmak. Peyzaj, temizlik, mutfak ve çamaşırhane operasyonlarında su verimliliğini artırmak. Teknik ve mevzuat açısından uygun koşullarda alternatif su kaynaklarının ve suyun yeniden kullanımının geliştirilmesini desteklemek.
3. Enerji verimliliğini artırmak: Enerji tüketimini ölçmek ve yüksek tüketim alanlarını belirlemek. Enerji verimli ekipman ve teknolojilere geçişi hızlandırmak. Gereksiz enerji tüketimini azaltacak otomasyon ve yönetim sistemlerini yaygınlaştırmak. Yenilenebilir enerji yatırımlarını desteklemek. Turizm faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonlarının ölçülmesi ve azaltılması konusunda ortak çalışmalar yürütmek.

1. Malzeme ve atık israfını azaltmak: Tek kullanımlık ürünlerin kullanımını mümkün olan en düşük seviyeye indirmek. Yeniden kullanılabilir ve geri dönüştürülebilir ürünlerin kullanımını artırmak, tedarikçilerle birlikte ambalaj atıklarını azaltmak. Atıkların kaynağında ayrıştırılmasını ve geri kazanılmasını yaygınlaştırmak. Ürün ve ekipmanların kullanım ömrünü bakım, onarım ve yeniden kullanım yoluyla uzatmak. Turizm sektöründe döngüsel ekonomi uygulamalarını geliştirmek.
2. Ortak Yönetişim ve Ölçülebilir olmak: Kaynak israfının önlenmesine ilişkin işletme bazlı hedefler belirlemek. Çalışanların kaynak verimliliği konusunda eğitimini desteklemek. Misafir ve müşterilerin gönüllü katılımını teşvik etmek. Yerel yönetimler, üniversiteler, meslek kuruluşları, tedarikçiler ve sivil toplum kuruluşları arasında iş birliği geliştirmek. Ortak performans göstergeleri oluşturmak ve ilerlemeyi düzenli olarak izlemek. İyi uygulama örneklerini Antalya turizm ekosistemi içerisinde paylaşmak.