“Made in EU’nun bileti ortak üretimle kesilebilir”

“Made in EU’nun bileti ortak üretimle kesilebilir”

Türkiye’nin 3 Baltık ülkesi ile 2 milyar doların üzerinde bir dış ticaret hacmi bulunurken bölge, Türk yatırımcıları için de kritik bir cazibe merkezine dönüşüyor. Sadece “mal satan” değil iş birliği fırsatı da yakalayan Türk firmaları, Avrupa’daki rekabet gücünü artırıp, vergi avantajlarını garanti altına alabilecek.

19 Ekim 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Nurdoğan A. ERGÜN
nurdogan.arslan@dunya.com

Küresel ticaret rotala­rının ve tedarik zin­cirlerinin yeniden şe­killendiği bu dönemde, Baltık coğrafyası kritik bir bölge hali­ne geliyor. Baltık ülkeleri, sade­ce kendi pazar ölçeğiyle değil, Avrupa Birliği ve İskandinavya coğrafyasına sunduğu stratejik erişim imkânlarıyla Türk yatı­rımcıları için kritik bir cazibe merkezine dönüşüyor. Geliş­miş dijital altyapısı, cazip ser­best bölge teşvikleri, nitelikli ve rekabetçi iş gücü maliyetle­rinin yanı sıra AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekaniz­ması (SKDM) ve karayolu ko­taları gibi korumacılık engelle­rini aşma imkânı sunan Litvan­ya, Letonya ve Estonya, yüksek teknolojiden savunma sana­yine, yeşil enerjiden lojistik ve depolamaya kadar pek çok stra­tejik sektörde güvenli ve sürdü­rülebilir bir yatırım üssü niteli­ği taşıyor. Türkiye’nin Vilnius Büyükelçisi Esra Topçu ve Riga Büyükelçisi Ahmet Cemil Mi­roğlu’nun değerlendirmeleri, Litvanya ve Letonya’nın barın­dırdıkları stratejik değerle AB pazarına girişte kilit rol oyna­dığını ortaya koyuyor. Avrupa Birliği’nin artan korumacılık politikaları, SKDM ve karayolu kotaları karşısında Baltık ülke­leri, gelişmiş dijital altyapıları, serbest ekonomi bölgeleri, uy­gun maliyetli ve eğitimli iş güç­leriyle Türk şirketlerine “Made in Europe” ve İskandinavya pa­zarına doğrudan erişim imkânı sunuyor. Büyükelçilerin ortak mesajında, Litvanya ve Leton­ya’nın sıfıra yakın bürokratik engelleri ve Türkiye’ye duyulan güçlü siyasi güvenle en doğru yatırım adreslerinden biri ol­duğu ifade edildi. Türk şirket­lerinin Baltıklarda sadece “mal satan ihracatçı” konumun­da kalmaması gerektiğine işa­ret eden Büyükelçiler, bölgede ortak üretim, stratejik depola­ma, montaj ve bölgesel dağıtım odaklı tesisler kurmanın Türk markalarının Avrupa pazarın­daki kalıcılığını, rekabet gücü­nü ve vergi avantajlarını garan­ti altına alacak en kritik hamle olacağına dikkat çekti.

Litvanya’da pazara giriş için 2027 fırsat olacak

Türkiye’nin Vilnius Büyü­kelçisi Esra Topçu, Baltık ül­kesi Litvanya’nın nüfus ölçe­ğinin ötesinde taşıdığı strate­jik değere dikkat çekerek Türk yatırımcılarını ve iş dünyası­nı bölgedeki fırsatları değer­lendirmeye çağırdı. Büyükel­çi Topçu, Litvanya’nın Avrupa Birliği (AB) pazarına geçişte kritik bir eşik olduğunu vurgu­layarak, özellikle yüksek tekno­loji, yeşil enerji, savunma sana­yii ve lojistik alanlarında ortak yatırım potansiyeli olduğunu belirtti. İki ülke arasındaki ti­cari ilişkilerin son derece den­geli ilerlediğini belirten Büyü­kelçi Topçu, ticaret hacminin 2022’den bu yana 1 milyar dolar eşiğini aşarak geçtiğimiz yıl 1,1 milyar dolara ulaştığını hatır­lattı. Türkiye-Litvanya Karma Ekonomik ve Ticaret Komite­si (JETCO) toplantısında yeni hedeflerin belirlendiğini kay­deden Topçu, “Hedefimizi 1,5- 2 milyar dolar seviyesine çı­kardık. Mevcut ticarette çelik sektörü belkemiğini oluşturu­yor ancak bu ilişkiyi farklı sek­törlerle çeşitlendirmemiz şart” dedi. Litvanya’nın 2027 yılın­da AB Konsey Dönem Başkan­lığı’nı üstleneceğini hatırlatan Büyükelçi Esra Topçu, bu dö­nemde ülkede uluslararası öl­çekte birçok iş forumu, kon­ferans ve ticari etkinliğin dü­zenleneceğini belirtti. Türk şirketlerinin AB korumacılık politikaları ve Sınırda Karbon Düzenlemelerine (SKDM) kar­şı katma değerli ve düşük emis­yonlu üretim gücüyle Litvan­ya’da avantaj yakalayabileceği­ni vurgulayan Topçu, “Litvanya küçük bir ülke gibi görünebilir ancak stratejik değeri ve teş­vikleri çok yüksek. AB pazarına erişim, serbest ekonomi bölge­leri ve iş yapma kolaylığı açısın­dan önemli bir pencere. Hem Büyükelçilik hem de Ticaret Müşavirliği olarak temas kur­mak ve adım atmak isteyen tüm firmalarımızın yanındayız” ifa­delerini kullandı.

Letonya, Avrupa’ya açılan lojistik merkezi olabilir

Türkiye’nin Riga Büyükelçi­si Ahmet Cemil Miroğlu ise Le­tonya’nın yüzölçümü ve nüfus ölçeği itibarıyla küçük görün­mesine rağmen, gelişmiş dijital altyapısı, stratejik konumu ve sunduğu maliyet avantajlarıy­la Türk iş dünyası için önemli fırsatlar barındırdığını belirt­ti. Büyükelçi Miroğlu ve ticaret heyetinin değerlendirmelerin­de, Türk firmalarının Avrupa Birliği’nin korumacılık önlem­lerine karşı Letonya’yı bir üs olarak kullanabileceği vurgu­landı. Letonya’nın 1,8 milyon­luk nüfusuna rağmen Kuzey Avrupa ve İskandinav coğraf­yasına açılan güçlü bir pazar olduğunu belirten Miroğlu, iki ülke arasındaki ticaret hacmi­nin yaklaşık 440 milyon dolar seviyesinde ve karşılıklı olarak dengeli ilerlediğini belirterek, mevcut rakamların gerçek po­tansiyelin çok altında kaldığı­nı ifade etti. Miroğlu’na göre, planlanan Karma Ekonomik ve Ticaret Komitesi (JETCO) toplantıları ve yeni hüküme­tin özel sektöre ön açan refor­mcu yaklaşımıyla ilk aşamada 1 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefleniyor. AB’nin karayolu kotaları ve SKDM kısıtlama­larına karşı Letonya’nın, Türk ihraç ürünleri için mükemmel bir depolama ve dağıtım üssü niteliğinde olduğunu söyleyen Miroğlu, “Letonya’da 3-4 dil bilen, üniversite mezunu, diji­tal çağa adapte iş gücünün net maaş bandı 1.400-1.500 euro civarında. İskandinavya’ya kı­yasla sağlanan bu yüzde 40-50 maliyet avantajı, depolama ve imalat yatırımlarında Türk ya­tırımcıya büyük kolaylık sağlı­yor” dedi.

Yatırımcılara sağlanan devlet desteği ve teşvikler

TC Ticaret Bakanlığı destekleri: Türk firmalarının Letonya ve Litvanya’da açacağı depo, showroom ve mağazaların kira giderlerinin %50’si 5 yıl boyunca devlet tarafından karşılanıyor.

Vergi muafiyetleri ve serbest ekonomi bölgeleri: Serbest ekonomi bölgelerinde en az 1 milyon euro sermaye ile imalat yatırımı yapan şirketler 10 yıl boyunca kurumlar vergisinden muaf tutuluyor, takip eden 6-7 yıl boyunca ise %50 indirimden yararlanıyor.

Küçük iletmeler ve stratejik hibeler: Cirosu 300 bin euro’ya kadar olan yeni şirketler ilk 2 yıl vergi ödemezken; savunma sanayii gibi stratejik alanlarda büyük ölçekli yatırımlar için müzakere usulüle %15- %20 oranında hibe imkânı sağlanabiliyor.

Hangi sektörlerde yatırım fırsatı bulunuyor?

Savunma sanayii:

Litvanya fırsat alanları: Bütçesinin %5,38’ini savunmaya ayıran ülkede, savunma teknolojileri ve bu alandaki startuplar hızla büyüyor. Letonya fırsat alanları: Bölgesel güvenlik en önemli gündem maddesi. NATO müttefikliği çerçevesinde acil ekipman ve modernizasyon ihtiyacı var.

Türk şirketleri için avantaj: Türk savunma sanayinin pratik, hızlı ve yüksek teknolojili çözümleri ikili ticaret hacmini katlama potansiyeli taşıyor.

Yeşil enerji ve dönüşüm:

Litvanya fırsat alanları: 2025’te Rus şebekesinden ayrılarak tamamen AB elektrik şebekesine bağlandı. Elektriğinin %70’e yakınını yeşil enerjiden karşılıyor.

Letonya fırsat alanları: Enerji bağımsızlığı, altyapı dönüşümü ve yenilenebilir enerji yatırımları devam ediyor.

Türk şirketleri için avantaj: Yenilenebilir enerji, GES/RES projeleri, altyapı ve şebeke modernizasyonunda ortak yatırım imkânları mevcut.

Yüksek teknoloji, fintech ve bilişim:

Litvanya fırsat alanları: 11,5 milyar euroluk startup ekosistemine sahip. Yapay zekâ, fintech, yazılım ve büyük veri odaklı Tech Valley projeleri yürütülüyor.

Letonya fırsat alanları: İleri seviye dijital altyapıya sahip; Baltık ve Kuzey Avrupa pazarlarına entegre dijital ağlar sunuyor.

Türk şirketleri için avantaj: Türk teknoparkları ve bilişim firmaları için ortak AR-GE, yazılım ihracatı ve FinTech hub ortaklıkları için uygun zemin bulunuyor.

Lojistik, depolama ve altyapı:

Litvanya fırsat alanları: Avrupa ile Baltıkları bağlayan Rail Baltica demiryolu projesi ihaleleri ve küresel Klaipėda Limanı bağlantıları öne çıkıyor.

Letonya fırsat alanları: İskandinavya ve Kuzey Avrupa’ya kıyasla %40-%50 daha ucuz depolama ve iş gücü maliyetine sahip.

Türk şirketleri için avantaj: AB karayolu kotalarını ve CBAM (Sınırda Karbon) engellerini aşmak için Baltıklar bölgesel dağıtım üssü (hub) olarak kullanılabilir.

Demir-çelik ve metal sanayii:

Litvanya fırsat alanları: Türkiye’nin yaptığı ithalatın %62’sini hurda metal oluşturuyor, ikili ticaretin belkemiği.

Letonya fırsat alanları: Türkiye’nin yaptığı ithalatın %50’sinden fazlasını hurda metal oluşturuyor.

Türk şirketleri için avantaj: Baltıklardan temin edilen hurda metal, Türkiye’deki elektrikli ark ocaklarında işlenip düşük karbon emisyonuyla vergisiz olarak yeniden AB pazarına ihraç ediliyor.

Biyoteknoloji ve yaşam bilimleri:

Litvanya fırsat alanları: Biyoteknoloji ve yaşam bilimlerine özel ihtisas sanayi parkları ve teknoloji vadileri bulunuyor. Letonya fırsat alanları: Sağlık teknolojileri ve araştırma merkezleri altyapısı gelişiyor. Türk şirketleri için avantaj: Bilişim Vadisi, üniversiteler ve teknoparklar düzeyinde ortak klinik, araştırma ve AR-GE projeleri yürütülebilir.

Turizm ve hizmet sektörü:

Litvanya fırsat alanları: Yılda 307 bin Litvanyalı Türkiye’yi ziyaret ediyor, THY haftalık 12 sefer düzenliyor. Letonya fırsat alanları: Türkiye’yi tercih edenlerin %87’si Antalya’ya gidiyor, yeni destinasyon arayışı sürüyor. Türk şirketleri için avantaj: Deniz-kum-güneş turizminin yanı sıra Kapadokya, İstanbul, Ege, kültür, sağlık ve gastronomi turizmini çeşitlendirme potansiyeli yüksek.