Suudi boru hattının kapanması Avrupa ve Asya'ya petrol ihracatını tehdit ediyor

Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, geçen perşembe günü Riyad ve Medine bölgelerinde boru hattına düzenlenen saldırının ardından, önlem olarak hattın kapatıldığını cuma günü açıkladı.

Bakanlık, acil durum ve teknik ekiplerin hattı güvence altına aldığını ve güvenliğini kontrol ettiğini bildirdi.

Suudi ve Iraklı yetkililer, insansız hava aracı saldırısının Irak’tan gerçekleştirildiğini söyledi. Bakanlığın açıklamasında pompalamanın ne zaman yeniden başlayacağına yer verilmedi, hasarın boyutuna ilişkin ayrıntılı bilgi de paylaşılmadı.

Pazar günü yayımlanan haberlerde alıntılanan Suudi petrol alıcıları ve traderlar, kesintinin uzun sürmesi halinde günde yaklaşık 4 milyon varilin, yani küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 4’ünün risk altına girebileceğini tahmin ediyor.

Yanbu’daki Kızıldeniz limanında depolanan petrolün ihracatı beş ila yedi gün daha sürdürebileceğini öngörüyorlar. Suudi yetkililer bu tahminlerin hiçbirini doğrulamadı.

Sevkiyatlara etkisi, pompalamanın ne kadar hızlı yeniden başlayacağına ve ne kadar depolanmış petrol bulunduğuna bağlı olacak.

Brent ham petrol vadeli işlemleri, Orta Doğu’da enerji tesisleri ve deniz taşımacılığına yönelik yeni saldırıların ardından pazartesi günü erken işlemlerde yaklaşık yüzde 3 yükseldi.

Hürmüz’ü baypas eden güzergâh

Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki boru hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundan batı kıyısındaki Yanbu’ya petrol taşıyor. Böylece ihracat, tankerlerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine gerek kalmadan Kızıldeniz üzerinden gerçekleştirilebiliyor.

Aramco, Mayıs ayında yaptığı açıklamada, yılın ilk çeyreğinde boru hattı üzerinden yapılan pompalamayı günde 7 milyon varille azami kapasiteye çıkardığını, bunun da Hürmüz’den geçen deniz taşımacılığının aksadığı dönemde ihracatın sürdürülmesine yardımcı olduğunu bildirmişti.

Boru hattı ayrıca Suudi Arabistan’ın batı kıyısındaki rafinerilere de petrol sağlıyor; bu nedenle kapasitesi, ihraç edilen miktarla bire bir örtüşmüyor.

Kapatma kararı, küresel petrol arzının derhal günde 7 milyon varil azalacağı anlamına gelmiyor. Tankerler hâlâ ihracat terminallerinin yakınındaki depolardan petrol yükleyebiliyor, ancak yeni petrol gelmediği sürece bu stoklar eriyecek.

Avrupa ve Asya’ya sevkiyatlar

Yanbu’dan ayrılan, Avrupa’ya giden tankerler Kızıldeniz’den kuzeye doğru ilerleyerek Süveyş Kanalı ve Akdeniz’e ulaşıyor. Mısır’ın SUMED boru hattı, Kızıldeniz ile Akdeniz kıyıları arasında petrol taşıyan alternatif bir güzergâh sunuyor.

Asya’ya doğrudan deniz yoluyla giden rota ise Kızıldeniz ile Aden Körfezi arasındaki dar geçit olan Babülmendep’ten güneye, ardından Hint Okyanusu’na uzanıyor.

Bu güzergâh, geçitteki Perim Adası’nı ve ülkenin Kızıldeniz kıyılarını ele geçirerek fiilen boğazı kontrolü altına alan Yemenli Husilerden kaynaklanan ayrı bir tehditle karşı karşıya.

Asya’ya giden tankerler bunun yerine Süveyş üzerinden kuzeye çıkıp ardından Afrika’nın etrafından dolaşabilir, ancak yol çok daha uzun olur. Bir tankerin rotasını değiştirmek, petrolün Yanbu’ya ulaştırılması sorununu çözüme kavuşturmuyor.

Uluslararası Enerji Ajansı, eylül ayı petrol piyasası raporunda, dünyadaki stoklanmış petrol miktarının şubat ayından bu yana 507 milyon varil azaldığını, bunun 95 milyon varilinin yalnızca ağustos ayında gerçekleştiğini bildirdi.

Ajans, Körfez’den yapılan petrol ihracatının ağustosta günde yaklaşık 13 milyon varil olduğunu, bunun savaş öncesi seviyenin neredeyse yarısına denk geldiğini tahmin etti. Ayrıca, aksayan arz nedeniyle yakıt tedarikinin azalması sonucu Avrupa ve Asya’da dizel fiyatlarının keskin biçimde yükseldiğini rapor etti.