"Atamızın evi bombalandı" haberiyle kışkırtılan halk, zincirlerinden boşanırcasına, kazma, kürek, balta ve sopalarla sokaklara dökülecek, yurttaşları Rumlara ait ne varsa artık ev ve iş yerlerini yakıp yıkacaktı.
Toplumsal bilanço
Resmî kaynaklara göre;
4 bin 214 ev,
1.004 iş yeri,
73 kilise,
1 sinagog,
2 manastır,
26 okul ile aralarında fabrika,
otel vb. 5 bin 317 yer tahrip edilecekti.
11 yurttaşımız da yaşamını yitirecekti;
(Helsinki Watch örgütünün bir raporuna göre ise ölenlerin sayısı 15 olarak kayıtlara geçecekti).
450 kişi yaralanacaktı.
60 kadına tecavüz edilecekti.
Kiliselerin içindeki kutsal resimler, haçlar, ikonlar ve diğer kutsal eşyalar tahrip edilecek, İstanbul'da bulunan 73 Rum Ortodoks kilisesinin tamamı ateşe verilecekti.
Saldırılar eş zamanlı olarak İstanbul'da Rumların yoğun olarak yaşadığı diğer semtlere; Beyoğlu, Kurtuluş, Şişli, Nişantaşı, Eminönü, Fatih, Balat, Eyüp, Bakırköy, Yeşilköy, Ortaköy, Arnavutköy, Bebek, hatta Moda, Kadıköy, Kuzguncuk, Çengelköy'e kadar uzanacaktı.
Olayların yarattığı en önemli sonuç, binlerce ve binlerce Rum yurttaşımızın Türkiye'den göç etmesi olacaktı. 1922 yılında Türk-Yunan nüfus mübadelesi sonucunda 100.000'e düşen nüfusumuz, 6-7 olayları sonrasında İstanbul'da 2.500 kişiye kadar düşecekti.
Basın: "Atamızın evi bombalandı"
Olayların patlak vermesinde ve giderek çığırından çıkmasında basının esaslı bir rolü olacaktı. Nitekim olaylardan günler öncesinde gazetelerin ciddi bir kâğıt stoku yaptığı gibi bu stokun tümünü üst üste iki günde, yani 6-7 Eylül günlerinde tüketildiği iddia edilecekti. Örneğin, İstanbul Ekspres gazetesinin ortalama tirajı 20 bin civarındayken, 6 Eylül'de bu tiraj 290 bine yükselecek, gazetenin 6 Eylül manşeti, "Atamızın evi bombalandı" olacaktı.
Demokrat Parti hükümeti ve Cumhurbaşkanlığı 6-7 Eylül Pogromu'nun siyasi merkezi (mi?)
Olayların kontrolden çıkması üzerine sıkıyönetim ilan edilecekti. Olaylarla ilgili olarak önce 3.151 kişi tutuklanacak, giderek bu sayı 5.104'e yükselecekti.
"Olayların kontrolden çıkması", daha doğrusu çizilen sınırı aşması, "ihale" ihtiyacını ortaya çıkaracaktı. İçişleri Bakanı Namık Gedik istifa edecekti. Onun yerine geçici olarak Millî Savunma Bakanı Ethem Menderes atanınca, Fuat Köprülü vekâleten Savunma Bakanlığı görevini üstlenecekti.
Millî Emniyet Hizmetleri şefi (MAH Reisi), İzmir Valisi, İzmir'de bulunan birliklerin komutanları, İstanbul Emniyet Müdürü ve üç general, hükümet tarafından görevden alınacaktı. Bir grup polis memuru vb. olayların engellenememesinden sorumlu oldukları gerekçesiyle görev yerleri değiştirilecekti.
Cumhurbaşkanı Bayar'ın, İstiklal Caddesi'ndeki hasarı görünce, etrafındakilerin duyacağı bir sesle İçişleri Bakanı Namık Gedik'e "Galiba dozu kaçırdık" diyecekti.
Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın bu paylaşımı, İçişleri Bakanı Namık Gedik'in görevden alınmasının şike olduğunu da faş edecekti.
Antikomünist şeytanlaştırma
Soğuk Savaş'ın başlangıç yıllarıydı. Türkiye, Amerikan emperyalizminin öncülüğünde Sovyet sistemine karşı bir cephe ülkesiydi artık... Muhalefetin eleştirilerine yanıt olarak 6-7 Eylül olaylarını komünistlerin üzerine atacaklardı. Hükümetin, "Ülkenin ağır bir komünist düzenin yakıp yıkmasının etkisinde kaldığı" açıklaması bütün gazetelerin birinci sayfasında süper manşetlerle yerini alacaktı.
Yetinmeyecekler, içlerinde Aziz Nesin, Kemal Tahir, Hasan İzzettin Dinamo'nun olduğu 45 solcu, demokrat yazar olayları kışkırttıkları gerekçesiyle tutuklanacaktı. Hükümete göre, 6-7 Olayları Kominform ve Komintern tarafından NATO'ya sabotaj amacıyla düzenlemişti...
Ne mutlu bize ki daha yeni girdiğimiz NATO'yu korumuş ve kollamış bir hükümetimiz vardı...
Komünizme karşı cansiperane bir cephe ülkesi olacağımız daha o ilk balayı yıllarından belliydi. Amerikan, İngiliz, Avrupa emperyalistleri bize güvenebilirlerdi...
İngiliz sömürgeciliği: "Böl yönet"
16 Ağustos 1954 tarihinde Yunanistan'ın Birleşmiş Milletlere başvurusunda, Kıbrıs'ın kendi kaderini tayin hakkı yazıyordu. Buna paralel 1 Nisan 1955'te EOKA Kıbrıs'ta İngiliz sömürge yönetimine karşı silahlı mücadele başlatmıştı. Kıbrıslı Rumların ENOSİS istemleri karşısında, Kıbrıs'ı 1914 tarihinde Osmanlılardan ilhak etmiş olan İngiliz emperyalizmi, Kıbrıs Türk liderliğini kullanarak "ünlü" böl-yönet politikası ile Türkiye'yi Londra Konferansı ile Kıbrıs'ta taraf yapmak istiyordu.
Londra Konferansı'ndan önce Bakanlar Kurulunu yöneten İngiltere Savunma Bakanı Selwyn Llyod, İngiltere'nin çıkarlarını koruyabilmesi için Türkiye'nin Enosis karşıtı tutumunu kullanmaları gerektiğini şöyle ifade ediyordu:
Müzakereler süresince amacımız, Yunanları, Enosis'i kabul etmeyi reddeden Türklerle karşı karşıya getirmek ve böylece hâkimiyeti bırakacak bir çözümü kabul etmelerini sağlayacak bir ortam yaratmak olmalıdır.
İngiltere Dışişleri Bakanı Antony Eden, Konferans'tan önce Ankara hükümetine bu çerçevede yönlendirici telkinlerde bulunacaktı.
Türk Dışişleri Bakanı Fatih Rüştü Zorlu, Konferans'ta bu doğrultuda davranacaktı.
Londra Konferansı'nda Türkiye soruna taraf yapıldığı gibi, bir İngiliz sömürgeciliği sorunu olmasına rağmen, dünya ve Türkiye kamuoyu önünde Kıbrıs bir Türk-Yunan sorunu olarak yerini alacaktı.
Böylece İngiliz sömürge yönetimi ile Kıbrıs Rum EOKA arasındaki çatışma, iki toplum arasında çatışmaya dönüşecekti. Aradan sıyrılan İngiliz sömürge yönetimi, Kıbrıs'taki çıkarlarını iki toplum arasındaki çelişki ve çatışmaları körükleyerek sağlayacaktı.
6-7 Eylül olaylarının İngiliz sömürge politikasına yararlı olduğu açıktı, ayrıca doğrudan yönlendirenlerin İngilizler olduğuna ilişkin güçlü veriler vardı:
(...) Görünürdeki Türk-Yunan dostluğunun kırılgan olduğu da çok açıktı, çok küçük şok, hatta Atatürk'ün Selanik'teki doğduğu evine tebeşirle slogan yazmak gibi önemsiz bir olay bile bir kargaşanın çıkmasına yeterdi.
(Ağustos 1954, İngiltere Atina Büyükelçisi)
Özel Harp Dairesi 6-7 pogromunun neresinde?..
İşte Özel Harp Dairesi (ÖHD) Başkanı, Genelkurmay İstihbarat Başkanlığı ve Millî Güvenlik Kurulunda üst düzey görevlerde bulunmuş emekli Tuğgeneral Sabri Yirmibeşoğlu'nun gazeteci Fatih Güllapoğlu'na söyledikleri:
- Bak, ben sana bir örnek daha vereyim. 1974'teki Kıbrıs Harekâtı. Eğer Özel Harp Dairesi (Ö.H.D.) olmasaydı, o harekât, yani iki harekât da o kadar başarılı olabilir miydi? (...) Adaya, bankacı, gazeteci, memur görüntüsü altında Özel Harp Dairesi elemanları gönderildi ve bu arkadaşlarımız, adadaki sivil direnişi örgütlediler, halkı bilinçlendirdiler. Silahları 10 tonluk küçük teknelerle adaya soktular.
- 6-7 Eylül olaylarını ele al...
- Pardon Paşam, anlamadım, 6-7 Eylül olayları mı?..
- Tabii. 6-7 Eylül de bir Özel Harp işiydi. Ve muhteşem bir örgütlenmeydi. Amaca da ulaştı. Sorarım size, bu muhteşem bir örgütlenme değil miydi?..
- E, evet Paşam!..
...
"Şecaat arz ederken merdi-i Kıpti sirkatin söyler"
1. Niyazi Kızılyürek, Kıbrıs sorununda iç ve dış etkenler, Işık Kitabevi Yay., 1983.
2. Dilek Güven, 6-7 Eylül olayları, Yurt Vakfı Yay., 2005.
3. İsmail Tansu, Aslında kimse uyumuyordu, Mirpa Yayınları, 2001.
4. Türkiye solunun Kıbrıs çıkmazı, Abdullah Korkmazhan, 2017.
5. "Türk Gladio'su İçin Bazı İpuçları", Tempo Dergisi, S. 24, 9-15 Haziran 1991.
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
Hakkında daha ayrıntılı: 6-7 EYLÜLCelalettin Can
DAHA FAZLA HABER OKU
Dr. Osman Gazi Kandemir İran savaşı neleri değiştirdi?
PODCAST
Sare Şanlı Ebola salgınının ardındaki küresel hesap
Nabi Kırmızı Provokatörlere inat: Kardeşlik
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.