İşsizlik sigortasından işsizlere yapılan ödemeden çok işverene teşvik verildi

YAYINLAMA 24 Ağustos 2026 00:00

GÜNCELLEME 24 Ağustos 2026 00:06

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

MEHMET KAYA / ANKARA

DİSK-AR Araştırma Bülteni’yle duyurulan çalışmaya göre 2026 Ocak-Temmuz döneminde, fon kaynaklı olarak işbaşı eğitim programları dâhil doğrudan ve dolaylı işverenlerin yararlandığı teşvikler toplam giderlerin yüzde 44,3’ünü oluştururken, işsizlere yapılan ödemeler yüzde 31 seviyesinde kaldı.

10 yılda 6,4 puan azaldı

Çalışmada 2016 ve 2023 yıllarına göre Ocak-Temmuz 2026 dönemindeki paylar kıyaslandı. Ayrıca dönemsel aralıklarla da kıyaslama yapıldı. Buna göre, 2016-2026 arasındaki 10 yıllık dönemde işsizlik ödemesinin toplam giderler içindeki payı 6,4 puan azaldı, işverenlere ödenen doğrudan ve dolaylı teşvikler 24 puan arttı.

DİSK-AR araştırması işbaşı eğitim programı, aktif işgücü programlarından bazıları, kadın ve gençlerin istihdamına yönelik destekler gibi programları teşvik ve destek olarak kabul ediyor. Bu tür faaliyetlerde işçilere yapılan ödemelerin fondan karşılanması yanında, bazı sosyal güvenlik ödemeleri de fon kaynaklı olarak yapılıyor. Bu programlar hükümetçe kamuoyuna teşvik ve destek olarak isimlendiriliyor ya da sunuluyor. DİSK-AR, bunların tamamını işveren desteği ve/veya teşviki olarak sınıflandırıyor ve işsizlik tazminatı ödemelerinin toplam tutarlarıyla kıyaslıyor.

Yararlanma oranı yüzde 17,1

Yapılan çalışmada işsizlik sigortası ödemelerinin, işten çıkan ya da çıkarılan kişilerin içinde az sayıda kişi tarafından yararlanılmasına da işaret edildi. Buna göre, Haziran ayı örneğinde yapılan incelemede, işsiz olarak kayıtlı olan 2 milyon 688 bin işsiz olduğu ancak o ay itibariyle işsizlik sigortasından yararlanan kişi sayısının 460,5 bin kişi olduğu belirtilerek, yararlanma oranının yüzde 17,1 seviyesinde kaldığı vurgulandı.

Araştırma, İşsizlik Sigortası Fonu birikimlerinin değerlendirilmesi sonucu elde edilen getiri tutarının detaylarının açıklanmamasını da eleştirdi. 2019 öncesi nema oran ve tutarları açıklanırken, o tarihten itibaren fonun mevduat, tahvil ve son dönemde izin verilen Takasbank Para Piyasası’nda borç verme yetkisinden elde edilen nema gelirlerinin detaylarının verilmediği hatırlatıldı. Araştırma bülteninde, “İşsizlik Sigortası Fonu'nda biriken kaynakların önemli bir bölümünün Hazine'nin borçlanma araçlarında değerlendirilmesi, fonu aynı zamanda kamu borçlanmasının finansmanında kullanılan önemli bir kaynak hâline getirmektedir. Fon kaynaklarının farklı amaçlarla kullanılması, Hazine'nin iç borçlanma ihtiyacını artırabileceğinden, hükümet Fon kaynaklarının kullanımını ağırdan almaktadır” yorumu yapıldı.

"Denetim güçlendirilmeli, veriler açıklanmalı"

DİSK-AR çalışmasının yayınlandığı bültende DİSK'in, Fon’un kuruluş amacına uygun kullanılması, işveren destek ve teşviki olarak niteledikleri programların durdurulması, güvenceli, kayıtlı ve nitelikli işlere geçişi sağlayacak şekilde kullanılması, işsizlik sigortasından yararlanma koşullarının kolaylaştırılması, ödeme süre ve tutarının yükseltilmesi taleplerine yer verildi. Ayrıca Fon yönetiminin denetiminin güçlendirilmesi, verilerin ayrıntılı açıklanması istendi.