Plastik döngüsünde yerel seferberlik

Plastik döngüsünde yerel seferberlik

Türkiye, plastik kirliliğiyle mücadelede sahadan merkeze uzanan stratejik bir yerel eylem dalgası başlatıyor. Akdeniz kıyı hatlarının korunması, mikroplastik tehdidinin kaynağında engellenmesi ve döngüsel ekonominin güçlendirilmesi hedefiyle Adana'da atılan tarihi adım, sanayi, yerel yönetim ve akademiyi ortak paydada buluşturuyor. Habersiz denetimlerden il eylem planlarına uzanan bu model, İstanbul’da yapılacak ulusal zirveye ve COP31 vizyonuna yön verecek.

21 Ağustos 2026 00:00

21 Ağustos 2026 00:04

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Başak Nur GÖKÇAM

Dünyada her yıl yaklaşık 400 milyon ton plastik atık üretilirken, küre­sel ekonominin döngüsel atık yönetimi yetersizlikleri nede­niyle uğradığı yıllık kayıp yüz milyarlarca dolarla ifade edi­liyor. Özellikle kapalı bir hav­za niteliğindeki Akdeniz, mik­roplastik kirliliğinin en yoğun hissedildiği hassas ekosistem­lerin başında geliyor.

Türkiye ise bir yandan COP31 Başkan­lığı sürecine hazırlanırken, di­ğer yandan iklim krizi ile plas­tik kirliliği arasındaki kopmaz bağı merkeze alan bütüncül bir çevre stratejisini hayata geçiri­yor. Plastik atık yönetimi artık sadece basit bir çöp toplama fa­aliyeti değil, hammadde güven­liğini sağlayan, sanayide reka­bet gücünü artıran ve karasal kirliliğin denizlere ulaşması­nı engelleyen devasa bir ekono­mik dönüşüm kaldıracı olarak tanımlanıyor.

Akdeniz kıyısında sahaya inen strateji

Sıfır Atık Vakfı öncülüğün­de ve Adana Valiliği himaye­sinde gerçekleştirilen ‘Türkiye Plastik Atık Çalıştayı Şehir Ko­ordinasyon Toplantısı’ yerel­den ulusala uzanan bu stratejik yaklaşımın ilk kritik durağı ol­du. Adana’nın sanayi, tarım ve ticaret kapasitesi ile Akdeniz Havzası’na olan doğrudan bağ­lantısı, kenti plastik döngüsü­nün en hayati düğüm noktala­rından biri haline getiriyor.

Sıfır Atık Hareketi Kuru­cusu ve BM Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdo­ğan’ın öncülüğünde yürütülen vizyon doğrultusunda gerçek­leşen buluşma, Çevre, Şehirci­lik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Ku­rum’un liderliğindeki ulusal iklim eylemi hedeflerini saha­ya indiriyor. Sanayi odaların­dan üniversitelere, belediye­lerden organize sanayi bölgele­rine kadar geniş bir paydaş ağı, plastiğin üretiminden bertara­fına kadar uzanan tüm süreci masaya yatırdı.

"Mesele tek bir kurumun işi değil"

Toplantıdaki konuşmasın­da plastik kirliliğinin tek taraf­lı çabalarla çözülemeyecek ka­dar karmaşık ve çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu vurgu­layan Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İk­lim Şampiyonu Samed Ağır­baş, “Bugünkü toplantımızda sadece sorunları konuşmadık. Aynı zamanda sorunlara yöne­lik çözümün nasıl ortaklaştı­rılabileceğini konuştuk. Çün­kü plastik atık meselesi tek bir kurumun veya tek bir sektörün kendi başına çözebileceği bir mesele değildir” dedi.

Kirliliğin kaynağında kesil­mesinin hayati önem taşıdığı­nı ifade eden Samed Ağırbaş, “Yalnızca denizdeki atığı te­mizlemeyi değil, karadan de­nize ulaşan kirliliğin de önü­ne geçmeyi başarmamız gere­kiyor. Sıfır Atık Vakfı olarak yürüttüğümüz Türkiye Plas­tik Atık Çalıştayı Şehir

Ko­ordinasyon Toplantıları tam olarak bu anlayışın bir yansı­masıdır. Adana'nın ardından Mersin, Muğla ve Antalya vi­layetlerimizde de yerel pay­daşlarımızla bir araya gelerek şehirlerin deneyimlerini, ih­tiyaçlarını ve çözüm önerileri­ni ortaya koyacağız. Bu toplan­tılarda elde edilen değerlen­dirmeleri 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde İstanbul'da 17 bakanlığımızın, 40'tan fazla genel müdürlüğümüzün, ye­rel yönetimlerin, akademi, si­vil toplum kuruluşları ve ilgi­li paydaşların katılımıyla ger­çekleştireceğimiz Türkiye Plastik Atık Çalıştayı'na taşı­yacağız” diye konuştu.

İstanbul zirvesine giden 4 aşamalı şehir rotası

Sıfır Atık Vakfı tarafından başlatılan bölgesel istişare mekanizması, tek bir merkezden alınan kararlar yerine sahanın gerçek ihtiyaçlarını yansıtan bir yönetişim modelini benimsiyor. Adana ile start alan şehir koordinasyon toplantıları zinciri; Mersin, Muğla ve Antalya ile devam edecek. Bölgesel dinamikleri son derece kritik olan bu dört sahil kentinden elde edilecek veriler, 31 Ağustos-1 Eylül 2026 tarihlerinde İstanbul'da gerçekleş-tirilecek dev organizasyona temel oluşturacak. ‘Türkiye Plastik Döngüsü Ortak Akıl Platformu - Plastik Döngüsünde Sürdürülebilir Gelecek Çalıştayı" adıyla düzenlenecek ulusal zirvede, 17 bakanlık ve 40’tan fazla genel müdürlük bir araya gelecek. Kıyı illerinin valilerinin katılımıyla gerçekleşecek özel oturumda ise doğrudan sahadan gelen raporlar üst düzey politika yapıcılara sunulacak.

159 habersiz denetimle sıkı takip

Saha denetimlerinin ve yasal düzenlemelerin kararlılıkla sürdürüldüğünü belirten Adana Vali Mustafa Yavuz ise kentte yürütülen somut adımları ve denetim bilançosunu açıklayarak, “27 Temmuz-15 Ağustos 2026 tarihleri arasında 159 denetim gerçekleştirilmiş ve mevzuata aykırı faaliyet gösteren işletmelere toplam 48.6 milyon lira idari para cezası kesilmiştir.

Yürüttüğümüz denetim ve yaptırım çalışmalarının temel amacı çevre kirliliğini kaynağında önlemek, işletmelerin mevzuata uyumunu sağlamak ve geri dönüşüm süreçlerini daha izlenebilir hale getirmektir” dedi.

Sanayide kayıt dışılıkla mücadele ve altyapı dönüşümüne ilişkin kararlılık mesajı veren Yavuz, “Kalıcı çözümün yalnızca kanallardaki atıkları temizlemekten değil, kirliliğin kanallara ulaşmadan kaynağında önlemekten geçtiğini de hepimiz biliyoruz. Sulama suyunun kalitesinin düzenli olarak takip edilmesi, mikroplastik kaynakların belirlenmesi ve ilgili kurulların eş güdüm içerisinde hareket etmesinin bilinci içerisindeyiz. Bu kapsamda atıklar, su arıtma tesisleri, kanallar, geri dönüşüm tesisleri ve mikroplastik kirliliğine mücadeleyi kapsayan İl Eylem Planı'nın hazırlık çalışmaları katılımcı bir anlayışla devam etmektedir” diye ekledi.

İstanbul Çalıştayı’nın 15 stratejik masası

İstanbul'da düzenlenecek büyük buluşma, plastik değer zincirinin tüm halkalarını kapsayan 4 ana tematik blok altında 15 çalışma masasıyla yürütülecek:

Üretim & Tasarım: Eko-tasarım standartları ve bakir plastik kullanımının azaltılması.

Sürdürülebilir Tüketim: Bireysel ve kurumsal tüketim alışkanlıklarının dönüştürülmesi.

Atık Yönetimi & Ayrıştırma: Kaynağında toplama altyapısının kent ölçeğinde standardize edilmesi.

Geri Kazanım Teknolojileri: İleri kimyasal ve mekanik geri dönüşüm yatırımlarının artırılması.

Mikroplastik Risk Yönetimi: Tarımsal sulama kanalları ve su kaynaklarındaki birikimin önlenmesi.

Sağlık & Çevre Etkileri: Plastik katkı maddelerinin insan sağlığı ve ekosistem üzerindeki yükünün azaltılması.

Yeşil Finansman: Döngüsel ekonomi projelerine yönelik teşvik ve finansman mekanizmaları.

Yönetişim & Uluslararası İş Birliği: AB Yeşil Mutabakatı ve küresel iklim sözleşmelerine uyum.

Kaynak: DÜNYA - İSTANBUL