Bir fincan kahvenin hatırı mı, fiyatı mı?

Bir fincan kahvenin hatırı mı, fiyatı mı?

İstanbul her geçen gün biraz da­ha uzaklaşıyor benden. Bildik mekânlar, adımladığımız yollar, manzarasını bildiğimiz teraslar, merdivenler o tanıdık balkonlar kentin hafızasından sessizce sili­niyor. Bu yüzden geçmişten kalan küçücük bir ize rastladığımda, kay­betme korkusuyla ona daha sıkı sa­rılıyor, daha bir sahipleniyorum.

Ebru Köktürk Koralı

21 Ağustos 2026 00:00

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Bizim kuşağın iş hayatındaki ilk refleksi, mesai biter bitmez şehre karışmaktı. Nerede çalışıyor olur­sak olalım, gün batarken kentin kalbine doğru akardık. Taksim’in arka sokaklarına, Beyoğlu’na, Be­şiktaş’a ya da Nişantaşı’nın köşe­başı mekânlarına doluşur; geceyi çok uzatmadan, günün yorgunlu­ğunu iki çift lafla savuşturup öyle dönerdik eve.

Sonra hayatın ritmi hızla değiş­ti. Şehir sıkıştı, trafik düğümlen­di, mekânlar el değiştirdi, sorum­luluklar katlandı. Bizden sonra belki bir nesil daha bu spontane tempo ile yaşayabildi.

Ardından o gündelik sosyalliğin sığınakları birer birer çekildi ha­yatımızdan. Mahalle barları ka­pandı, bildik meyhaneler kaybol­du. Dostlarla plansızca buluşulan o sıradan akşamlar, yerini yalnız­ca "özel günler" için gidilen me­safeli ve steril mekânlara bıraktı.

Müdavimlik dediğimiz o aidi­yet hissi artık yok. Girdiğimizde tanıdık bir yüze rastlamak muci­zeye dönüştü, öyle ki her gidişi­mizde bizi karşılayan garson bile değişmiş oluyor. Şehir büyürken, kurduğumuz o kadim bağlar hızla eksiliyor.

Sosyal medyada dönen "200TL’ye kahve mi olur, kahve­ciler köşeyi dönüyor" tartışması, sadece basit bir fiyat itirazı değil; çok daha derin bir sosyoekono­mik dönüşümün göstergesi. Mo­dern zaman kıraathanelerinde mesele tek başına kahve çekirde­ğinin maliyetini gençlerin ve ken­tin gündelik sosyalleşme kültürü­nün ödemesi.

Küresel şehirlerin ortak kaderi

Maalesef elimizde kalan tek şey karton bardakta kahve içerek sosyalleşmek. Küresel şehirlerin ortak kaderi olan yüksek kira, ar­tan enerji giderleri ve operasyo­nel maliyetler işletmeciyi yük­sek fiyatlara zorlarken; masanın diğer tarafında oturan genç çalı­şan, öğrenci ya da kentli için kah­ve artık bir "mola" değil, hesapla­nan bir "lüks" haline geldi. Lüks restorandan orta segment res­torana kayan, oradan da yeni ne­sil kahveciye doğru kayan büyük kitle son olarak ya evden termosa koyduğu ya da benzinciden aldığı kahvesi elinde kamusal alanlarda sosyalleşiyor.

40 yıl öncesi Bağdat Caddesin­de tektük kafeler, pastaneler var­ken oturduğumuz bahçe duvarla­rı üzerinde buluşurduk. Herkesin poposunu dayadığı duvarı aşağı yukarı belliydi. Hatta bazılarının önünden geçmez, karşı kaldırı­ma zigzag yapardık. Çok sade, çok kolay bir hayatımız vardı ve saa­te bakmadan eve döneceğimiz za­manı bilirdik.

Yıllarca AKM’nin önünde bu­luştuk. Birbirimizi beklerdik, çünkü mutlaka gelirdik. Geçmişe duyduğum özlemle nostalji bata­ğına saplanmadan bitireyim. Bir daha hiç geri gelmeyecek bir şe­ye, yere ya da kişiye duyulan tat­lı-hüzünlü, derin özlem Portekiz­ce sözcük “Saudade” geçtiğimiz günlerde en güzel sözcükler liste­sinde gözüme çarptı. Bir de şarkı­sı var Cesária Évora'nın en güzel şarkılarından biri olan "Sodade". Hadi bu haftanın hatta hızla geçip giden bu yazın anısına dinleyin.