The Telegraph: Bu grafik borsanın çökeceğini gösteriyor!

YAYINLAMA 17 Ağustos 2026 11:32

GÜNCELLEME 17 Ağustos 2026 11:37

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

S&P 500 için kullanılan Shiller fiyat/kazanç (F/K) oranının ağustos ayını Ağustos 2000’den bu yana görülen en yüksek seviyede tamamlamaya hazırlandığı belirtiliyor.

Gösterge, mayıs, haziran, temmuz ve ağustos aylarında 40 seviyesinin üzerine çıktı. Bu seviyeler, 1990’ların sonunda yaşanan teknoloji ve internet hisseleri çılgınlığının ardından 2000’de sona eren dot-com balonundan bu yana görülmemişti.

Shiller F/K oranı, hisse senedi fiyatlarını şirketlerin enflasyona göre düzeltilmiş uzun vadeli ortalama kârlarıyla karşılaştırarak piyasanın değerlemesini ölçüyor. Oranın yükselmesi, hisse fiyatlarının şirketlerin uzun vadeli kârlarına kıyasla daha hızlı arttığına işaret ediyor.

ABD hisseleri, 1881’den bu yana yalnızca zamanın yüzde 1,2’sinde bugünkü seviyelerden daha yüksek değerlemelerle işlem gördü. Benzer derecede yüksek değerlemeler, 1929 Wall Street çöküşü ve 2000’de dot-com balonunun sona ermesi öncesinde görülmüştü.

Uzmanlardan "balon" uyarısı

Capital Economics Baş Piyasa Ekonomisti Jonas Goltermann, mevcut değerlemelerin bir balona işaret ettiğini ancak balonun ne zaman sona ereceğinin öngörülemeyeceğini söyledi.

Goltermann, ABD borsasının önümüzdeki 12 ila 18 ay içinde yüzde 20 veya daha fazla düşebileceğini öngörüyor. Buna karşın, yüksek değerlemelerin tek başına piyasanın ne zaman düşeceğini gösteren bir zamanlama aracı olmadığına dikkat çekiliyor.

Yapay zekâ etrafındaki güçlü beklentiler ve fiyat momentumunun son dönemdeki yükselişte giderek daha önemli bir rol oynadığı belirtiliyor. Goltermann, mevcut rallinin başlangıç aşamasından ziyade son aşamalarına daha yakın olduğunu düşünüyor.

Yapay zekâ rallisi dot-com dönemini hatırlatıyor

Bugünkü yapay zekâ odaklı yükseliş ile 1990’ların sonundaki internet balonu arasında dikkat çekici benzerlikler bulunuyor.

Her iki dönemde de yeni teknolojilere yönelik büyük beklentiler, teknoloji şirketlerine yoğun yatırımcı ilgisi ve yüksek değerlemeler öne çıkıyor.

SpaceX hisselerinin haziran ayındaki Nasdaq halka arzının ardından şirketin değerlemesini 2 trilyon doların üzerine taşıması da yatırımcı iştahının boyutunu gösteren örneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Ancak şirketin değeri daha sonra bir aydan biraz uzun sürede yüzde 53 geriledi.

Berenberg analisti Lauma Kalns-Timans da ABD hisselerinin balon bölgesinde bulunduğunu söyledi. Hisse senetlerinin kazanç getirilerinin tahvil getirilerinin altına gerilemesi de değerlemelere ilişkin endişeleri artırıyor.

Büyük teknoloji şirketlerinin borçlanması da izleniyor

Piyasalardaki risk yalnızca hisse değerlemeleriyle sınırlı değil.

Meta, Google, Amazon ve Microsoft gibi teknoloji şirketleri, yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımlarını finanse etmek amacıyla son yıllarda kurumsal borçlanmalarını önemli ölçüde artırdı.

Bu nedenle yüksek hisse değerlemelerinin yanı sıra kredi piyasasındaki gelişmeler de yatırımcıların yakından takip ettiği riskler arasında yer alıyor.

Fidelity tahvil portföy yöneticisi Mike Riddell, kredi piyasalarındaki değerlemeler konusunda endişeli olduğunu ancak riskli varlıklarda büyük çaplı bir çöküş yaşanması için küresel ekonomide belirgin bir yavaşlama veya başka bir büyük şok gerektiğini düşünüyor. Küresel büyümede ise şu anda böyle sert bir yavaşlama görülmüyor.

Herkes büyük bir çöküş beklemiyor

Piyasadaki yüksek değerlemelere ilişkin uyarılar artsa da tüm yatırımcılar büyük çaplı bir satış dalgası beklemiyor.

Jupiter fon yöneticisi Chris Morrison, ABD teknoloji hisselerinin pahalı olduğunu kabul ediyor ancak küresel ölçekte büyük bir satıştan ziyade yükselişin duraklaması veya piyasanın bir düzeltme sürecine girmesinin daha olası olduğunu düşünüyor.

Bugünkü piyasa dot-com döneminden önemli ölçüde farklı

Mevcut dönem ile 2000’de sona eren dot-com balonu arasındaki en önemli farklardan biri şirketlerin kârlılığı.

1990’ların sonunda birçok teknoloji şirketinin yüksek değerlemeleri, gelecekte elde edilmesi beklenen kârlara dayanıyordu. Bugün ise piyasanın en büyük teknoloji şirketleri yüksek ve giderek artan kârlar elde ediyor.

Bu nedenle mevcut yapay zekâ rallisi, yalnızca gerçekleşmemiş beklentiler üzerine kurulmuş bir yükselişten ibaret değil.

Bununla birlikte, Shiller F/K oranının tarihsel olarak çok yüksek seviyelere ulaşması, uzun vadede yatırım getirilerinin düşebileceğine ilişkin güçlü bir uyarı niteliğinde.