Japonya 17 ay sonra cari açığa düştü

Japonya 17 ay sonra cari açığa düştü

Japonya haziranda 17 ay sonra ilk kez cari açık verirken, yen temmuzda dolar karşısında 40 yılın dibine indi. Şirketler kur istikrarı isterken BOJ üyelerinin daha hızlı faiz artışını tartışması eylül ihtimalini güçlendirdi.

Murat Ali Oral

10 Ağustos 2026 07:50

10 Ağustos 2026 07:55

Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Japonya ekonomisinden aynı sabah gelen veriler ve açıklamalar, Tokyo'nun önündeki para politikası hesabını değiştirdi. Cari denge beklentilerin çok altında kalırken, zayıf yen artık ihracatçı şirketleri bile rahatsız ediyor. Japonya Merkez Bankası'nda ise tartışma “faiz artacak mı?” sorusundan “ne kadar hızlı artmalı?” sorusuna kayıyor.

Beklenti 1,51 trilyon yen fazlaydı

Japonya Maliye Bakanlığı'nın açıkladığı verilere göre ülkenin cari işlemler dengesi haziran ayında 92,3 milyar yen açık verdi.

Böylece Japonya 17 ay sonra ilk kez aylık bazda cari açıkla karşılaştı. Rakamın büyüklüğünden daha dikkat çekici olan ise beklentiden sapma oldu. Ekonomistler haziranda yaklaşık 1,51 trilyon yen cari fazla bekliyordu.

Geçen yılın aynı ayında da 1,28 trilyon yen fazla verilmişti.

Dış ticaret tarafında ise haziran ayında 135,2 milyar yen açık oluştu. İhracat yıllık yüzde 16,3 artarken ithalattaki yükseliş yüzde 24,3'e ulaştı. Mevsimsellikten arındırılmış verilere bakıldığında cari denge 1,40 trilyon yen fazla vermeye devam etti. Buna karşın manşet verideki keskin dönüş, Japonya'nın ithalat faturası ve dış yatırım gelirlerindeki değişimin büyüklüğünü ortaya koydu.

Petrol ve temettü faturası hesabı bozdu

Cari dengedeki bozulmanın iki ana nedeni öne çıktı.

Bunlardan ilki enerji oldu.

Orta Doğu'daki krizle birlikte yükselen petrol fiyatları, enerjisinin büyük bölümünü ithal eden Japonya'nın faturasını büyüttü. İthalattaki hızlı artış dış ticaret dengesini yeniden açığa taşıdı.

İkinci baskı ise Japon şirketlerinin yabancı yatırımcılara yaptığı temettü ödemelerinden geldi.

Japonya'nın uzun yıllardır cari fazlasının en güçlü dayanaklarından biri olan doğrudan ve portföy yatırımlarından elde edilen birincil gelir dengesi haziranda yıllık yüzde 73,7 gerileyerek yaklaşık 380 milyar yene indi.

Yabancı yatırımcıların Japon piyasalarındaki ağırlığının artması, Japon şirketlerinin yurt dışına yaptığı temettü ödemelerini de büyüttü.

Altı aylık tabloda ise rekor var

Haziran ayındaki açık Japon ekonomisinin yılın tamamında dış dengeyi kaybettiği anlamına gelmiyor.

Tam tersine yılın ilk altı ayındaki tablo oldukça güçlü.

Japonya'nın cari işlemler fazlası ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22,5 artarak yaklaşık 17,4 trilyon yenle rekor seviyeye ulaştı.

Bu performansın arkasında yapay zekâ yatırımları bulunuyor.

Küresel veri merkezi yatırımlarındaki patlama, Japonya'nın yarı iletken ve yüksek teknoloji ürünleri ihracatına güçlü talep oluşturdu.

Böylece ortaya alışılmadık bir tablo çıktı: Japonya yılın ilk yarısında rekor cari fazla verirken, haziran ayını 17 ay sonra ilk kez açıkla kapattı.

BOJ'da tartışma sertleşti

Dış denge verisinin açıklandığı sabah Japonya Merkez Bankası'ndan gelen mesajlar da dikkat çekti.

BOJ'un 30-31 Temmuz toplantısına ilişkin görüş özetinde, kurul üyelerinin giderek daha büyük bölümünün enflasyon risklerine karşı daha hızlı hareket edilmesi gerektiğini düşündüğü görüldü.

Dokuz kişilik kurulun en az üç üyesi faiz artışlarının şimdiye kadarki tempodan daha hızlı gerçekleştirilebileceğine işaret etti.

Bazı üyeler piyasanın beklediğinden daha hızlı faiz artırımlarının gerekebileceğini savunurken, başka bir görüşte kararların belirli bir takvime bağlanması yerine ekonomik koşullara göre daha çevik alınması gerektiği vurgulandı.

BOJ, temmuz toplantısında politika faizini yüzde 1 seviyesinde bırakmıştı.

Ancak bir kurul üyesi faizin yüzde 1,25'e çıkarılması yönünde oy kullandı.

Faiz için eylül ihtimali büyüyor

BOJ'un mesajındaki değişiklik önemli. Çünkü Japonya yaklaşık iki yıl öncesine kadar negatif faiz uygulayan ve dünyadaki en gevşek para politikalarından birini yürüten ekonomilerden biriydi.

Haziran ayında politika faizi yüzde 1'e yükseltilerek 31 yılın en yüksek seviyesine çıkarıldı. Şimdi ise yeni artırımın birkaç ay sonrasına bırakılması yerine eylül toplantısında gündeme gelmesi ihtimali güçleniyor.

BOJ üyelerinin değerlendirmelerinde zayıf yen, yüksek petrol fiyatları ve güçlü yapay zekâ talebi enflasyonu yukarı itebilecek üç önemli unsur olarak öne çıkıyor. Merkez bankası açısından risk artık yalnızca büyümeyi fazla sıkmak değil.

Geç kalınması halinde enflasyonun daha da yükselmesi ve sonrasında çok daha sert faiz artırımlarına ihtiyaç duyulması da tartışılıyor.

Yen 40 yılın dibini gördü

BOJ üzerindeki baskının merkezinde Japon yeni bulunuyor. Dolar/yen paritesi temmuz ayında 164 seviyesine yaklaşarak Japon para birimini yaklaşık 40 yılın en düşük seviyesine taşıdı.

Kur hareketi o kadar sertleşti ki Japonya'nın ardından ABD de yen alımı için piyasaya girdi.

Washington ve Tokyo'nun koordineli müdahalesi yenin yaklaşık yüzde 5 değer kazanmasını sağladı ancak para birimi elde ettiği kazancın önemli bölümünü daha sonra geri verdi.

Pazartesi sabahı dolar/yen yeniden 158 seviyesinin üzerinde işlem gördü.

Zayıf yen Japon ihracatçılarının yurt dışı gelirlerini yen cinsinden artırıyor. Ancak aynı hareket petrol, doğal gaz, gıda ve sanayi hammaddelerinin ithalat maliyetini de yükseltiyor.

Haziran cari denge rakamı bu ikinci etkinin ne kadar büyüyebildiğini gösterdi.

Artık şirketler de zayıf yen istemiyor

Japonya'daki tartışmanın en dikkat çekici taraflarından biri ise şirketlerden gelen mesajların değişmesi.

Geçmişte ucuz yen büyük ihracat şirketleri için neredeyse otomatik olarak olumlu kabul ediliyordu.

Artık bu denklem çalışmıyor. Mitsubishi Electric yönetimi, zayıf yenin şirketler açısından her koşulda iyi bir gelişme olmadığını belirtirken, Mitsui yönetimi de döviz piyasasındaki sert dalgalanmaların azalması gerektiğini savunuyor.

Mitsubishi Corp ise finansal planlarında kullandığı dolar başına 150 yenlik kur varsayımını piyasa koşullarına göre yeniden değerlendirmeye hazırlanıyor.

JETRO'nun Japon şirketleriyle yaptığı araştırmada işletmelerin en fazla tercih ettiği dolar/yen aralığı 120-124 oldu.

Doların 150 yenin üzerinde olmasını tercih eden şirketlerin oranı ise yalnızca yüzde 11 seviyesinde kaldı.

Yani Japon iş dünyasının önemli bölümü, ihracata sağladığı avantajlara rağmen mevcut kadar zayıf bir para birimi istemiyor.

Borsa ise başka hikâyeyi fiyatlıyor

Ekonomiden gelen bu uyarılara rağmen Japon borsasında pazartesi günü güçlü alımlar görüldü.

Nikkei 225 Endeksi yaklaşık yüzde 2 yükseldi.

Buradaki temel destek Japonya'dan değil ABD'den geldi.

Cuma günü açıklanan zayıf ABD istihdam verilerinin Fed'in eylülde faiz artıracağı beklentisini azaltması Wall Street'i rekor seviyelere taşırken, bu iyimserlik yeni haftada Tokyo'ya da yayıldı.

Ancak BOJ'un aynı anda daha hızlı faiz artırma ihtimalini gündeme getirmesi Japon piyasaları açısından farklı bir risk oluşturuyor.

Eylül ayında yeni bir faiz artırımı yapılması yenin güçlenmesine yardımcı olabilir ancak özellikle ihracatçı şirketlerin kur avantajını azaltabilir.

Japonya'nın yeni denklemi: Petrol, yen ve faiz

Japonya böylece aynı anda birbirine bağlı üç sorunla karşı karşıya.

Petrol fiyatları yüksek kaldıkça ithalat faturası ve enflasyon baskısı büyüyor.

Yen zayıf kaldıkça enerji ve hammadde ithalatı daha pahalı hale geliyor.

BOJ faizi yükselttikçe ise yen üzerindeki baskı azalabilir ancak şirketlerin finansman maliyetleri yükseliyor ve ihracatçılar kur avantajının bir bölümünü kaybediyor.

Üstelik Orta Doğu'daki gelişmeler bu hesabı daha da hassas hale getiriyor.

Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması ve petrol fiyatlarının yeniden gerilemesi Japonya'nın ithalat maliyetini azaltarak BOJ üzerindeki baskıyı hafifletebilir.

Tersi durumda yüksek petrol, zayıf yen ve artan enflasyonun birleşmesi merkez bankasını daha hızlı hareket etmeye zorlayabilir.

Bu nedenle Japonya açısından önümüzdeki haftaların kritik sorusu yalnızca yenin yeniden 160 seviyesine gidip gitmeyeceği değil.

Asıl soru, BOJ'un para birimini ve enflasyonu kontrol etmek için eylül ayında bir kez daha faiz düğmesine basıp basmayacağı olacak.

Kaynak: HABER MERKEZİ

japonya