Bu rakamlar, aralarında 200'den fazla Avrupalı konuğun da bulunduğu 700'den fazla katılımcının 22-24 Kasım tarihleri arasında düzenlenen ELNET Jerusalem Summit için bir araya geldiği bir dönemde açıklanıyor. Zirvenin gündeminde, İsrail ile Avrupa arasında güvenlik, teknoloji, araştırma ve ticaret alanlarında daha yakın işbirliği öne çıkıyor.
Devam eden jeopolitik zorluklara rağmen IMF, 2026'da ekonominin yüzde 4,5 büyüyeceğini öngörüyor. İsrail Merkez Bankası ise daha iyimser; büyümenin bu yıl yüzde 5,6, 2027'de ise yüzde 7,5 olacağını tahmin ediyor. Ancak bu daha yüksek tahminler, İsrailli şirketlerin yurt dışındaki üretimini de kapsıyor. Bu faaliyet hariç tutulduğunda merkez bankası, 2026 için yüzde 3,4, 2027 için ise yüzde 5,1 oranında yurt içi büyüme bekliyor.
Tüm bunlara rağmen rakamlar, zor bir güvenlik ortamına karşın toparlanma ve genişleme potansiyeli yüksek bir ekonomiye işaret ediyor.
İsrail'in ekonomik başarısının ardındaki motor
İsrail'in ekonomik performansını açıklayan en önemli unsurlardan biri teknoloji sektörü.
İsrail, son birkaç on yılda son derece bağlantılı bir inovasyon ekosistemi geliştirdi. Ülke özellikle siber güvenlik, yapay zeka, yazılım, yarı iletkenler, tıbbi teknoloji ve savunma bağlantılı yenilik alanlarında güçlü bir konuma sahip.
İsrail Yenilik Otoritesi'nin (Israel Innovation Authority) State of High-Tech 2026 raporuna göre, sektör 2025'te İsrail GSYH'sinin yüzde 18,3'ünü ve ülkenin ihracatının yaklaşık yüzde 58'ini oluşturdu.
Bu veriler, teknolojinin İsrail ekonomisi için ne kadar önemli hale geldiğini gösteriyor. Yüksek teknoloji şirketleri yalnızca doğrudan ekonomik faaliyet yaratmakla kalmıyor, aynı zamanda uluslararası yatırımı çekiyor, yüksek vasıflı istihdam sağlıyor ve İsrailli işletmeleri dünya çapında müşteriler ve ortaklarla buluşturuyor.
Bu başarıda araştırma ve geliştirme merkezi bir rol oynuyor.
OECD'nin araştırma ve geliştirme istatistiklerine göre İsrail, 2024 yılında GSYH'sinin yaklaşık yüzde 6,8'ini Ar-Ge'ye ayırdı; bu oran uluslararası düzeyde en yükseklerden biri. Karşılaştırma için, Eurostat'a göre Avrupa Birliği aynı yıl GSYH'sinin yaklaşık yüzde 2,3'ünü Ar-Ge'ye harcadı.
Bu fark, araştırma yoğun sektörlerin İsrail ekonomisindeki olağanüstü önemini yansıtıyor. Aynı zamanda yeniliğe yönelik kalıcı yatırımın, bir ülkenin ekonomik gelişiminin belirleyici özelliği haline gelebileceğini gösteriyor.
Araştırma, iş dünyası ve girişimcilik arasında farklı bir ilişki
İsrail'in inovasyon modeli, üniversiteler, özel şirketler, yatırımcılar ve kamu sektörü arasındaki sıkı bağlantılarla karakterize ediliyor.
Bu sistemin önemli bir parçasını, teknolojik araştırmaları, erken aşama işletmeleri ve endüstriyel inovasyonu destekleyen İsrail Yenilik Otoritesi oluşturuyor. Kurumun faaliyetleri, şirketlerin yeni teknolojiler geliştirmesine ve bunları ticari kullanıma yaklaştırmasına yardımcı oluyor.
İsrail ayrıca girişimciliğin ve teknolojik denemelerin kökleştiği bir iş kültüründen yararlanıyor. Girişim sermayesi yatırımcıları, umut vadeden genç şirketlerin finansmanında önemli rol üstleniyor; bu da ticari başarı henüz çok uzak görünürken bile risk almaya ve yenilikçi fikirlere yatırım yapmaya yönelik güçlü bir istekliliği ortaya koyuyor.
Bir başka belirleyici özellik, İsrailli işletmelerin uluslararası yönelimi.
Göreli olarak küçük bir iç pazar nedeniyle İsrailli teknoloji şirketleri çoğu zaman daha erken aşamada yurt dışına yönelmek zorunda kalıyor. Bu nedenle uluslararası müşteriler, yatırımcılar ve ticari ortaklıklar, şirketlerin iş stratejilerinin merkezinde yer alıyor.
Özellikle Amerika Birleşik Devletleri önemli bir ortak oldu. 1985'te yürürlüğe giren ABD-İsrail Serbest Ticaret Anlaşması, iki ülke arasında daha yakın ticari ilişkiler için bir çerçeve oluşturulmasına yardımcı oldu.
Savaş, savunma harcamaları ve ekonomik dayanıklılık
İsrail'in teknolojik gelişimi, zorlu bir jeopolitik ortamda gerçekleşti.
Askeri operasyonlar, yedek kuvvetlerin seferber edilmesi, işgücü eksiklikleri ve iş faaliyetlerindeki kesintiler ekonomiye baskı yaptı. Artan savunma harcamaları da kamu maliyesi üzerindeki yükü büyüttü.
Buna karşın İsrail'in teknoloji sektörü uluslararası ölçekte kayda değer bir etki göstermeye devam etti.
Ülkenin savunma sanayisi de bu tablonun bir parçasını oluşturuyor. Elbit Systems, Rafael ve Israel Aerospace Industries gibi şirketler, füze savunması, radar, insansız hava araçları ve askeri elektronik gibi alanlarda ileri kabiliyetler geliştirdi.
Savunma bağlantılı araştırmalarda geliştirilen bazı uzmanlıklar, özellikle siber güvenlik, iletişim ve ileri mühendislik gibi alanlarda sivil sektörlerde de uygulama alanı bulabiliyor.
Ancak askeri harcamalar ekonomik refahla karıştırılmamalı. Savunma için yapılan harcamalar ciddi maliyetler içeriyor ve uzun vadeli büyümeyi destekleyen eğitim, ulaşım, sağlık ve diğer yatırım alanları için kullanılabilecek kaynakları azaltabiliyor.
OECD'nin İsrail Ekonomik İncelemesi 2025 raporu, çatışmayla bağlantılı ekonomik zorlukları ve altyapı, beceriler ve verimlilik yatırımlarının korunması gereğini ele alıyor.
İsrail için ekonomik zorluklar sürüyor
Güçlü teknoloji sektörüne rağmen İsrail önemli ekonomik zorluklarla karşı karşıya olmaya devam ediyor. IMF, Temmuz 2026 değerlendirmesinde, enerji fiyatlarındaki artış ve arz darlıkları nedeniyle, şekel güçlenmesine rağmen enflasyonun geçici olarak yükselebileceği uyarısında bulundu.
Süregelen çatışmaların ekonomik sonuçlarının, yüksek savunma harcamaları ve işgücü eksiklikleri dahil, orta vadede büyüme üzerinde baskı oluşturması bekleniyor.
IMF'ye göre, özellikle ultra Ortodoks Yahudi erkekler ile Arap İsrailli kadınlar arasında görece düşük istihdam oranları, işgücü piyasasındaki uzun süredir devam eden sorunlar arasında yer alıyor ve ülkenin orta vadeli ekonomik büyümesini sınırlayabilir.
Avrupa daha küçük bir ekonomiden ne öğrenebilir?
Bununla birlikte İsrail'in deneyimi, özellikle Avrupa Birliği üretkenliği artırmaya, yeniliği teşvik etmeye ve küresel teknoloji pazarlarında daha etkili rekabet etmeye çalışırken, Avrupalı karar vericiler için çeşitli dersler sunuyor.
Avrupa zaten dünya çapında üniversitelere, bilimsel kurumlara, ileri sanayilere ve büyük bir tüketici pazarına sahip. Karşı karşıya olduğu sorun, yalnızca yeni fikirler üretmek değil; bu fikirlerden daha fazlasını uluslararası ölçekte büyüyebilen başarılı işletmelere dönüştürmek.
İsrail'in deneyimi, Avrupa'nın yaklaşımını güçlendirebileceği birkaç alanı işaret ediyor.
İlk olarak, inovasyonu uzun vadeli bir ekonomik öncelik haline getirmek gerekir. Araştırma ve geliştirme, şirketler, yatırımcılar ve hükümetlerden sürekli bir taahhüt gerektirir. Kamu desteği, özellikle ticari getirilerin ortaya çıkmasının yıllar alabileceği teknolojilerde, özel yatırımı teşvik edebilir.
İkinci olarak, üniversiteler ile işletmeler arasındaki işbirliğini güçlendirmek gerekir. Bilimsel buluşlar, faydalı ürün ve hizmetlere dönüştürüldüklerinde daha fazla ekonomik değer yaratır. Avrupa, mevcut araştırma ortaklıkları üzerine inşa edebilir, teknoloji transferi düzenlemelerini iyileştirebilir ve girişimcilerin akademik araştırmayı ticarileştirmesini kolaylaştırabilir.
Üçüncü olarak, girişimlerin büyümesini kolaylaştırmak ve risk almaya yönelik istekliliği artırmak gerekir. Avrupa'da çok sayıda yenilikçi genç işletme var, ancak umut vadeden şirketler uluslararası genişleme için gerekli finansmana erişmekte zorlanabiliyor. Daha iyi girişim sermayesi erişimi, daha entegre finansal piyasalar ve yatırımcıların iddialı fikirleri destekleme konusundaki istekliliğinin artması, Avrupalı şirketlerin küresel ölçekte rekabet etmesine yardımcı olabilir. İsrail'in girişimci kültürü, yenilik sürecinin bir parçası olarak ticari riskleri kabullenmenin önemini gösteriyor.
Dördüncü olarak, stratejik sektörler arasında işbirliğini güçlendirmek gerekir. İsrail'in deneyimi, siber güvenlik, yapay zeka, elektronik ve ileri mühendislik alanlarındaki uzmanlığın ekonominin farklı sektörlerine nasıl fayda sağlayabileceğini gösteriyor. Avrupa, üniversiteler, sivil işletmeler ve stratejik araştırma programları arasında daha yakın işbirliğini, uygun güvenlik önlemlerini koruyarak teşvik edebilir.
Son olarak, daha güçlü bir uluslararası iş vizyonu teşvik edilmeli. İsrailli teknoloji şirketleri çoğu zaman en başından itibaren küresel pazarları hedefliyor. Avrupalı işletmeler, yaklaşık 450 milyon tüketiciye erişim sağlayan AB tek pazarını, uluslararası genişleme için bir temel olarak daha etkin kullanabilir. Düzenleyici ve ulusal farklılıklar devam etse de daha entegre bir pazar, şirketlerin Avrupa genelinde büyümesine ve dünya çapında daha etkili rekabet etmesine yardımcı olabilir.
Avrupa için ders açık: ekonomik rekabet gücü yalnızca bir ülkenin pazarının veya sanayi tabanının büyüklüğüne değil, aynı zamanda bilgiyi ticari olarak başarılı fikirlere dönüştürme kapasitesine de bağlı.
Avrupa, bunu başarmak için gerekli bilimsel uzmanlığın, sanayi kapasitesinin ve finansal kaynakların büyük bölümüne zaten sahip. Zorluk, bu güçlü yanları daha etkili biçimde birbirine bağlamak, büyüyen umut vadeden işletmeleri desteklemek ve inovasyonu ekonomik kalkınmanın daha güçlü bir itici gücü haline getirmek.
Bu nedenle hedef, İsrail'in başarılarından seçici biçimde dersler çıkarırken Avrupa ekonomilerini özgün kılan özellikleri korumak olmalı.
Avrupa-İsrail işbirliği: siyasi zorluklar
ELNET Jerusalem Summit'e katılacağı açıklanan Avrupalı isimler arasında Fransa eski Başbakanı Manuel Valls, İtalya'nın eski Dışişleri Bakanı ve mevcut AB Özel Temsilcisi Luigi Di Maio, Çekya'nın eski Dışişleri Bakanı Jan Lipavský, Almanya'nın İsrail Büyükelçisi Alexander Graf Lambsdorff ve Polonya Senatosu Başkan Yardımcısı Michał Kamiński yer alıyor.
Yunanistan'ı Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakan Yardımcısı Dimitrios Markopoulos temsil ederken, Litvanya Parlamentosu İnovasyon Komitesi Başkanı Jekaterina Rojaka da konuşmacılar arasında sayılıyor. İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un konferansa hitap etmesi planlanıyor.
Daha yakın bağların destekçileri, İsrail'in siber güvenlik, yapay zeka ve ileri teknolojilerdeki uzmanlığının Avrupa'nın sanayi ve bilimsel kapasitesiyle birleştirilmesinde fırsatlar görüyor.
Ancak bu ekonomik ilişki, siyasi açıdan hassas bir zeminde şekilleniyor. AB içinde İsrail ile ilişkilerin geleceği konusunda görüşler farklılık gösteriyor; bazı üye ülkeler ve parlamenterler ticari kısıtlamalar getirilmesini veya AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın bazı unsurlarının yeniden değerlendirilmesini talep ediyor. Bu öneriler şimdiye kadar kabul edilmek için yeterli desteği bulamamış olsa da daha yakın ekonomik işbirliğini çevreleyen siyasi karmaşıklıkları ortaya koyuyor.
Yine de İsrail'in ekonomik gelişimi, özellikle teknoloji ve inovasyondaki başarıları, kendi başına önemli bir konu olmaya devam ediyor ve Avrupalı şirketler ile politika yapıcılar için değerli içgörüler sunuyor.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.