Anthropic'te çalışan Türk matematikçi Levent Alpöge, 167 yıldır çözülemeyen Riemann hipotezini Claude ile kanıtladığını duyurdu. MIT'de yapılan bağımsız yazılım testleri önemli aşamaları geçerken matematik dünyasının nihai incelemesi sürüyor.
Murat Ali Oral 21 Kasım 2026 07:32 21 Kasım 2026 07:39 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Yapay zekânın bilimsel araştırmalardaki sınırlarını yeniden tartışmaya açabilecek bir gelişme yaşandı. ABD merkezli Anthropic şirketinde çalışan Türk matematikçi Levent Alpöge, şirketin Claude adlı yapay zekâ sistemiyle birlikte matematiğin en büyük problemlerinden Riemann hipotezine çözüm bulduğunu öne sürdü. Araştırmacının yayımladığı kanıtın bağımsız bilgisayar kontrollerinde önemli aşamaları başarıyla geçmesi, iddianın matematik dünyasında geniş yankı uyandırmasına neden oldu.
167 yıllık problemde çözüm iddiası
Alman matematikçi Bernhard Riemann'ın 1859 yılında ortaya attığı hipotez, asal sayıların dağılımını anlamak açısından matematiğin temel problemlerinden biri olarak kabul ediliyor. Problem, Riemann zeta fonksiyonunun sıfırlarına ilişkin belirli bir matematiksel özelliğin bütün durumlarda geçerli olup olmadığını sorguluyor.
Bugüne kadar çok sayıda matematikçi tarafından incelenen hipotez, 167 yıldır genel olarak kabul edilmiş bir kanıtla çözülemedi. Clay Matematik Enstitüsünün belirlediği yedi Milenyum Ödülü Problemi arasında yer alan sorunun doğrulanmış çözümü için 1 milyon dolarlık ödül bulunuyor.
Levent Alpöge, 20 Kasım'da kişisel internet sitesinde yayımladığı dört sayfalık açıklamada Claude ile çalışarak hipotezin kanıtını keşfettiğine inandığını belirtti. Araştırmacı, geliştirdiği yöntemin daha kapsamlı Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi'nin Dirichlet L-fonksiyonlarıyla ilgili biçimini de kapsadığını ileri sürdü.
MIT'deki bağımsız kontrollerden geçti
İddiayı diğer çözüm girişimlerinden ayıran en önemli unsur, kanıtın bilgisayar tarafından denetlenebilen Lean sistemiyle hazırlanması oldu. Alpöge, çalışmanın matematiksel adımlarını içeren dosyaları kamuoyuna açarak diğer araştırmacıların incelemesine sundu.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden (MIT) matematikçi Andrew Sutherland, yayımlanan dosyalar üzerinde bağımsız doğrulama çalışmaları gerçekleştirdi. Kontrollerde 175 bin 187 yazılım modülünün hatasız derlendiği, bütün modüllerin Lean denetiminden geçtiği ve yayımlanan kanıtın başka bağımsız doğrulama sistemleri tarafından da kabul edildiği bildirildi.
21 Kasım Türkiye saatiyle 01.05 itibarıyla güncellenen sonuçlarda, beş temel matematiksel önermenin standart Lean tanımlarıyla karşılaştırılmasını içeren testlerin de başarılı olduğu açıklandı. Bununla birlikte bazı ek denetimler henüz tamamlanmadı.
Bu sonuçlar kanıtın bilgisayar ortamındaki tutarlılığı açısından güçlü bir aşamayı temsil ediyor. Ancak matematik dünyasının çalışmanın bütün kapsamını incelemesi ve sonucu genel kabul görmüş bir teorem olarak değerlendirmesi için daha fazla araştırma gerekiyor.
Claude matematikçiyi geride bıraktı
Alpöge'nin açıklamasındaki dikkat çekici bölümlerden biri, yapay zekânın araştırmadaki rolüne ilişkin değerlendirmesi oldu. Matematikçi, çalışmanın başlangıcında farklı fikirleri bir araya getirmek için yönlendirmelerde bulunduğunu, ancak son aşamalarda Claude'un kendisinden çok daha hızlı ilerlediğini anlattı.
Araştırmacı, ekim ayının başından kasım ayının ortasına kadar uzanan çalışma sürecinde farklı matematiksel yöntemlerin birleştirildiğini belirtti. Claude'un bazı teknik bağlantıları kendisinin başlangıçta öngöremediği biçimde geliştirdiğini ifade etti.
Çalışmanın büyüklüğü de dikkat çekiyor. Alpöge, kanıtın insan tarafından kolayca okunabilecek bir anlatıma dönüştürülmesinin son derece zor olduğunu ve bilgisayar tarafından üretilen ayrıntılı açıklamanın 250 bin sayfayı aştığını aktardı.
Bu nedenle araştırmacı, şimdilik uzun bir akademik makale yerine Lean kodlarını yayımlamayı tercih ettiğini ve ilerleyen dönemde yöntemi daha anlaşılır bir matematiksel metne dönüştürmeyi hedeflediğini bildirdi.
1 milyon dolarlık ödül için süreç uzun
Riemann hipotezinin kanıtlandığının kesinleşmesi durumunda gelişme, modern matematik tarihinin en önemli başarılarından biri olacak. Ancak bilgisayar kontrollerinin başarılı olması, Clay Matematik Enstitüsünün ödül koşullarının otomatik olarak yerine getirildiği anlamına gelmiyor.
Enstitünün kurallarına göre önerilen çözümün uygun bir bilimsel yayın organında yayımlanması, yayımdan sonra en az iki yıl geçmesi ve matematik dünyasında genel kabul görmesi gerekiyor. Dolayısıyla mevcut gelişme, ödülün kazanıldığı değil, bilimsel doğrulama sürecinde önemli bir aşamaya ulaşıldığı anlamını taşıyor.
Yapay zekâ şirketleri açısından ise çalışma, modellerin yalnızca bilgi üretme ve yazılım geliştirme alanlarında değil, ileri düzey bilimsel araştırmalarda da nasıl kullanılabileceğine ilişkin tartışmalara yeni bir boyut kazandırıyor. Kanıtın nihai olarak kabul edilmesi halinde Claude'un araştırmadaki rolü, yapay zekâ teknolojisinin bilimsel üretimdeki geleceği açısından önemli bir örnek oluşturabilir.
teknoloji
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.