Yüzde 35 hedefi elektrik talebini yüzde 50 artıracak Hedef tavan değil, taban olmalı Türkiye için önemli bir sınav
COP31’de 75 ülkenin destek verdiği “35’te 35” hedefi, küresel enerji dönüşümünde önemli bir eşik. Climate Analytics’in yeni raporu, bu hedefin taşıdığı riske dikkat çekiyor: Elektrik talebi 2035’e kadar yaklaşık yüzde 50 artacak. Bu talep yenilenebilir kaynaklarla karşılanmazsa, elektrifikasyon fosil yakıtlara bağımlılığı beklenen ölçüde azaltamayacak.
COP31’de elektrifikasyon konusunda önemli bir siyasi destek oluşuyor. Türkiye’nin ev sahipliğinde yürütülen müzakerelerde, küresel nihai enerji tüketiminde elektriğin payını 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarma hedefini destekleyen ülke sayısı 75’e ulaştı. 94 kurum ve kuruluş da girişimin arkasında.
Bu, enerji dönüşümü açısından çok önemli bir gelişme değil. Çünkü ulaşımda, sanayide ve binalarda fosil yakıtların yerini elektriğin alması, küresel emisyonların azaltılması için atılması gereken en önemli adımlardan biri.
Antalya’da açıklanan yeni bir rapor, bu hedefin ardındaki kritik soruyu gündeme taşıyor:
“Elektrifikasyonu hızlandırırken elektriği nereden sağlayacağız?”
Climate Analytics’in yayımladığı “35 by 35 and Clean Electrification” raporuna göre elektrifikasyon, mevcut elektrik üretim yapısıyla bile emisyonları azaltma potansiyeline sahip. Bunun nedeni oldukça basit. Isı pompaları ve elektrikli araçlar gibi teknolojiler, fosil yakıt kullanan alternatiflerinden iki ila dört kat daha verimli.
Dolayısıyla elektrifikasyonun hızlanması, enerji verimliliği açısından başlı başına önemli bir kazanım. Ancak iklim krizinin gerektirdiği ölçekte bir emisyon azaltımı için verimlilik tek başına yeterli değil. Elektriğin üretildiği kaynakların da değişmesi gerekiyor.
Yüzde 35 hedefi elektrik talebini yüzde 50 artıracak
Climate Analytics tarafından düzenlenen basın toplantısında konuşan Daniel Riaz’ın verdiği rakam, önümüzdeki on yılın enerji politikaları açısından oldukça çarpıcı: Küresel elektrifikasyon oranının yüzde 35’e ulaşması, 2035 yılına kadar elektrik talebinin yaklaşık yüzde 50 artması anlamına geliyor. Bu artışın nasıl karşılanacağı, enerji dönüşümünün iklim üzerindeki gerçek etkisini belirleyecek.
Riaz, elektrifikasyonun hızlanmasının, emisyonları azaltacağını vurguluyor. Ancak aynı hızda yenilenebilir enerji yatırımı yapılmazsa, artan elektrik talebinin daha fazla kömür ve doğal gaz tüketimine yol açabileceğini söylüyor. Rapordaki en dikkat çekici bulgulardan biri de bu. Temiz kaynaklarla desteklenmeyen elektrifikasyonun yol açacağı ilave fosil yakıt kullanımı, küresel sıcaklık artışına en az 0,1 derece ekleyebilir.
Bunun yanı sıra; şebekelerinin güçlendirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması, enerji verimliliği yatırımları ve sanayinin dönüşümü de aynı hızda ilerlemek zorunda.
Hedef tavan değil, taban olmalı
Climate Analytics raporunun en güçlü mesajı, “35’te 35” hedefinin bir üst sınır olarak görülmemesi gerektiği. Rapor, yüzde 35’i, enerji sisteminin karbonsuzlaşması açısından bir başlangıç eşiği olarak değerlendiriyor. Rapora göre, elektrifikasyonun başarısı, tüketilen elektriğin miktarından çok, bu elektriğin hangi kaynaklardan ve ne kadar verimli üretildiğiyle yakından ilişkili.
Bu noktada COP31’in önündeki görev de netleşiyor. Elektrifikasyon taahhütlerini yenilenebilir enerji kapasitesi, şebeke yatırımları ve fosil yakıtlardan uzaklaşma politikalarıyla aynı çerçevede ele almak.
Türkiye için önemli bir sınav
Elektrikli araçlardan sanayide elektrikli üretim teknolojilerine, binalarda ısı pompalarından demir yolu taşımacılığına kadar pek çok alanda elektrifikasyonun hızlanması bekleniyor. Bu dönüşümün gerçek faydası, elektrik üretimindeki kaynak dağılımına bağlı.
Türkiye bir yandan güneş ve rüzgâr enerjisinde kapasitesini artırmaya çalışırken diğer yandan elektrik talebindeki büyümeyi karşılamak, şebeke altyapısını güçlendirmek ve sanayinin rekabet gücünü korumak zorunda.
Özellikle Avrupa Birliği’nin sınırda karbon düzenlemesinin ticaret üzerindeki etkileri düşünüldüğünde, temiz elektrik artık sanayi politikalarının da merkezinde yer alıyor.
Bir fabrikanın üretim süreçlerini elektrikli hale getirmesi önemli. Ancak o elektriğin karbon yoğunluğu yüksekse, ürünün karbon ayak izinde beklenen düşüş gerçekleşmeyebilir.
Bu nedenle Türkiye’nin elektrifikasyon stratejisinin yenilenebilir enerji yatırımları, enerji verimliliği ve sanayinin karbonsuzlaşmasıyla birlikte değerlendirilmesi gerekiyor.
COP31’de 75 ülkenin ortak bir elektrifikasyon hedefi etrafında buluşması önemli bir siyasi mesaj. Fakat bundan sonraki aşamada ülkelerin ne kadar elektrik tüketeceklerinden çok, bu elektriği nasıl üreteceklerini, hangi yatırımlarla taşıyacaklarını ve hangi sektörlerde kullanacaklarını ortaya koymaları gerekiyor.
Önümüzdeki yıllarda asıl gösterge, elektrik talebindeki artışın ne kadarının temiz kaynaklarla karşılandığı ve bunun fosil yakıt tüketimini ne ölçüde azalttığı olacak.
Climate Analytics’in raporu, COP31’in son günlerine yaklaşırken önemli bir hatırlatma yapıyor: Dünyanın daha fazla elektriğe ihtiyacı var. Ama daha fazla kömür ve gazdan üretilmiş elektriğe değil.
Antalya’dan çıkacak gerçek başarı da elektrifikasyon hedefinin kaç ülke tarafından desteklendiğinden çok, bu ayrımın enerji politikalarına ne kadar güçlü yansıtıldığıyla ölçülecek.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.