YAYINLAMA 20 Kasım 2026 00:03
GÜNCELLEME 20 Kasım 2026 00:14
Dünya siyasetinin üç büyük aktörü, uluslararası gerilimlerin arttığı bir dönemde Çin'in Shenzhen kentinde bir araya geldi. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında düzenlenen tarihi toplantı, küresel güvenlikten enerji piyasalarına, nükleer silahların kontrolünden bölgesel çatışmalara kadar geniş bir gündemi kapsadı.
Xi Jinping: Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı"
Çin Devlet Başkanı Xi, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, üç ülkenin liderlerinin yaptıkları ilk yüz yüze görüşmenin "çığır açıcı önemde" olduğunu belirtti. Büyük ülkeler arasındaki temasların bir seçenek değil zorunluluk olduğunu ifade eden Xii, "Dünyanın istikrarı, büyük ülkeler arasındaki barışa bağlı. Büyük güçler çatıştığında dünya kaosa sürüklenir." ifadesini kullandı. Çinli lider, Çin, Rusya ve ABD'nin küresel sınamalarla başa çıkmakta örnek olması, dünya barışını ve istikrarını koruması gerektiğini vurguladı.
Trump: Şu an tarih yazıyoruz
Trump toplantının başında yaptığı açıklamada, "Bu seyahatimde, ABD, Rusya ve Çin liderleri arasındaki ilk üçlü toplantıyı gerçekleştirme fırsatı bulmaktan dolayı son derece memnunum. Şu an tarih yazıyoruz. Üçümüzün konuşacağı çok şey var ve şimdiden pek çok konuyu ele aldık." ifadelerini kullandı.
Dünyanın en büyük 3 ülkesinin lideri olarak sadece kendi halklarını değil tüm gezegeni etkileyen konularda "açık, saygılı ve verimli diyalog" sorumlulukları olduğunu belirten Trump, daha önceki liderlerin diyalog kurmadığını savundu.
Trump, diyaloğu reddederek sorunların çözülmeyeceğini vurgulayarak "Birlikte, farklı bir yol izlemeyi tercih ediyoruz. Tarihi bir zirve, bize bir dizi çok önemli konuda yeni fırsatlar ve yaklaşımlar arama imkanı sunuyor." dedi.
Putin: Barışın korunmasında ortak sorumluğumuz var
Rus lider Putin üç ülkenin de İkinci Dünya Savaşı'nda galip taraflar olduğuna dikkati çekerek, "Ülkelerimizi sadece bu değil, aynı zamanda uluslararası barış ve güvenliğin korunmasına yönelik ortak sorumluluğumuz birleştiriyor. BM'nin kuruluşunda öncü rol üstlendik. Bu nedenle, BM Şartı ve şartta yer alan ilkeler dahil, bu evrensel örgütün kurulmasıyla şekillenen uluslararası hukuk sisteminin korunması ve güçlendirilmesi, hepimizin sorumluluğundadır." diye konuştu.
Zirveden çıkan 4 ortak sonuç
Çin devlet medyasında yayımlanan ortak bildiride üç liderin üzerinde uzlaştığı başlıklar şöyle sıralandı:
● BM reformu: Birleşmiş Milletler'in küresel sorunlara daha etkili yanıt verebilmesi ve uluslararası barış ve güvenlik misyonunu yerine getirebilmesi için reform taahhüdü.
● Enerji arzı: Rafine petrol ürünlerinin üretim ve tedarikinin artırılması, istikrarlı enerji akışının korunması.
● Uluslararası hukuk: Devletlerin rızası ilkesine ve devlet görevlilerinin dokunulmazlığına saygı gösterilmesi; Uluslararası Ceza Mahkemesi ve benzeri kuruluşların yetkilerini kötüye kullanmaması.
● Nükleer güvenlik: Nükleer savaşın kazanılamayacağı ve asla yapılmaması gerektiğinin yeniden teyit edilmesi; nükleer risklerin azaltılması ve silahların yayılmasının önlenmesi için diyalog yürütülmesi.
Ukrayna ve İran için somut çözüm yok
Ukrayna savaşı, İran ve Ortadoğu'daki gelişmeler de görüşmede ele alındı. Ancak ortak bildiride bu krizlerin çözümüne yönelik somut bir yol haritasına yer verilmedi. Özellikle Ukrayna konusunda Moskova ve Washington arasındaki görüş ayrılıkları, olası bir uzlaşmanın önündeki temel belirsizliklerden biri olmayı sürdürüyor.
Washington, Pekin Moskova hattı güçleniyor
Zirvenin dikkat çekici siyasi boyutlarından biri ise Avrupa'nın masada bulunmamasıydı. Bu durum, ekonomik büyüklük ile küresel siyasi nüfuz arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı Shenzhen'deki buluşma tek başına yeni bir dünya düzeninin kurulduğunu göstermese de siyasi gözlemcilere göre Washington, Pekin ve Moskova'nın küresel güvenlik konularında doğrudan diyalog kurması, büyük güç diplomasisinin yeniden merkezî bir rol üstlendiğine işaret ediyor.
Avrupa oyunun dışında
Shenzhen’deki üçlü zirvenin en dikkat çekici ayrıntılarından biri Avrupa'nın yokluğu oldu. Dünyanın en büyük ticaret bloklarından biri olan Avrupa Birliği, küresel güvenlik ve ekonomik ilişkilerin geleceğini ilgilendiren görüşmede temsil edilmedi. Oysa Ukrayna savaşının sona ermesi, Avrupa'nın güvenlik mimarisini doğrudan etkileyecek. Rusya ile olası bir enerji normalleşmesi, ABD'nin Avrupa'ya LNG ve petrol tedarikindeki konumu ve yaptırımların geleceği de Brüksel açısından kritik önem taşıyor. AB'nin dış politika kararlarında 27 üye ülkenin uzlaşmasına ihtiyaç duyulması, ortak hareket kabiliyetini sınırlayan unsurlardan biri. Avrupa'nın ekonomik gücünü jeopolitik etkiye dönüştürme kapasitesi, zirvenin ardından yeniden tartışmaya açıldı.
Enerjide ortak mesaj: Petrol akışı kesilmemeli
Üç liderin ortak bildirisinde rafine petrol ürünlerinin üretim ve arzının artırılmasına yönelik mesaj, enerji piyasaları açısından zirvenin öne çıkan sonuçlarından biri oldu. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat sorunlarının küresel petrol ve LNG ticaretini etkilediği bir dönemde, üç büyük gücün istikrarlı enerji akışına vurgu yapması dikkat çekti. Üretimin ne kadar artırılacağı, hangi ülkelerin ne ölçüde katkı sağlayacağı ve tedarik zincirinin nasıl güvence altına alınacağı konusunda ayrıntı paylaşılmadı.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.