19 Kasım 2026, Perşembe · 12:51 Piyasalar Açık
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

“Senin yaşında ne derdin olabilir?” demeyin!

DSÖ verilerine göre 10–19 yaş arası her 7 gençten biri ruhsal sorun yaşarken, uzmanlar görünürdeki mutluluk ve okul başarısının yanıltıcı olabileceği uyarısında bulunuyor. Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi…

YAYINLAMA 19 Kasım 2026 11:40

GÜNCELLEME 19 Kasım 2026 11:46

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

Çocuğunuzun okula gitmesi, derslerinde başarılı olması ya da arkadaşlarıyla gülüp eğlenmesi, ruhsal açıdan iyi olduğunu gösterir mi? Ailelerin, çocuklarının davranışlarından çok bu davranışlarda ortaya çıkan değişikliklere dikkat etmesi gerektiğini dile getiren Dr. Öğr. Üyesi Kilit, “Çünkü bazen çocuğun kelimelerle anlatamadığı ruhsal sıkıntılar; öfkesinde, sessizliğinde, içine kapanmasında ya da bedensel yakınmalarında kendini gösterebilir.” uyarısında bulundu.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü dolayısıyla çocuklarda ve ergenlerde görülebilen ruhsal sorunların erken belirtilerini, ailelerin dikkat etmesi gereken davranış değişikliklerini ve çocuklarla sağlıklı iletişimin önemini değerlendirdi.

Ailelerin gözünden kaçabiliyor!

11 Kasım 2026 tarihinde JAMA Psychiatry dergisinde yayımlanan araştırmada, 9–17 yaş arasındaki 11 bin 868 çocuk ve ergenin kendi ruh sağlığına ilişkin bildirimleri ile ebeveynlerinin değerlendirmeleri karşılaştırıldı. Araştırmada depresyon, uyku sorunları, madde kullanımı, intihar düşünceleri ve kendine zarar verme davranışlarının gençler tarafından ebeveynlerine kıyasla daha sık bildirildiği görüldü. Ebeveynlerin ise bazı kaygı ve davranış bozukluklarını çocuklardan daha sık bildirdiği belirlendi.

Çalışmada, psikiyatrik tanı bildirilen durumların yüzde 65 ila yüzde 98'inde bildirimin yalnızca çocuk ya da yalnızca ebeveyn tarafından yapıldığı saptandı. Bu bulgular, çocukların kendi anlatımları ile aile gözlemlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösterdi.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre de dünyada 10–19 yaş arasındaki yaklaşık her yedi gençten biri ruhsal bir bozukluk yaşıyor.

Çocuklarda depresyon yalnızca mutsuzlukla kendini göstermiyor!

Çocukların yaşadıkları psikolojik sıkıntıları yetişkinler gibi ifade edemeyebileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, özellikle davranış değişikliklerinin üzerinde durulması gerektiğini söyledi.

“Çocuklarda ruhsal sorunların en önemli erken işaretlerinden biri, daha önceki davranışlarından belirgin biçimde farklılaşmalarıdır. Önceden neşeli ve hareketli olan bir çocuğun içine kapanması, sakin bir çocuğun sürekli öfkeli ve tahammülsüz hâle gelmesi, sevdiği etkinliklerden uzaklaşması veya arkadaşlarıyla görüşmek istememesi dikkate alınmalıdır. Depresyon çocuklarda her zaman ağlama ve üzüntüyle ortaya çıkmayabilir. Özellikle ergenlerde huzursuzluk, sinirlilik, öfke patlamaları ve sürekli memnuniyetsizlik ön planda olabilir. Bu nedenle her davranış değişikliğini 'ergenlik dönemidir, geçer' düşüncesiyle açıklamak doğru değildir.

Uyku, iştah ve bedensel yakınmalardaki değişikliklere dikkat!

Çocukların ruhsal durumlarının günlük yaşam alışkanlıklarına da yansıyabildiğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Kilit, uyku ve beslenme düzenindeki değişikliklerin önemli ipuçları verebileceğini belirtti.

“Daha önce düzenli uyuyan bir çocuğun geceleri uyuyamaması, sık sık kâbus görmesi, sabahları uyanmakta zorlanması veya gün içinde sürekli yorgun hissetmesi üzerinde durulması gereken değişikliklerdir. Aynı şekilde iştahın belirgin biçimde azalması ya da artması, yemek yeme davranışlarında aşırı kontrol, sürekli kilo alma korkusu ve hızlı kilo değişiklikleri de değerlendirilmelidir. Bazı çocuklar ise ruhsal sıkıntılarını baş ağrısı, karın ağrısı, mide bulantısı gibi bedensel yakınmalarla gösterebilir. Bu belirtilerin fiziksel nedenleri de araştırılmalı; gerekli değerlendirmelerden sonra duygusal etkenler de göz önünde bulundurulmalıdır.”

Bu uyarı işaretlerine dikkat edin

Ruhsal sorunların çocukların akademik ve sosyal yaşamını etkileyebileceğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Kilit, ailelerin yalnızca ders notlarına değil, çocuğun okulla ve arkadaşlarıyla kurduğu ilişkiye de dikkat etmesi gerektiğini vurguladı.

“Okula gitmek istememe, derslere ilgide azalma, dikkatini toplamakta güçlük çekme, sık devamsızlık yapma veya daha önce keyifle katıldığı etkinliklerden uzaklaşma önemli belirtiler arasında yer alabilir. Ancak okul başarısının iyi olması da ruhsal sorun bulunmadığı anlamına gelmez. Bazı çocuklar yoğun kaygı yaşadıkları hâlde başarılı olmaya devam edebilir. Özellikle sürekli hata yapmaktan korkan, kendisine aşırı yüksek hedefler koyan ve başarısızlığı felaket olarak değerlendiren çocukların duygusal yükleri gözden kaçabilir. Aileler çocuklarına yalnızca 'Kaç aldın?' diye değil, 'Bugün seni ne mutlu etti, ne zorladı?' diye de sormalıdır.”

Küçük çocuklarda korku, ağlama ve ayrılma güçlüğü görülebiliyor!

Ruhsal sorunların belirtilerinin yaşa göre farklılaşabildiğini anlatan Dr. Öğr. Üyesi Kilit, okul öncesi ve ilkokul çağındaki çocuklarda korku ve davranış değişikliklerinin daha belirgin olabileceğine dikkat çekti.

“Küçük çocuklarda anne veya babadan ayrılmak istememe, daha önce tek başına yapabildiği şeylerde yeniden yardıma ihtiyaç duyma, aşırı korkular, sık ağlama, öfke nöbetleri ve uyku sorunları görülebilir. Bazı çocuklar yaşadıkları sıkıntıları oyunlarına yansıtabilir. Ergenlik döneminde ise yalnız kalma isteğinde artış, aileyle iletişimin azalması, yoğun kaygı, değersizlik düşünceleri ve riskli davranışlar öne çıkabilir. Burada önemli olan çocuğun yaşına uygun gelişim özellikleriyle ruhsal sorun işaretlerini birbirinden ayırabilmektir.”

“Senin yaşında ne derdin olabilir?” demeyin!

Çocukların duygularını aileleriyle paylaşamamasının altında yargılanma, anlaşılmama veya eleştirilme korkusunun bulunabileceğini ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, ebeveynlerin kullandıkları dile dikkat etmeleri gerektiğini söyledi.

“Bir çocuk üzüntüsünü anlattığında 'Bunda üzülecek ne var?', 'Senin yaşında ne derdin olabilir?', 'Her şeyin var, neden mutsuzsun?' gibi cümlelerle karşılaşırsa zamanla duygularını gizlemeyi tercih edebilir. Çocuğun yaşadığı sıkıntıyı küçümsemek yerine onu anlamaya çalışmak gerekir. 'Bunun seni çok zorladığını görüyorum', 'İstersen konuşabiliriz', 'Sana nasıl yardımcı olabilirim?' gibi ifadeler güven duygusunu destekler. Çocukların her sorununu hemen çözmek zorunda değiliz. Ancak onları yargılamadan dinlemek ve ihtiyaç duyduklarında yanlarında olmak önemlidir.”

Kendine zarar verme düşünceleri asla hafife alınmamalı!

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından birinin de kendine zarar verme ve intihar düşüncelerinin gençler tarafından daha sık bildirilmesi olduğunu hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Kilit, aileleri ciddi uyarı işaretleri konusunda dikkatli olmaya çağırdı.

“Çocuğun 'Yaşamak istemiyorum', 'Keşke hiç doğmasaydım', 'Ben olmasam herkes daha mutlu olurdu' gibi ifadeler kullanması, kendine zarar verme davranışları göstermesi veya belirgin umutsuzluk yaşaması mutlaka ciddiye alınmalıdır. Bu ifadeler yalnızca dikkat çekme çabası olarak değerlendirilmemelidir. Ebeveynler böyle bir durumda çocuklarıyla sakin, açık ve yargılamayan bir iletişim kurmalı, doğrudan kendine zarar verme düşüncesi olup olmadığını sormalıdır. Kendine zarar verme ya da intihar düşüncesi söz konusuysa gecikmeden uzman değerlendirmesi sağlanmalıdır. Acil tehlike durumunda çocuk yalnız bırakılmamalı ve acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.”

Ne zaman uzman desteği alınmalı?

Her davranış değişikliğinin psikiyatrik bir hastalık anlamına gelmediğini belirten Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, belirtilerin süresi, şiddeti ve çocuğun günlük yaşamı üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

“Çocuğun ruh hâlinde, uyku düzeninde, arkadaş ilişkilerinde, okul yaşamında veya günlük alışkanlıklarında ortaya çıkan belirgin değişikliklerin haftalarca sürmesi, giderek şiddetlenmesi ya da günlük yaşamını olumsuz etkilemesi durumunda çocuk ve ergen psikiyatristine başvurulmalıdır. Ancak ciddi davranış değişiklikleri, ağır işlev kaybı veya güvenlik riski varsa haftalarca beklemek doğru değildir. Erken değerlendirme, yaşanan sorunun anlaşılmasına ve uygun desteğin sağlanmasına yardımcı olabilir.”

20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nün çocukların duyulma ve anlaşılma hakkını da hatırlattığını vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Kilit, sözlerini şöyle tamamladı:

“Çocuğumuzun ne yediğini, kaç saat uyuduğunu, okulda ne yaptığını merak ediyoruz. Ancak bazen kendisini nasıl hissettiğini sormayı unutabiliyoruz. Çocukların yalnızca fiziksel ihtiyaçlarının karşılanması yeterli değildir. Duygularının görülmesine, düşüncelerinin önemsenmesine ve kendilerini güvende hissetmeye de ihtiyaçları vardır. Unutmayalım, çocuğun sessiz olması her zaman huzurlu olduğu anlamına gelmez. Bazen en önemli soru, 'Bugün ne yaptın?' değil, 'Bugün gerçekten nasılsın?' sorusudur.”

Kaynak: Ekonomim
İlgili Haberler
Borsa İstanbul`daki toplu taşıma şoförleri için yeni karar! Bazılarının belgeleri iptal edildi: İşte nedenleri Uzmanpara · az önce Borsa Hazine ve Maliye Bakanlığı`ndan 1,25 milyar avroluk yeşil tahvil ihracı Uzmanpara · az önce Borsa Babasının yanında çalıştı EYT ile emeklilik hayali Yargıtay`a takıldı Uzmanpara · az önce Borsa İnternetten alışveriş yapanlar dikkat! İsim değiştirmek kurtarmayacak Uzmanpara · az önce Borsa AB`den Ürdün`e 670 milyon euroyu aşan ekonomik destek Uzmanpara · az önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.