19 Kasım 2026, Perşembe · 08:43 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Oda ve borsa yönetimleri ne yapmalı?

Oda ve borsa yönetimleri ne yapmalı?

Yaşamın bütün alanlarında sayısal teknoloji etkili oluyor Küçük ölçekteki işlerde talebin sınırlılığı sürdürülebilirliği zorlaştırıyor Yeni yönetimlerin gündemi “Yakınma kültürü” bizi hiçbir yere götüremez

SEÇİMLER SONRASI (3)

Oda ve borsa yönetimleri imalat ve hizmet kesimleriyle ilgili net bilgi üretiminin temel sorumlularıdır. İmalat ve hizmet kesiminin dengeli gelişmesine öncülük etmek için “yol haritası” oluşturmalı, olgunlaştırmalı ve etkili bir güce dönüştürmelidir.

Hizmet talebini artıran etkenleri ve hizmet kesiminin yapısal ve ekonomik özelliklerinden bazılarını önceki yazımızda paylaştık. Bu yazıda diğer yapısal ve ekonomik özellikler ile oda ve borsa yönetimlerinin sorumluluklarıyla ilgili düşüncelerimizi paylaşacağız:

- Hizmet üretimi ‘bulut bilişim’ olanaklarıyla bireyselleşiyor ve yaygınlaşıyor: Bulut teknolojileri verinin saklanmasını, kümelenmesini, modellenmesini, benzetim yapılmasını; uygun anlatımıyla ehlileştirilmesini kolaylaştırıyor. Bulut teknolojisinin sunduğu erişilebilirlik kolaylıkları hizmetin “kişiye özel” özellikler kazandırılmasına da imkân sağlıyor. Hizmet alanında verinin kişiselleştirilmesinin ve yaygınlaştırılmasının hizmet üretimi ve alışverişindeki potansiyeli, mal üretimine göre çok daha elverişli. Bu elverişlilik, ürettiğimiz hizmetle bireylere, kuruluşlara ve kurumlara dokunma fırsatı yarattığı kadar, etkileşimin temel bileşenlerinden olan “rakipleri” de artırıyor. Küresel anlamda “rakiplere eş düzey hizmet üretimi” hizmet ihracatının gerek şartlarından biri hâline geliyor. Aynı zamanda etkileşimin bir başka bileşeni olan “ittifaklar alanını” da çeşitlendiriyor. İttifaklar da yeni yapılar, işlevler, kültürler gerektiriyor. Hizmet üretimini hedefleyen girişimciler; bu alanda dayanıklı hizmet üretmek ve ihracatı gerçekleştirmek, olgunlaştırmak ve büyütmek istiyorlarsa bağlantı, iletişim, rekabet ve iş birlikleri konusunda ne yapmak istediklerini, nasıl yapacaklarını ve sürdürebileceklerini, daha önemlisi, uzun dönemli güveni nasıl sağlayacaklarını planlamak zorunda.

Yaşamın bütün alanlarında sayısal teknoloji etkili oluyor

- Düşük kodlu ve kodsuz yazılımların yaygınlaşması da hizmetlerin kapsama alanlarını genişletiyor: Sayısal teknolojilerin gelişmesi, yaygınlaşması, derinleşmesi onu genel teknoloji konumuna taşıdı. Haberleşme ihtiyacımızdan sağlığımıza, eğitimimizden eğlencemize kadar yaşam sürecinin bütün alanlarında sayısal teknoloji etkili oluyor. Yazılım, sayısal teknolojinin etki alanlarını genişletiyor. Düşük kodlu ya da kodsuz yazılım alanlarının hizmet üretimi ve ihracatındaki etkilerini kavramadan işimizi tam ve doğru yapamıyoruz. Hangi hizmetleri üreteceğimizi, nasıl üreteceğimizi ve kimler için üreteceğimizi kararlaştırırken düşük kodlu ve kodsuz yazılımların olası etkilerini bilerek yola koyulmalı; yapay zekânın olası etkilerini öngörmeliyiz ki imalat ile hizmet arasındaki dengeli gelişmeyi sürdürebilelim.

- Biyoüretim ve 3D baskı tekniklerinin gelişmesi de hizmet alanının önünü açıyor: Teknolojik gelişmenin hizmet üretimi ve ihracatını etkileme düzeyi yüksek diğer iki alan da biyoüretim ve 3D baskı teknikleridir. Birçok araştırmacı bu iki teknolojik boyutun hizmet üretiminin niceliği kadar niteliğinde de köklü değişikliklere neden olduğunu analizleriyle gösteriyor. Ülkemizde mütemadiyen yaşanmakta olan kriz şoklarına karşı dirençli yapılar oluşturmak istiyorsak, hizmet üretimi ve ihracatı alanlarında da kurumsal kapasiteleri, toplum düzenini güven altına alan hukuk sistemini, iş yerlerinde ve ülkede yönetişim becerilerini, gerçek gücü yaratan içeride birbirimize olan güvenimizi artırmalıyız.

- Yapay genel zekâ alanındaki gelişme, Ar-Ge, tasarım, inovasyon, yönetim ağlarının ölçeklendirilmesi, lojistik erişilebilirlik gibi etkenler de belirleyici: Sayısal teknolojinin en uçta, en etkili sonuçlarından biri yapay genel zekâ. Hangi hizmetleri üreteceğimizi, nasıl üreteceğimizi, hangi müşterilere eriştireceğimizi kararlaştırırken yapay zekâ kullanacağımız araç. Yapay zekânın olası etkilerini analiz etmeden sağlıklı bir gelecek inşa edemeyiz. Hizmet üretimi ve ihracatında araştırma aşamasının, tasarım ve inovasyon olanaklarının, yapay zekânın üretimi ölçeklendirme etkilerinin, lojistik erişilebilirlik olanakları ve kısıtlarının, son çözümlemede maliyet ve faydaların kesintisiz ve kararlı biçimde değerlendirilmesi gerekiyor. Küresel ölçekte jeopolitik gelişmeler, hükümet kararları, iş gücü oluşumları, nüfus hareketleri, kültürel etkiler ve teknolojik oluşumlar izlenmeden etkili hizmet üretimi ve ihracatı gerçekleştirilmesi zor. Bütün bu konularda zihnî hazırlık yapma önemlidir; zihnî hazırlık da uygun platformlarda sorgulama merakını diri tutan tartışmalarla yaratılır.

- Kuantum hesaplama, model-benzetim olanaklarının artması ve erişilebilirlik sınırlarının genişlemesi de hizmet alanlarını yaygınlaştırıyor: Teknolojik gelişmelerin bugün ulaştığı hız, kuantum hesaplamanın bizden ırak olmadığı düşüncesiyle birlikte değerlendirilmeli. Geleneksel model varsayımlarının sorgulanması, günün koşullarına uygun varsayımlara dayalı modeller kurgulanması, benzetim (simülasyon) olanaklarından yararlanılması, ulaşılabilirlik ve erişilebilirliklerin yeniden tanımlanması hizmet üretimi ve ihracatının temel bileşenleri. Mal üretimi gibi hizmet üretiminde de dönüşümlerin yakından izlenmesi, sürdürülebilir üretim için gerekli adımların zamanında atılması gerekiyor. Hizmet üretimi ve ihracatını birinci derecede etkileyecek bu hususlara kafa yormadan uzun soluklu imalat-hizmet dengesini kuramayız.

Küçük ölçekteki işlerde talebin sınırlılığı sürdürülebilirliği zorlaştırıyor

- Ucuz ve kesintisiz hizmet arzı büyük kapasiteli girişimler gerektiriyor; bu eğilim iş yerlerinde merkezileşme sürecini hızlandırıyor: Diğer alanlarda olduğu gibi hizmet üretimi ve ihracatı da ucuz ve kesintisiz arz gerektiriyor. Erişilebilirlik, küresel ölçekte talep ve o talebi karşılayacak arz yaratmak için büyük ölçekli yatırımları zorluyor. Daha küçük ölçekteki işlerde ise talebin sınırlılığı sürdürülebilirliği zorlaştırıyor. Hizmet üretimi alanında ölçek ekonomisinin etkileri dikkate alındığında “başlangıç noktasına hassas bağlılık ilkesinin” önemi artıyor. Bir de değişmelerin hızı hesaplandığında, sürekli teyakkuz hâlinde olmak gerekiyor. Hizmet üretim ve ihracatında da ölçeklendirmeyi doğru yapmazsak, dayanıklı bir üretim ve ihracat sistemi oluşturamayız. Bu yazıda, çok genel anlamda bir farkındalık için başlıklar hâlinde anlatılanların yeterli olmadığının farkındayız. Söylenmek istenen husus çok net: Küresel rekabet bağlamında mal ve hizmet üretimiyle ilgili iç ve dış çevre analizi yapar, dış çevrenin eğilimlerini doğru okur, kendi olanaklarımızı ve kısıtlarımızı net olarak belirlersek, etkili koordinasyon teknikleriyle varlığımızı da etkin biçimde sürdürebiliriz.

- Hizmet sektörü “sosyal beceri” gerektiriyor: Sosyal beceriler bağlamında, yüksek düzeyde öz düzenleme, güçlü öğrenme ve anlama güdüsü, yoğun iletişim ve etkileşim, ortak çalışma dinamiklerini kavrama, başkalarını anlama ve iş birliği yetkinliği kazanma önemli. Ayrıca, vazgeçilmez ideal ve yaratmak istenen sonuca kilitlenmemiz de önemli bir adım. Sistem algısını geliştirme ve ekosistem odaklı iş yapma becerileri, proje odaklı refleks ve bilinmezlerle yüzleşme özgüveni de gerekiyor. Hizmet üretimi ve ihracatında bütün bu etkenlerin olası etkilerini sürekli sorgulama, zihnî modelimizde ince ayarlar yapma da başarılı olabilmemizin gerek şartı.

- Hizmet odaklı üretim ve ihracat; sorgulama merakı, akıl yürütme disiplini ve analitik yetkinliği sürekli geliştirme, bilinmezlerle yüzleşmenin gerek şartı olan geri bildirim ve onarma süreçlerini kolaylaştırma gerektiriyor: Her alanda olduğu gibi hizmet üretim ve ihracatında sürdürülebilir ve dayanıklı yapı, sorgulama merakı ile başlar. Merak, akıl yürütme disipliniyle anlamlı hâle gelir. Bilinmezlerle yüzleşme özgüveniyle değer üreterek insan yaşamını kolaylaştırır. Hizmet alanı gibi çok hızlı gelişen, önemli gelir yaratan alanda, bekle-gör anlayışından daha tehlikeli bir tutum olamaz. Tehlikelerle yüzleşmek için kapasitemiz neye yetiyorsa o kadar tartışmaların içinde olmalı, zihinsel değer katmaya gayret etmeliyiz. Tembelliğin ve korkaklığın adını “tedbirlilik” koyarak, sorunlardan kaçma konforunun tuzaklarına düşmemeliyiz.

Yeni yönetimlerin gündemi

Oda ve borsa yönetimleri, ekonominin önemli aktörleridir; imalat ve hizmet kesimleriyle ilgili net bilgi üretiminin temel sorumlularıdır. Oda ve borsa yönetimleri imalat ve hizmet kesiminin dengeli gelişmesine öncülük etmek için bir “yol haritası” oluşturmalı, olgunlaştırmalı ve etkili bir güce dönüştürmelidir.

Güven tazeleyen ve bayrak yarışına yeni katılan oda ve borsa yönetimlerinin yapması gereken en ivedi, en önemli iş, “kendini bilmeye” odaklanma olmalıdır. Kısa dönemli kaygılar ve makam rantı koruma açgözlülüğünün tuzaklarına düşmeden “meslek komiteleri” harekete geçirilerek saha bazlı çalışmalar yapılmalı, imalat-hizmet dengesini kuracak ve uzun dönemli geleceği güven altına alacak olan “yol haritaları” ekonominin bütün aktörleriyle paylaşılmalıdır.

Toprak, emek, sermaye ve teknoloji gibi bildik “üretim güçlerine” eklenen “sağlıklı veri” sorunu da bir başka hayati alan. Veri sorunlarını çözerek bizi selametle yaratmak istediğimiz sonuca götürecek yol ve yöntemleri bulmalıyız.

Küresel jeopolitik oluşumlar bağlamında kuruluş ve kurumların gücünü pekiştirmek için “kaliteli veri üretimi” sorunlarını çözmeye oda ve borsaların öncülük etmeleri gerekiyor. Oda ve borsalarda yöneticilerin öznel sorunlarına göre değişen “sorun tanımı ve çözüm önerileri” tuzaklarına düşmeden ülke ölçeğinde “yaratılmak istenen sonuçlara” göre proje odaklı yönetim aşamasına geçiş için seçim sonrası dönem bir fırsat kapısı olarak değerlendirilmeli.

Oda ve borsaların örgütlenmesinde alt katmanların “kendi topluluğunun hak ve çıkarlarına odaklanması” doğaldır. Konuyu kurumsal bağlamıyla irdelediğimizde, önce “ülkenin yaratmak istediği sonuç üzerinde uzlaşarak toplumsal güç” oluşturma ihtiyacı öne çıkar. Sahada ayakları sağlam yere basan “politikalar, stratejiler, taktikler ve uygulamalar” bütünü oluşturmadan istenen sonuç yaratılamaz. Oda ve borsaların “meslek komitelerini yönetme biçimleri” gözden geçirilerek günün koşullarına uygun metotlar geliştirmeliyiz. Sahadaki oluşumu, var olan oluşumlardaki dönüşme ihtiyaçlarını, dönüşüm için geçiş süreçleri yönetimini etkin ve verimli kılmak için oda ve borsalar “olanak ve kısıtlarını” netleştirmeli, “kendini bilmeye” gerekli yatırımı yapmalıdır.

“Yakınma kültürü” bizi hiçbir yere götüremez

Hepimiz biliyoruz ki ülkemizdeki reel sektörün geleneksel teknolojilerde modernizasyon, dijital uyum, yeşil dönüşüm, rekabet gücü yaratan Ar-Ge ve yenilik üretimi, ileri düzeyde altyapı, yüksek hukuki güvence gibi daha bir düzine alanda dönüştürücü yatırımlara ihtiyacı var… Ama bütün bu öncelikli konular arasında “kendimizi bilmenin veri bazını” oluşturamazsak, yakındığımız yanlış uygulamalardan nasıl kurtulabiliriz?

Hep birlikte içimize yolculuk yapmalıyız: Eksiklerimizle ve yanlışlarımızla yüzleşme, doğrularımızı sahiplenme ve çoğaltma yolunda hızla ilerlemeliyiz. “Yakınma kültürü” bizleri hiçbir yere götürmedi; götüremez de. Yakınmayı bir yana bırakarak, çözüm için programlar oluşturmalı, yaşama taşınması için irade koymalıyız. Seçimler vesile olmalı, kendimiz için yol haritaları çizmeli, yeni yollar bularak ve açarak ilerlemeliyiz!

İlgili Haberler
Makroekonomi GTA 6 fırtınası: 13 yıl beklendi, ilk günden tarih yazdı CNBC-e · 16 dk önce Makroekonomi Beş kriterde büyüyenler arasında yıllık getiride yüzde 156 ile ilk sırada Ekonomi Gazetesi · 17 dk önce Makroekonomi Kesinti yoluyla ödenen vergilerin kurumlar vergisinden mahsubu Ekonomi Gazetesi · 23 dk önce Makroekonomi Binance soygununda yeni gelişme! Mahkemeden 18 dev şirkete dondurma kararı CNBC-e · 23 dk önce Makroekonomi Tekdüzen Hesap Planı cezaları, fiili tespit olmadan ceza kesilemez! Ekonomi Gazetesi · 24 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.