17 Kasım 2026, Salı · 07:46 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Bütçe bildiğiniz gibi…

Bütçe bildiğiniz gibi…

Bütçede de… Aynı politikaya devam Emekliye para tabii ki kalmaz

Dilimizde güzel ve zaman zaman tam yerli yerine oturan bir söz var ya, “Ne uzuyor ne kısalıyor” diye. Bu laf bütçeye tam uyuyor. Bütçe de ne uzuyor ne kısalıyor; yani ne onduruyor ne öldürüyor.

Bütçenin durumu evini kıt kanaat geçindirmeye çalışan ebeveynlerin durumuna benziyor. (Ebeveyn sözcüğü her ne kadar çoğulsa da Türkçede kullanım yerine göre çoğul eki alabilir, bu kullanım biçiminde de yanlış değil.) Ama bu ebeveynler kimi zaman harcama hovardalığı yapmaktan da geri durmuyor.

Evin bir dizi ihtiyacı varken, çocukların üstü başı yeni kıyafetler istiyorken kimi babalar olmadık zamanlarda ekstra harcamalar yapıyor, kişisel harcamalarını ön planda tutabiliyor.

Bazı anneler çocuğu için bir şeyler yapmak yerine vitrinde gördüğü elbiseyi alamadan duramıyor.

Sonuçta ebeveynlerin harcama hovardalığı eksik olmuyor.

Bütçede de…

İşte Maliye Bakanlığı’nın dün açıkladığı ekim ayı bütçe verilerine bakarken kamudaki bu harcama hovardalığını düşündüm.

Önce ekim ayının verilerini özet olarak aktarayım.

Bütçe ekimde 481 milyar lira açık verdi. Geçen yılın ekim ayındaki 223 milyarlık açığa göre yüzde 116 artış var.

Faiz dışı dengede de 180 milyar lira açık söz konusu. Geçen yılın ekimindeki 66 milyara göre tam yüzde 173 artış oldu. İlk on ay toplamında bütçe 2,3 trilyon açık verdi. Açık geçen yıla göre yüzde 61 arttı. Faiz dışı dengede ise on ayda 231 milyar fazla var ama fazla geçen yılın yüzde 31 altında kaldı.

Görüldüğü gibi bütçede ne ekim ayında kayda değer bir farklılık var, ne ilk on ayın gerçekleşmesinde. Zaten olağanüstü bir değişim olması da beklenmiyor. Kaldı ki bu yılın belli dönemleri için değil, yılın tümü için de ne olacağı üç aşağı beş yukarı belli. Yalnızca bu yıl mı, seneye ne olacağı da biliniyor, sonraki yıl ne olacağı da, en azından tahmin edilebiliyor.

Bütçede iki yaka bir araya getirilmeye çalışılıyor, o kadar.

Mevcut durumu sürdürebilmek başarı olarak görülüyor çünkü.

Daha ötesi yok ki, günü kurtaralım, yılı kurtaralım, yeter.

Ama kamudaki harcama hovardalığından vazgeçilebilse durum böyle mi olurdu?

Üstelik gereksiz harcamalar yüzünden sürekli borç alınmış ve şimdi o borcun faiz yükü tüm ağırlığını hissettiriyor. Örneğin, yılın ilk on ayında yapılan her 100 liralık harcamanın 16 lirası faize gitmiş. Bu yüzde 16’nın karşılığı 2,6 trilyon lira. Faiz ödemesinin yılın tümünde 2,8 trilyonda kalacağı öngörülüyor. Bu tutarlar yalnızca faiz, tabii ki anapara ödemeleri bütçe dışında ve bu tutara dahil değil.

Bütçe harcamasının yüzde 16’sı faize gidiyorsa bu demektir ki zamanında ya çok harcama hovardalığı yapıldığı için bütçede açık verilmiş… Ya iyi çalışılıp para kazanılmadığı, yani vergi gelirleri düşük kaldığı için açık oluşmuş… Ya da eşzamanlı olarak ikisi birden yapıldığı için çok borç almak durumunda kalınmış.

Aynı politikaya devam

Bu olumsuzluklar sanki geride mi kaldı, keşke öyle olsa. Bugün de aynısı yapılmıyor mu?

Şu garanti verilen yollar, köprüler, havaalanları, gar binaları… Avrupa’nın bir dönem denemeye niyetlenip kısa sürede adeta “Biz ne yapıyoruz” dercesine terk ettiği sistem… Türkiye bu garantiler için her yıl milyar milyar para akıtıyor.

Girişte dilimizde güzel sözler olduğunu belirttim ama bir o kadar da en hafif ifadeyle tuhaf sözler var. “Devletin malı deniz…” gibi örneğin.

Bir yandan gerektiği ölçüde gelir elde edilmesini sağlayacak politikalar izleyeme, diğer yandan harcamalarını bir türlü kontrol altına alama ve sonuçta oluşan açığı yüksek faizle borçlanarak kapatmak zorunda kal.

Üstelik bir dönem asrın buluşu olarak lanse edilen kur korumalı mevduat uygulaması yüzünden Merkez Bankası’nın trilyonlarca lira zarara uğramasının etkisiyle Hazine’ye Merkez Bankası’ndan kâr payı aktarılmasını da bir anlamda engelle.

Merkez Bankası’ndan kâr payı alamayan Hazine ne yapacak, çaresiz daha çok borçlanacak, daha yüksek faizle borçlanacak. Yeni veri geldiğinde tekrar tekrar yazma ihtiyacı hissettiğim gibi sekiz on yıl sonrası için yüzde 35 dolayında faiz garanti ederek borçlanmaya gidilecek.

Tam bir kısır döngü yani. Önümüzdeki yıllarda da bu borçlanmaların ve tabii ki diğer borçlanmaların faizini ödemek için bütçeden belki yüzde 16’dan daha fazla pay ayırmak gerekecek.

Emekliye para tabii ki kalmaz

Sonra da emekli için ince mi ince hesaplar yapılır…

Sanki enflasyon hassas kuyumcu terazisinde ölçülebiliyormuş gibi bu oranın örneğin bir puan, iki puan üstünde artış verildiğinde bile çalışan ve emekli enflasyona ezdirilmemiş sayılır.

Öyle enflasyonun üstünde artış verildiği de yok da, verilse bile bunun gerçek bir refah artışı gibi görülmesi, daha doğrusu gösterilmesi de ilginç oluyor doğrusu.

Bu arada yine günlerdir bir “Emekliye müjde” haber furyası sürüp gidiyor. Kaç kez vurgulandı, aldığı üç kuruşla ay sonunu nasıl getireceğini düşünen insanlara hayal satmayın diye ama dinleyen kim!

İlgili Haberler
Makroekonomi Bütçe ekimde 481.1 milyar TL açık verdi Sabah Ekonomi · 3 saat önce Borsa Memişoğlu, Sağlık Bakanlığı’nın 2027 yılı bütçe planını sundu İşin Detayı Borsa · 11 saat önce Makroekonomi SES Ankara Şubesi, 2027 sağlık bütçesini Numune Hastanesi önünde protesto etti Ekonomi Ankara · 13 saat önce Borsa Bütçesinin yarısını pasaport satışıyla karşılayan ada ülkesi vatandaşlık satışını durduruyor Ekonomim · 14 saat önce Makroekonomi KOBİ’lere 7 milyon TL’ye kadar faizsiz destek: 3 milyar TL’lik çağrı ilan edildi Paratic · 15 saat önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.