16 Kasım 2026, Pazartesi · 09:47 Piyasalar Kapalı
borsapanel.com Borsanın nabzı, tek panelde.
Abone Ol

Yapay zekâ silahlarında Cenevre krizi: ABD ve Rusya bağlayıcı kurallara karşı

Yapay zekâ destekli ölümcül silahları sınırlama girişimi bugün Cenevre'de kritik sınava giriyor. ABD ve Rusya bağlayıcı kurallara karşı çıkarken 128 ülkenin taraf olduğu görüşmelerde insan denetimi ve silahların hukuki s…

Yapay zekâ silahlarında Cenevre krizi: ABD ve Rusya bağlayıcı kurallara karşı

Yapay zekâ destekli ölümcül silahları sınırlama girişimi bugün Cenevre'de kritik sınava giriyor. ABD ve Rusya bağlayıcı kurallara karşı çıkarken 128 ülkenin taraf olduğu görüşmelerde insan denetimi ve silahların hukuki sorumluluğu tartışılacak.

Murat Ali Oral 16 Kasım 2026 09:08 16 Kasım 2026 09:13 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Yapay zekânın savaş alanındaki kullanımına uluslararası sınır getirilmesi için kritik görüşmeler 16 Kasım Pazartesi günü Cenevre'de başlıyor. Birleşmiş Milletler (BM) çatısı altında düzenlenen toplantıda, insan müdahalesi olmadan hedef seçip saldırabilen otonom silah sistemlerine yönelik hukuken bağlayıcı kuralların müzakere edilip edilmeyeceği kararlaştırılacak. Ancak ABD, Rusya ve İsrail'in karşı çıktığı girişimde uzlaşma sağlanması güç görünüyor.

128 ülke masada, büyük askeri güçler karşı çıkıyor

BM'nin Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi'ne taraf 128 ülkeyi ilgilendiren yedinci gözden geçirme konferansı, 16-20 Kasım tarihlerinde Cenevre'deki Milletler Sarayı'nda düzenlenecek.

Taraf ülkelerin büyük bölümü ölümcül otonom silah sistemlerine ilişkin bağlayıcı düzenlemelerin müzakere edilmesini destekliyor. Ancak dünyanın önde gelen askeri güçlerinden ABD, Rusya ve İsrail, mevcut uluslararası insancıl hukuk kurallarının yeterli olduğu görüşünü savunuyor.

Rusya, bu haftaki toplantı öncesinde yeni bir resmî tutum açıklamasa da daha önce bağlayıcı anlaşma önerilerine karşı çıkmıştı.

Görüşmelerdeki temel anlaşmazlık, hazırlanacak uluslararası düzenlemenin hukuki niteliği ve müzakere süresi üzerinde yoğunlaşıyor.

ABD, bağlayıcı bir anlaşma yerine rehber ilkeler oluşturulmasını ve beş yıllık müzakere süreci başlatılmasını öneriyor. Konferans başkanlığının önerisi ise hukuken bağlayıcı bir protokol için iki yıllık müzakere yetkisi verilmesini öngörüyor.

İngiltere, Almanya ve Fransa ise hazırlanacak düzenlemenin bağlayıcı olup olmayacağının önceden belirlenmediği bir müzakere sürecinden yana tutum alıyor.

Türkiye'nin önceki görüşmelerdeki tutumu da dikkat çekiyor. Eylül 2026'da düzenlenen BM uzmanlar grubu toplantısında Türkiye temsilcisi, yürütülen çalışmaların ölümcül otonom silahlara yönelik hukuken bağlayıcı bir anlaşmanın temelini oluşturmaması gerektiğini ifade etti.

Türkiye, mevcut uluslararası hukuk yükümlülüklerinin esas alınmasını, yeni düzenlemelerin savunma araştırmaları, teknoloji geliştirme ve sanayi faaliyetlerine ilave sınırlamalar getirmemesini savundu.

Ankara ayrıca insan denetimi kavramının, bir silah sisteminin faaliyetinin her aşamasında sürekli ve doğrudan insan müdahalesini zorunlu kılacak şekilde yorumlanmasına karşı çıktı.

Ölümcül otonom silahlarda insan denetimi ve sorumluluk tartışması

Yapay zekâ teknolojisindeki gelişmeler, hedefleri belirleyebilen ve belirli koşullarda insanın yeni bir komut vermesine ihtiyaç duymadan saldırı gerçekleştirebilen askeri sistemlerin geliştirilmesini hızlandırdı.

İnsansız hava araçları, kara robotları, deniz platformları ve bazı savunma sistemleri bu teknolojilerden yararlanabiliyor. Ancak her insansız hava aracı otonom silah sayılmıyor. Tartışmanın merkezinde, hedef seçimi ve saldırı kararında insanın hangi ölçüde kontrol sahibi olduğu bulunuyor.

Ukrayna, Sudan ve Orta Doğu'daki çatışmalarda yarı otonom ve yapay zekâ destekli askeri sistemlerin kullanılması, uluslararası düzenleme ihtiyacını daha da öne çıkardı.

Otonom silahlara yönelik en büyük endişelerden biri, sistemlerin karmaşık savaş koşullarında öngörülemeyen kararlar verebilmesi.

Sivil ve askeri hedeflerin yanlış değerlendirilmesi, beklenmedik saldırılar ve insan müdahalesinin yetersiz kalması, ölümcül sonuçlara yol açabilecek riskler arasında gösteriliyor.

Bir başka kritik sorun ise sorumluluğun belirlenmesi. İnsan müdahalesi olmadan gerçekleşen hukuka aykırı bir saldırıda sorumluluğun komutana, silahı kullanan devlete veya sistemi geliştirenlere nasıl uygulanacağı tartışılıyor. Mevcut hukuk, sorumluluğun makinelere devredilmesine izin vermese de bunun uygulamada nasıl sağlanacağı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi yönetimi, insan denetimi dışındaki ölümcül otonom silahlara karşı daha sıkı düzenleme çağrılarını sürdürüyor.

Uluslararası kuruluşlar, insan muhakemesi ve denetimi olmadan çalışan veya uluslararası insancıl hukuka uygun biçimde kullanılması mümkün olmayan silahların yasaklanmasını, diğer otonom sistemlerin ise açık kurallarla sınırlandırılmasını istiyor.

Buna karşılık bağlayıcı anlaşmaya karşı çıkan ülkeler, mevcut savaş hukuku kurallarının yeni teknolojiler için de geçerli olduğunu savunuyor.

Cenevre'deki karar küresel silahlanma yarışını etkileyebilir

Konferans bugün Türkiye saatiyle 12.00'de başlayacak. Ölümcül otonom silah sistemlerine ilişkin özel görüşmelerin ise 17 Kasım Salı günü yapılması planlanıyor.

20 Kasım'da sona erecek toplantıdan doğrudan kapsamlı bir silah yasağı çıkması beklenmiyor. Asıl karar, böyle bir anlaşmanın müzakere edilmesi için uluslararası yetki verilip verilmeyeceği olacak.

Diplomatik çevrelerde bağlayıcı kurallar, gönüllü ilkeler veya her iki yaklaşımı birleştiren karma bir düzenleme üzerinde uzlaşma sağlanabileceği değerlendiriliyor.

Anlaşmazlığın çözülememesi ise yapay zekâ destekli askeri teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanımına ilişkin uluslararası kuralların oluşturulmasını daha da geciktirebilir.

dünya
Kaynak: Dünya Gazetesi
İlgili Haberler
Makroekonomi Küresel Piyasalarda Teknoloji Hisseleri Öncülüğünde Satış Dalgası Haber.com Ekonomi · 35 dk önce Makroekonomi Anthropic'in halka arzı yapay zeka sektörü için sınav olacak Bloomberg HT · 36 dk önce Makroekonomi Küresel piyasalar haftaya temkinli başladı TRT Haber Ekonomi · 40 dk önce Makroekonomi Nvidia'da yaşananlar piyasaları sarstı! Küresel borsalarda yeni hafta temkinli başladı Star Ekonomi · 42 dk önce Borsa Güne Başlarken Bilmeniz Gerekenler: Fed, bütçe verileri ve küresel riskler gündemde Foreks · 46 dk önce

Yorumlar (0)

Giriş yaparak yorum yazabilirsin.

İlk yorumu sen yaz.