İklim krizinin milyar dolarlık hesabında ikinci perde açılıyor

İklim krizinin milyar dolarlık hesabında ikinci perde açılıyor

Antalya’da 92 bini aşkın katılımcıyla süren COP31’de ilk hafta geride kalırken, dün verilen bir günlük aranın ardından gözler ikinci haftanın çetin pazarlıklarına çevrildi. Liderlerin sert uyarıları ve milyar dolarlık imzaların damga vurduğu ilk altı günün ardından asıl sınav yarın başlıyor.

Başak Nur Gökçam 16 Kasım 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Küresel iklim diplo­masisinin kalbi 9 Ka­sım’dan bu yana An­talya’da atıyor. Uygulama COP’u iddiasıyla perdeleri­ni açan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği 31. Taraf­lar Konferansı’nda (COP31) ilk yedi gün geride kaldı. Dün Mavi Bölge’de verilen bir gün­lük molayla zirve nefes alıyor. Ancak sessizlik sadece kori­dorlarda çünkü masada tril­yon dolarlık finansman ara­yışları, fosil yakıtlardan çıkış takvimi ve reel sektörün ye­şil dönüşüm sancıları var. 92 bini aşkın kayıtlı katılımcı ve 3 bin 600’ü aşkın gazetecinin takip ettiği zirvenin ilk hafta­sı, iklim mücadelesinin artık bir çevre hassasiyeti olmak­tan çıkıp doğrudan bir ener­ji güvenliği, ticaret ve hayatta kalma meselesine dönüştüğü­nü tescilledi.

Aracı değil doğrudan erişim talebi

Zirvenin açılış günü olan 9 Kasım’da gıda, tarım ve sağ­lık başlıkları masaya yatırılır­ken, salonlardaki asıl tansi­yonu gelişmekte olan ülkeleri temsil eden G77 ve Çin bloğu­nun çıkışı belirledi. Blok, ik­lim finansmanına uluslara­rası aracı kurumlar olmadan ‘doğrudan erişim’ talebini ilk günden müzakerelerin mer­kezine oturttu. COP31 Başka­nı Murat Kurum’un başkanlı­ğı devralırken verdiği ‘Sözün eyleme, taahhütlerin sahada kalıcı sonuçlara dönüştüğü bir zirve gerçekleştireceğiz’ mesajı zirvenin çerçevesini çizerken, tarım temsilcileri­nin ‘Çiftçi sabah uyandığında ne kadar karbon yakalayaca­ğını değil, hasadını nasıl ar­tıracağını ve bunu karşılayıp karşılayamayacağını düşü­nür” sözleri sahadaki gerçek­liği özetledi.

Enerjide yeni denklem: Ya elektrik ya şok

10 Kasım’daki Enerji ve Ula­şım Günü, iklim dilinin artık sanayi ve arz güvenliği ekse­nine kaydığını netleştirdi. Kü­resel Elektrifikasyon Girişimi kapsamında 2035’e kadar ni­hai enerji tüketiminde elektri­ğin payını yüzde 35’e çıkarma hedefi (35 by 35) vitrine çıktı. BM İklim Değişikliği İcra Sek­reteri Simon Stiell’in, “Ulus­lar net bir seçimle karşı kar­şıya: Ya elektrik ya şok” çıkışı güne damga vururken, Ulus­lararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol enerji gü­venliği ile iklim hedeflerinin artık örtüştüğüne dikkat çek­ti. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ise Türkiye’nin 2040’a kadar 300 milyar dolarlık dönüşüm yatırımına ihtiyaç duyduğu­nu, elektrifikasyon ve verimli­likle 240 milyar dolar tasarruf hedeflendiğini açıkladı.

Milyar dolarlık imzalar atılıyor

6 kıtadan 95 ülkenin temsil edildiği 11-12 Kasım’daki Li­derler Zirvesi’nde diplomasi nezaketi yerini sert uyarılara bıraktı. BM Genel Sekreteri António Guterres, petrol dev­lerinin son çeyrekteki 95 mil­yar dolarlık kârını hatırlata­rak, ‘Kayıp ve Hasar Fonu’na giren para, bu şirketlerin sa­dece 14 saatte kazandığı tutar kadar. Fosil yakıtların artık dinozorların yolundan gitme zamanı geldi” dedi. Cumhur­başkanı Recep Tayyip Erdo­ğan ise “Karanlığa yumruk sallamak yerine mum yakma­yı tercih ettik” diyerek Tür­kiye’nin yüzde 40’a yaklaşan geri kazanım oranına vur­gu yaptı ve Gazze’deki insani ve çevresel yıkıma tepki gös­terdi. Brezilya Devlet Başka­nı Lula da Silva da COP30’dan devredilen 1,3 trilyon dolar­lık finansman yol haritasının uygulanması için Türkiye ve Avustralya’nın liderliğine gü­vendiklerini belirtti.

Liderler Zirvesi’nin ikin­ci gününde ise somut imzalar atıldı. Türkiye ile çok taraflı kalkınma bankaları arasında 5,1 milyar dolarlık yeşil dö­nüşüm finansman anlaşma­sı imzalanırken, Dünya Ban­kası Başkanı Ajay Banga Tür­kiye’deki 1,5 milyar dolarlık yeni paketin en büyük port­föylerinden biri olduğunu söyledi. Hazine ve Maliye Ba­kanı Mehmet Şimşek, Sınır­da Karbon Düzenlemesi’nin yürürlükte olduğunu hatırla­tarak, “Yeşil dönüşüm tercih değil, rekabet gücümüzü ko­rumak için zorunluluktur. Pi­yasada yeterince sermaye var. Bizi asıl sınırlayan yatırım için elverişli ortamın eksikli­ği” tespitinde bulundu.

İklim finansmanı ülkeleri borca sokmamalı

13 Kasım’daki Finans ve Ti­caret Günü’nde gözler reel sek­törün paraya erişimine çevril­di. Simon Stiell, “İklim finans­manı ülkeleri yeni borç yükleri altına sokmamalı, aksine on­ları özgürleştirmeli” uyarısını yaparken, Bakan Şimşek, Türk Eximbank ve İngiltere UKEF ortak zirvesinde İklim Uygula­ma Köprüsü (BRIDGE) ile KO­Bİ’ler dahil ihracatçıların pro­jelerini finansmana hazırlaya­caklarını açıkladı. İlk haftanın son resmi günü olan 14 Ka­sım’da ise gençlerin karar alma süreçlerindeki rolü ve yeşil iş gücü açığı konuşuldu. COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen ilk haftada yapıcı ilerle­me kaydedildiğini belirtirken, COP31 Başkanı Murat Kurum tarafların görüşlerini içeren ilk değerlendirme belgesinin yayımlandığını duyurdu.

Asıl pazarlık bugün başlıyor

Dün verilen bir günlük ara­nın ardından bugün ‘Bilim, Sanayi ve Teknoloji’ temasıy­la başlayacak ikinci haftada söz artık bakanlarda ve teknik heyetlerde olacak. İlk hafta­da kurulan iddialı cümlelerin ve milyar dolarlık vaatlerin 20 Kasım’daki sonuç bildirgesi­ne nasıl gireceği, Antalya’nın küresel iklim tarihindeki ger­çek yerini belirleyecek.

İlk haftaya damga vuran 4 cümle

* BM Genel Sekreteri António Guterres, “Fosil yakıt çıkar grupları gezegenimizi öldürürken vurgun yapmaya devam ediyor. Fosil yakıtların artık dinozorların yolundan gitme zamanı geldi.”

* BM İklim Değişikliği İcra Sekreteri Simon Stiell, “İklim finansmanı ülkeleri yeni borç yükleri altına sokmamalı, aksine onları özgürleştirmeli.”

* Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Piyasada yeterince sermaye var; bizi asıl sınırlayan yatırım için elverişli ortamın eksikliği. Yatırımcılar 10 yıl sonrasını görmek ister.”

* Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, “Türkiye’nin 2053 net sıfır hedefi ve ‘35’e 35’ elektrifikasyon stratejisi, enerji açığı olan ülkeler için hayati bir reçetedir.”