Birey, kendisini tanıdığını düşündüğü ölçüde yanılır mı?
Kim bilir, belki de hayatın en büyük yanılsamalarından biri, insanın kendi iç dünyasını bütünüyle bildiğine inanmasıdır.
Oysa insan, yalnızca bugün düşündüklerinden, hissettiklerinden ve kararlarından ibaret değildir. İçinde, çoktan geride kaldığını sandığı hayatların izlerini, susturduğu duyguların yankılarını ve zamanla unuttuğu benliklerinin kalıntılarını taşır. Her insan, farkında olsun ya da olmasın, kendi geçmişinin üzerine inşa edilmiş hareketli bir hafızadır.
İnsanın içinde, zamanın kronolojisine uymayan bir geçmiş vardır. Çocukluğun bir köşede bekler, gençliğin başka bir yerde yarım kalmış cümlelerini saklar. Bir zamanlar tutkuyla savunulan düşünceler, bugün yabancı bir zihne aitmiş gibi uzaklaşır. Eski korkular, yeni kararların gölgesinde yaşamaya devam eder. İnsan büyüdükçe geçmişinden uzaklaştığını sanır; oysa çoğu zaman yalnızca geçmişinin dilini unutmuştur.
Belki de insanın en büyük çelişkisi, kendisi olarak kalabilmek için sürekli değişmek zorunda olmasıdır. Çünkü benlik, bir kez kurulup tamamlanan bir yapı değil, yaşanan deneyimlerle yeniden biçimlenen bir varoluş hâlidir. İnsan kendisini ararken, aradığı kişiyi de değiştirir.
Öyleyse insanın ulaşmaya çalıştığı gerçek benlik, yolculuğun başında mı vardır, yoksa yolculuk boyunca mı oluşur?
Müzede geçmiş uygarlıklardan günümüze ulaşan bir eser, kendisini meydana getiren dünyanın çoktan yok olduğunu bilmeden varlığını sürdürür. Onu biçimlendiren eller toprağa karışmış, temsil ettiği değerler değişmiştir. Buna rağmen eser, kendi zamanının tanıklığını taşımaya devam eder. İnsan da böyledir. Artık inanmadığı bir düşünce, vazgeçtiği bir hayal, unutmaya çalıştığı bir yüz…
Peki, geçmişimiz bizi mi belirler, yoksa biz geçmişimize verdiğimiz anlamla mı kendimizi kurarız?
Hafıza, güvenilir bir arşiv değildir. Geçmişi olduğu gibi muhafaza etmez; seçer, dönüştürür ve yeniden kurar. Bazı anıları büyütür, bazılarını küçültür; kimi yüzleri silerken kimi sesleri yıllarca korur. Bazen yaşanan bir olayın kendisinden çok, bizde bıraktığı anlamı hatırlarız. Bir zamanlar büyük bir yıkım olarak gördüğümüz olay, yıllar sonra hayatımızın yönünü değiştiren bir kırılma noktası olarak anlam kazanabilir. Böylece geçmiş değişmese de ona baktığımız yer değişir.
fazla okuBu bölüm, konuyla ilgili referans noktalarını içerir. (Related Nodes field)
Peki, hatırladığımız insan gerçekten biz miyiz?
Bir zamanlar olduğumuz kişiye dönüp baktığımızda tuhaf bir yabancılıkla karşılaşırız. O kişinin korkuları, tutkuları ve inançları bize ait görünür ama artık bizi bütünüyle temsil etmez. Onun verdiği kararların sonuçlarını taşır, fakat o kararları veren zihinden uzaklaşmışızdır. Aynı hayatın içinde yaşamış 2 farklı insan gibiyizdir: Biri geçmişte kalmış, diğeri onun bıraktığı izlerin üzerinde yürümektedir.
Belki de insanın içinde tek bir benlik değil, birbirini izleyen ve zaman zaman çatışan benlikler vardır. Her yeni yaş, eskisinin üzerine yazılan başka bir metindir. Önceki metin bütünüyle silinmez; bazı kelimeleri alttan görünmeye devam eder. İnsan, kendi hayatının hem yazarı hem de sürekli değişen okurudur.
Fakat insanın geçmişiyle yüzleşmesini zorlaştıran şey yalnızca acı veren hatıralar değildir. Kendimize yakıştıramadığımız davranışlar, kabul etmekte zorlandığımız pişmanlıklar ve başkalarına yüklediğimiz suçların ardında saklanan kendi payımız da bu yüzleşmenin içindedir.
İnsan, kendisine dair kurduğu hikâyede iyi bir karakter olmayı ister. Oysa hiçbir hayat yalnızca haklılıklardan meydana gelmez. Bazen inciten de incinendir; bazen terk eden de terk edilmekten korkandır…
Kendini tanımak, aynaya bakıp gördüğünü kabul etmekten daha zor bir iştir!
Çünkü ayna yalnızca yüzü gösterir; insanın kendisinden sakladığı gerçekleri değil. Bazen insanın yıllardır karakteri sandığı şey, geçmişte geliştirdiği bir korunma biçiminden başka bir şey değildir. Güçlü görünme arzusu kırılganlığı gizlemenin, uzak durma alışkanlığı yeniden incinmekten kaçınmanın başka bir adıdır. İnsan, kendisini anlamaya başladığında yalnızca kim olduğunu değil, neden başka türlü olamadığını da sorgular.
Ancak bu yolculuğun amacı bütün sırları çözmek değildir. Her şeyi açıklamak, her yaraya bir isim vermek, her kaybı anlamlı bir sonuca bağlamak zorunda değiliz. Bazı yaşanmışlıklar çözüme kavuşmadan hayatımızın parçası olarak kalır. Bazı soruların cevabı yoktur. Belki de olgunlaşmak, her belirsizliği ortadan kaldırmak değil, cevapsızlıkla yaşamayı öğrenmektir.
Çünkü insan, yalnızca yaşadığı hayatın değil, içinde taşıdığı olasılıkların da toplamıdır.
Bu nedenle kendini keşfetmek, yalnızca geçmişe doğru yapılan bir yolculuk değildir. İnsan, geride bıraktığı hayatı anlamlandırırken henüz dönüşmediği kişinin ihtimalini de sezer. Kendini tanımak, değişmez bir kimlik bulmak değil, değişimin içinde kendisiyle bağını kaybetmemektir.
İnsan zamanın içinde ilerlerken kendi içinde geriye doğru da yürür. Bazen bir anıyı anlamak için yılların geçmesi, bazen bir insanı tanımak için ondan uzaklaşmak, bazen de kendine ulaşmak için eski benliğinden vazgeçmek gerekir.
Çünkü insanın geçmişi, arkasında bıraktığı bir yol değil; bugün üzerinde yürüdüğü zemindir.
Belki de her insan kendi içinde bir uygarlık taşır. Yıkılmış şehirleri, terk edilmiş meydanları, hiç tamamlanmamış yapıları ve hâlâ ayakta duran sütunlarıyla…
Kimi zaman bu kalıntılar arasında dolaşır, kimi zaman onları görmezden geliriz. Fakat insan, kendisinden ne kadar uzaklaşırsa uzaklaşsın, bir zamanlar kim olduğunu hatırlatan izlerden bütünüyle kurtulamaz.
Ve insan, hayatının bir noktasında şunu anlar: Kendini keşfetmek, hiç bilmediği birine dönüşmek değil; yıllardır içinde taşıdığı ama henüz anlamlandıramadığı bütün o insanlarla karşılaşmaktır.
Belki de insan kendi geçmişinin arkeoloğu olmaktan hiçbir zaman vazgeçmez. Çünkü kazının sonunda bulunacak tek ve değişmez bir benlik yoktur.
Her keşif yeni bir soruyu, her cevap başka bir bilinmezliği doğurur.
İnsanın içindeki müze, geçmişin sergilendiği bir yer değil, insanın kendisini anlamaya çalışırken sürekli yeniden kurduğu varoluşun kendisidir…
*Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe'nin editöryal politikasını yansıtmayabilir.
© The Independentturkish
DAHA FAZLA OKUHakkında daha ayrıntılı: insanbenlikhafızaVahap Aydoğan
DAHA FAZLA HABER OKU
Selçuk Ramazanoğlu Başkasının bizi gördüğü kişi miyiz?
ÇEVRE
Dr. Osman Gazi Kandemir Vaşington'un en ucuz silahı: Belirsizlik
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.