Bir cinayetin açtığı sorular

YAYINLAMA 15 Kasım 2026 12:32

GÜNCELLEME 15 Kasım 2026 12:32

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

İyi bir polisiye okurken insanın kendi dikkatinden kuşkuya düştüğü anlar vardır. Bir cümleyi fazla kolay geçmiştir, bir davranışı yanlış yorumlamıştır; güvendiği kişinin anlattıklarında bir boşluk olduğunu sonradan fark eder. Sayfaları geriye çevirir, aynı satırları bu kez başka bir gözle okur. Biraz önce önemsiz görünen ayrıntı, bütün hikâyenin yönünü değiştirebilir. Polisiye okumanın keyfi, benim için biraz da bu yeniden bakma ihtimalinde saklı.

Kitabı kapattığımızda aklımızda her zaman yalnızca suçlunun kimliği kalmaz. Suçun işlendiği şehri, insanların birbirlerine davranışlarını, korkularını, saklamak istediklerini de düşünürüz. Bazen bir soruşturmanın çevresinde anlatılanlar, olayın çözümünden daha uzun süre bizimle yaşar. İyi polisiye, cevaba ulaşırken sorularını da çoğaltır.

Bu yıl Kara Hafta İstanbul’un temasının Umberto Eco olması, tam da böyle bir okuma için güzel bir vesile. Festival, 26–27 Kasım’da on birinci kez Pera Palace Hotel’de düzenlenecek. Eco’nun ölümünün onuncu yılında, onun edebiyatından bugünün suç anlatılarına uzanan konuşmalar yapılacak.

Bir manastırdan açılan dünya

Eco’nun 1980’de yayımlanan ilk romanı Gülün Adı, bir Orta Çağ manastırındaki cinayet soruşturmasının çevresinde tarih, felsefe ve göstergebilimi buluşturur. Okuru olayın çözümüne doğru götürürken bilgiyle, yorumla ve otoriteyle ilişkisini de düşünmeye çağırır. Bir işareti görmekle onu doğru anlamak arasındaki mesafe, romanın okuma serüveninin de parçasıdır.

Böyle bir romanda kütüphanenin varlığı ayrıca anlamlı. Kitapların saklandığı yer, bilginin kimlere açık olduğu, kimin neyi okuyabileceği meselesi, anlatının gerilimine katılır. Kitaplarla geçen bir hayatın içinden bakınca, Gülün Adı’nın insanı yeniden kendine çağıran taraflarından birini burada buluyorum. Okuma isteğinin karşısına çıkarılan engeller, merakın gücü ve bilmenin bedeli üzerine düşünmeye devam ediyoruz.

Eco’yu bir polisiye festivalinin merkezine yerleştirmek, türün imkânlarını konuşmak için de verimli bir tercih. Bir cinayet soruşturması ne kadar geniş bir düşünce dünyasını taşıyabilir? Okur, olayları çözmeye çalışırken aynı zamanda nasıl bir yorumlama sınavından geçer? Bir romanın bize gösterdikleriyle bizim görmek istediklerimiz nerede ayrılır? Bu sorular, festivalin diğer oturumlarına da eşlik edebilir.

Mekânın hatırladıkları

Eco ile Pera Palace arasında doğrudan bir bağ da var. Festivalin paylaşılan bilgilerine göre yazar, Nisan 2013’te Orhan Pamuk’la Boğaziçi Üniversitesi’ndeki söyleşisi için İstanbul’a geldiğinde burada konaklamış. Şimdi onun edebiyatı, bir zamanlar konuk olduğu mekânda konuşulacak.

Kara Hafta’nın başlangıcı da bir yazarın hatırasına dayanıyor. Festival ilk kez 2015’te Agatha Christie’nin doğumunun 125. yılı onuruna düzenlenmişti. Sonraki yıllarda Georges Simenon, Ian Fleming, Alfred Hitchcock, Edgar Allan Poe ve John le Carré gibi isimler festivalin temaları arasında yer aldı. Böylece birbirinden farklı polisiye ve gerilim dünyaları aynı buluşmanın konusu oldu.

Festivalin geçmiş konukları arasında Ian Rankin, Petros Markaris, Wolfgang Schorlau ve Niklas Natt och Dag da bulunuyor. Farklı ülkelerin yazarlarını okurlarla buluşturmak, polisiyenin coğrafyayla ilişkisini düşünmek açısından değerli. Suçun çevresinde anlatılan hayat, şehirden şehre değişiyor; toplumsal çatışmalar, kurumlar ve gündelik alışkanlıklar romana başka başka biçimlerde giriyor. Okur da bir yazarın anlattığı sokaklardan geçerken kendi yaşadığı yere dönebiliyor.

Okurun yanılma payı

Bu yılki programın ilk günü, 26 Kasım Perşembe saat 16.00’da Işıl Işık’ın “Gizem, Korku ve Suç” oturumuyla başlayacak. Moderatörlüğünü Can Erol’un üstleneceği konuşmanın ardından, saat 17.00’de Solina Silahlı ve Hülya Balcı, “Polisiyenin Yeni Yıldızları, Dünya Polisiyesinde Yeni Ne Var?” başlığı altında türün yeni eğilimlerini ele alacak.

27 Kasım Cuma saat 16.00’daki oturum bu ilişkiye odaklanıyor. Kapalıçarşı’da Feci Bir Cinayet’in yazarı Armağan Tunaboylu ile Derin Sırlar’ın yazarı Bahar Akman, Deniz Altunay’ın moderatörlüğünde “Gerilim, Gizem, Sır, Zihinsel Oyun; Okur Nereye Kadar Yanılır?” sorusunu konuşacak. Yanılmanın, dikkat etmenin ve yeniden yorumlamanın okuma deneyimindeki yerini tartışmak için ilgi çekici bir başlık.

Bu yıl benim için de özel

Programda beni ayrıca duygulandıran bir buluşma var. Kara Hafta İstanbul’un Polisiye Edebiyata Katkı Ödülü bu yıl bana verilecek. 26 Kasım Perşembe saat 18.00’de, Metin Celâl’in moderatörlüğündeki oturumda okurlarla bir araya geleceğiz.

Gazetecilik ve yazarlıkta ellinci yılımı yaşarken böyle bir ödüle değer görülmek benim için anlamlı. Kitaplar üzerine yazmak, yazarlarla konuşmak, okurun dikkatini bir esere ya da edebiyatın bir meselesine yöneltmeye çalışmak, yıllar içinde hayatımın ayrılmaz parçaları oldu. Kurucu Yayın Yönetmeni olduğum KİTAP Dergisi’nde ülkemizde ilk kez polisiye roman ödülü vermeye başladık ve halen de devam ediyor. Bu emeğin hatırlanmasını sevinçle karşılıyorum.

İlk gün saat 19.00’da festivalin kurucu isimlerinden Ahmet Ümit, Adnan Özer’in sunumuyla “Umberto Eco ve Polisiye” başlıklı konuşmasını yapacak. Eco’nun edebiyatını bir polisiye yazarının bakışıyla dinlemek, gün boyunca konuşulanları başka bir açıdan değerlendirme imkânı verecek.

Yapay zekâdan gerçek suça

İkinci gün saat 17.00’deki oturumun başlığı, daha okunur okunmaz insanı durduruyor: “Yapay Zekâ Cinayet İşler mi?” Mesut Demirbilek ve Cem Say, Nazlı Berivan Ak’ın moderatörlüğünde bu soruyu ele alacak.

Festivalin son oturumu ise 27 Kasım saat 18.00’de Timur Soykan ve Elçin Poyrazlar’ın katılacağı “Gerçek Suçlar, Gazeteci Polisiyeciler” olacak. Gazetecilikle polisiye edebiyatın yan yana gelişi, benim için ayrıca üzerinde durulacak bir konu. İkisinde de dikkat, ayrıntılar arasında ilişki kurma ve anlatılanı sorgulama önemli. Ancak gazetecinin gerçeğe karşı sorumluluğu, anlatının her aşamasında belirleyici olmak zorunda.

Gerçek suçları okurken olayın merak uyandıran tarafına kolayca kapılabiliyoruz. Oysa anlatılanların içinde hayatı değişmiş insanlar, kayıplar ve geride kalanlar var. Bir olayın nasıl anlatıldığı, hangi ayrıntının öne çıkarıldığı, kimin sesinin duyulduğu bu yüzden önemli. Festivalin bu başlıkla kapanması, suç anlatılarının etik tarafını düşünmek için de bir fırsat.

Sohbeti sürdürmek için

Komitesinde Ahmet Ümit, Adnan Özer, Metin Celâl ve Can Erol’un yer aldığı Kara Hafta İstanbul, iki gün boyunca yazarları, gazetecileri, bilim insanlarını ve okurları aynı programda buluşturacak. 26–27 Kasım’da Pera Palace Hotel’de yapılacak bütün oturumlar ücretsiz. Katılmak için numarasından rezervasyon yaptırmak gerekiyor.

Bir edebiyat buluşmasının güzel tarafı, okurken kendi kendimize sorduğumuz bir soruyu başkalarıyla paylaşabilmek. Bir yazarın verdiği cevap, yanımızdaki okurun yorumu ya da konuşmada anılan bir kitap, bizi yeniden okumaya çağırabiliyor. Kara Hafta’dan ayrılırken de aklımızda böyle bir soru, notlarımızda bir kitap adı kalsın isterim. Belki eve döndüğümüzde raftaki bir polisiyeyi yeniden açar, daha önce hızla geçtiğimiz bir cümlede bu kez biraz daha uzun dururuz.