Cephe hattındaki kırılganlık: Lübnan’da savaş şoku, turizm kaybı ve cari açık krizi

YAYINLAMA 14 Kasım 2026 16:57

GÜNCELLEME 14 Kasım 2026 16:59

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Hiperenflasyon ve bankacılık krizinin pençesinde uzun yıllardır hayatta kalmaya çalışan Lübnan ekonomisi, güney sınırındaki sıcak savaşın yayılmasıyla birlikte tamamen felç oldu. Turizm gelirlerinin bıçak gibi kesilmesi ve Lübnan lirasındaki tarihi erime, iflasın eşiğindeki kamu maliyesini ve Lübnan Merkez Bankası rezervlerini tamamen tüketerek ülkeyi kurumsal bir çöküşün eşiğine getirdi.

Hizmet sektöründeki ani duruş ve döviz rezervlerinin aşınması

Lübnan, sınır hatlarındaki askeri gerilimin tırmanmasıyla birlikte çok ağır bir ani duruş şoku yaşadı. Uluslararası havayolu şirketlerinin Beyrut uçuşlarını iptal etmesi veya askıya alması, dışarıdan gelen nakit akışını tamamen tıkadı. Kendi resmi para birimi olan Lübnan lirasını kullanan ve bu para biriminde tarihi bir değer kaybı yaşayan ülkede, yabancı yatırımcının ve yurt dışındaki vatandaşların mevduatlarını çekme eğilimi hız kazandı. Ülkeye sıcak döviz girişinin durması, ithalata dayalı olan iç piyasada temel tüketim maddelerine erişimi zorlaştırırken, bankalardaki döviz hesaplarının dondurulmuş olması ticari işletmeleri sermayesiz bıraktı. Bu likidite tıkanıklığı, yerel ticaret hatlarını savunmasız bırakarak ekonomik daralmayı hızlandırdı.

Tarımsal üretim kaybı ve akdeniz ticaretindeki tıkanma

Döviz krizinin yarattığı bu kırılganlığın üzerine, askeri hareketliliğin yoğunlaştığı Güney Lübnan'daki tarım havzaları da savaştan doğrudan etkilendi. Ülkenin gıda arzında kritik öneme sahip olan zeytinliklerin ve tarım arazilerinin bombalanması, iç piyasada gıda enflasyonunu tetikleyen yeni bir kriz doğurdu. Dünya Bankası’nın resmi projeksiyonlarına göre Lübnan ekonomisinde yaşanan doğrudan zarar milyarlarca dolara ulaşırken, kamusal bütçenin iflası nedeniyle elektrik şebekesi ve liman altyapısı rehabilite edilemedi. Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yapılması planlanan yapısal reform görüşmelerinin savaşın sıcak gündemi nedeniyle askıya alınması, ülkenin dış borç yapılandırma umutlarını tamamen kapatarak Lübnan'ı kırılgan devlet modeline yaklaştırdı.

Kurumsal iflas ve egemenlik alanının daralması

Üretim kanallarının ve uluslararası reform umutlarının tamamen tıkanması, Lübnan devletinin temel egemenlik fonksiyonlarını ve kurumsal kapasitesini de bu aşamada tamamen felç etme noktasına getirdi. Kamu çalışanlarının ve güvenlik bürokrasisinin maaşlarının hiperenflasyon karşısında eriyerek pul haline gelmesi, ordudan emniyet güçlerine kadar tüm kurumsal mekanizmalarda çok ciddi bir yönetim zafiyeti ve otorite boşluğu doğurdu. Savaşın getirdiği kaos ortamı nedeniyle merkezi yönetimin kontrolü dışındaki alanların her sabah biraz daha genişlemesi, gümrük kapılarını, liman denetimlerini ve resmi vergi toplama kanallarını işlevsiz bırakarak kayıt dışı sınır ticaretini ve karaborsayı ülkenin tek baskın ekonomik modeli haline getirdi. Yıkılan altyapıyı ve enerji şebekelerini onaracak yerel bir sermayenin bulunmaması, toplumsal göç dalgasıyla birleştiğinde Beyrut yönetimini mutlak bir idari çözülmeye sürüklüyor. Uluslararası finans kuruluşları ile fon sağlayıcı ülkelerin, ülkedeki kronik siyasi istikrarsızlık ve kurumsal iflası gerekçe göstererek doğrudan nakit desteği sunmaktan tamamen kaçınması, Lübnan’ı kendi mali enkazı içinde dış dünyadan izole olmuş, egemenlik alanını bütünüyle kaybetmiş kronik bir çöküş sürecine hapsediyor.