İş dünyası ekonomideki 3 ana sorunun çözülmesini bekliyor

"Finansman maliyetleri üretimi baskılıyor" "Kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı"

MERVE YİĞİTCAN

İstanbul Ticaret Odası’nda (İTO) 22’nci dönemin ilk meclis toplantısı önceki akşam gerçekleşti. Meclisin açılış konuşmasını yapan İTO Başkanı Şekib Avdagiç, burada güncel ekonomik gelişmelere ve iş dünyasının gündemindeki konulara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Konuşmasına Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ü anarak başlayan Avdagiç, Türkiye’nin bir yandan dezenflasyon sürecini sürdürmeye çalışırken, bir yandan da yüksek finansman maliyeti, üretim ve rekabet gücündeki sıkıntılar, enerji ithalatına bağlı dış kırılganlık ve sermaye piyasalarında yaşanan son gelişmelerle meşgul olduğunu söyledi.

Ekonomide çözüme kavuşturulması gereken bazı hususlar olduğunu belirten Avdagiç, bu noktada iş dünyasının önerilerini şöyle sıraladı: “Birincisi enfl asyonun kalıcı biçimde düşürülememesi ve finansman maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını sürdürmesi, reel sektörü zorluyor. Öncelikli meselemiz budur. Çözüm olarak, para politikasında güvenilirliği korurken, kamu harcamalarında verimliliği ve mali disiplini güçlendirmek gerekiyor. Krediyi genel talep artışından ziyade ihracat, teknoloji, verimlilik ve yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirmek lazım. İkincisi sanayide maliyet baskısı ve verimlilik açığı, rekabet gücümüzü aşındırıyor. Bu tablo otomasyon, dijitalleşme, Ar-Ge, nitelikli iş gücü, yerli ara malı üretimi ve ölçek ekonomilerini destekleyen uzun vadeli yatırım ortamının bir an önce tesisini zorunlu kılıyor. Üçüncü olarak enerji ithalatı ve dış finansman ihtiyacı, küresel şoklardan etkilenmemize yol açıyor. Yenilenebilir enerji, depolama ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması, enerji verimliliği, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve uzun vadeli doğrudan yatırımların çekilmesi bu kırılganlığı azaltabilecektir.”

Ekonomide hassas bir dengenin ortaya çıktığına dikkat çeken Avdagiç, “Erken ve hızlı gevşeme, kur ve fiyatlama davranışı üzerinden dezenflasyon kazanımlarını aşındırabilir. Uzun süren yüksek faiz ise kredi maliyetlerini, yatırım ve işletme sermayesi yükünü artırıp üretim kapasitesini zorluyor. Reel sektördeki görünüm, sıkı finansal koşulların üretim üzerindeki etkisinin giderek daha da belirginleştiğine işaret ediyor” ifadelerini kullandı.

"Finansman maliyetleri üretimi baskılıyor"

Merkez Bankası’nın ekim ayı faiz kararını hatırlatan Avdagiç, “Merkez Bankası, 22 Ekim’de politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Ne var ki finansmana erişim, tek başına faiz oranını indirme meselesiyle ilişkili olmuyor. Kredi büyüme sınırları devam ettiği sürece, faiz indirimlerinin etkisi sembolik kalıyor. Finansman maliyetleri üretim üzerindeki baskısını sürdürürken reel sektörün beklentisi, KOBİ kredilerinde büyüme sınırının artırılması değil, ilk aşamada ihracatçı firmalar için kaldırılmasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

İTO Başkanı Avdagiç, “Burada önemli bir nokta var. Merkez Bankası, faiz indirim kararında, enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamaya ve iç talepte zayıflamaya işaret etti. Böylece jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerinden enflasyon için yukarı yönlü risk oluşturduğunu vurguladı. Bu çerçevede faiz indirimlerinin devamının, yalnızca yıllık enflasyonun düşmesine değil, aylık fiyat artışlarının, beklentilerin ve kur geçişkenliğinin birlikte kontrol altına alınmasına bağlı olacağı görülüyor” dedi.

"Kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı"

Enflasyon ile kur arasındaki makasın temel meselelerden biri olmayı sürdürdüğünü belirten Avdagiç, “2026 yılının ilk 10 ayında TÜFE yüzde 27,5, Yİ-ÜFE yüzde 25,4 arttı. İki endeksin ortalaması yüzde 26,5'e ulaştı. Aynı dönemde dolar yalnızca yüzde 16,1, Euro ise yüzde 10,8 arttı. Kur sepetindeki ortalama artış yüzde 13,4'te kaldı. Yani kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı” dedi. Avdagiç, “Bu kürsüde pek çok defa dile getirdiğimiz üzere, bu tablo yeni değil. 2024'ün ilk 10 ayında fiyatlar ortalama yüzde 33,5 artarken kur sepeti yalnızca yüzde 14,4 yükseldi ve 19 puanlık bir fark oluştu. 2025'te ise Euro, parite etkisiyle yüzde 33'e yakın bir artış gösterdi. Ancak dolar yüzde 18,8'de kaldı ve sepet ortalaması yine yüzde 27,2'lik enflasyon ortalamasının altında gerçekleşti” ifadelerini kullandı. Avdagiç, “Bu tabloyu değiştirmemiz, kur ve enflasyon arasındaki dengeyi sağlamamız şart” diye konuştu.