Pegasus’un 4 Avrupa Ülkesi Üzerinden Okunan Yeni Büyüme Stratejisi

Savaşların, yakıt maliyetlerinin ve jeopolitik gerilimlerin havacılık sektörünü sıkıştırdığı bir dönemde Pegasus, sınırların ötesine büyüme yolculuğunda kararlı adımlarla ilerliyor. Gelirinin yüzde 82’sini uluslararası operasyonlarından elde eden şirket; Avrupa’da 4 ülkeyi kapsayan satın alma, 50’yi aşkın yapay zeka projesi ve 2040 yılına uzanan büyüme planıyla öne çıkıyor.

Pegasus’un gövdesinde kırmızı renklerle 100. yıl logosu taşıyan Cumhuriyet uçağının merdivenlerinden yavaş adımlarla iniyorum. Kütahya Zafer Havalimanı’nın yağmurla ıslanmış gri beton zeminde uçağın yansıması uzanırken, bozkırın serin kasım rüzgarı bizi Afyonkarahisar’a taşıyor.

Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ü ebediyete uğurlayışımızın 88. yılında, Kocatepe’deki Başkomutanlık anıtının önünde düzenlenen anma törene katılıyorum.

Mermer kaidenin üzerindeki bronz Atatürk heykelinin önünde duran Pegasus Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Tevfik Nane, içinde bulunduğumuz alanın ruhunu hatırlatıyor.

Peki, kuzeyde ve güneyde süren savaşların ortasında bir Türk hava yolu şirketi, Avrupa’dan Amerika’ya uzanan gökyüzü haritasını kendi lehine yeniden çizebilir mi?

Avrupa’da Dört Yeni Üs

Küresel havacılıkta kendi ana üssünden uçak kaldırmak büyümek için artık tek başına yeterli olmuyor.

Gelirlerinin yüzde 82’sini uluslararası operasyonlarından sağlayan Pegasus, Smartwings ve Çek Hava Yolları satın alımıyla Avrupa’nın merkezine doğrudan ilerliyor.

Söz konusu hamle, firmaya kıta içinde dört ayrı uçuş işletme sertifikası kazandırarak yerel bir oyuncu olma fırsatı veriyor.

Pegasus CEO’su Güliz Öztürk, Orta ve Doğu Avrupa’daki yeni yapılanmanın sahadaki karşılığını anlatıyor:

“Smartwings, Çekya Hava Yolları markasına sahip. Çekya, Macaristan, Polonya ve Slovakya olmak üzere dört uçuş işletme sertifikası var. Hepsinde farklı sayıda uçaklar konuşlandırılmış durumda ve hepsi operasyonda. Biz tüm o dört üsle beraber devam etmeyi planlıyoruz.”

Avrupa’nın en çok ziyaret edilen şehirlerinden Prag’ı merkezine alan böylesi bir yapıyı devralmak, beraberinde yaş ortalaması 15-16 olan o filonun dönüşümünü de zorunlu kılıyor.

Ancak yönetim, satın alınan şirketin yapısını bir gecede değiştirmek yerine daha rasyonel bir strateji izliyor. Öztürk, geçiş sürecinin yol haritasını paylaşıyor:

“Hedefimiz şirketin iş modelini çok hızlı bir şekilde dönüştürmek değil. Bunun yerine operasyon, filo, satın alma ve ek gelir yönetimi tarafında mevcut sinerjiyi geliştireceğiz. Doğu Avrupa’da bu iş modeli büyüyor. Uzun vadede ise Kuzey Yıldızımız, başarıyla yönettiğimiz düşük maliyetli ve teknolojiyle desteklenmiş hava yolu modelini oraya da yerleştirmek.”

Dar gövdeli uçaklarla doğrudan uzun menzilli uçuş yapmanın trafik hakları ve yatırım maliyeti açısından verimli olmadığını iki kez yaptıkları çalışmalarla gören şirket, okyanus aşırı pazarları ise akıllı ittifaklarla fethediyor.

Batıda Iberia ile yapılan anlaşma sayesinde yolcular New York, Miami ve Güney Amerika’ya tek biletle ulaşabilirken; doğuda Sabiha Gökçen’e uçmaya başlayan Malezya merkezli AirAsia X ortaklığıyla Asya pazarına adım atılıyor. Böylece 58 ülkede 161 noktaya ulaşan uçuş ağı, küresel ortaklıklarla kıtalararası bir boyuta taşınıyor.

Görünmez Güç Yapay Zeka

Farklı coğrafyalara yayılan uçuş ağını kârlı tutmanın sırrı, havacılığın görünmeyen mutfağında, yani teknoloji ve maliyet yönetiminde yatıyor.

Silikon Vadisi’nde kurulan Pegasus Innovation Lab aracılığıyla bugüne kadar 750’den fazla girişimi tarayan şirket, son üç yılda 50’den fazla yapay zeka projesini devreye almış durumda.

Yakıt tasarrufundan arıza tahminine, bilet fiyatlandırmasından uçuş ekiplerinin karar alma süreçlerini destekleyen Overwatch AI ve çağrı merkezindeki sesli asistan Zingly.ai’ye kadar her alanda algoritmalar çalışıyor.

Güliz Öztürk, teknolojik yatırımların yolcunun hayatına nasıl dokunduğunu sade bir dille anlatıyor:

“Misafirlerimiz açısından hava yolu seyahatindeki o zaman alan, acılı noktaları teknolojiyle beraber ortadan kaldırıp kolaylaştırdık. Arkada çalışan yapay zeka algoritması ile sizi tanıyoruz ve size özel kampanyalar çıkarıyoruz. Yarın bu sistem, siz hiçbir şey söylemeden seyahatinizi sizin için baştan sona planlayabilecek.”

Maliyet Avantajı Sağlanacak

Dijital dünyadaki çeviklik, sahada fiziksel altyapı yatırımlarıyla destekleniyor.

Sabiha Gökçen Havalimanı’ndaki yeni bakım hangarı yatırımının ikinci fazında sona yaklaşan Pegasus, uzun vadede uçak bakım ihtiyacının yüzde 60’ını kendi bünyesinde karşılayarak maliyet avantajı yaratmayı hedefliyor.

Yılın ilk dokuz ayında yüzde 5 büyümeyle 33,4 milyon yolcu taşıyan şirket, Türkiye’nin ikinci büyük filosuna sahip olmasına rağmen kargoda ayrı bir şirket kurmayı düşünmüyor; yükleri yolcu uçaklarının altında taşıyarak ana işine odaklanıyor.

Ancak büyümenin ana üssü olan Sabiha Gökçen’de çözülmesi gereken yapısal bir kapasite düğümü bulunuyor.

Güliz Öztürk, 2040 yılına uzanan büyüme planlarının kilit noktasını işaret ediyor:

“Sabiha Gökçen’de iki pist hazır olduğu için bugün tek pistlik kapasiteyle yönetiyoruz. Yeni terminal devreye girdikten sonra kapasitenin iki katına çıkmasını bekliyoruz. 2040 yılına kadar opsiyonlarla beraber aşağı yukarı 240 uçağa ulaşacak ciddi bir filo yatırımını bugünden yapmış durumdayız. Heyecanla artık daha fazla gecikmeden temelinin atılmasını bekliyoruz.”

Türbülansta Bilanço Disiplini

Pegasus yatırımlarını, jeopolitik fırtınaların ve sermaye piyasalarındaki dalgalanmaların ortasında finanse ediliyor.

Kuzeyde ve güneyde süren savaşlar, bir yandan hava sahalarını daraltırken diğer yandan yakıt maliyetlerini yukarı çekerek havacılık hisseleri üzerinde baskı oluşturuyor.

Temmuz ayında ateşkes beklentisiyle yakıt fiyatlarının hızla düştüğünü ve güçlü bir talep patlaması yaşandığını hatırlatan Güliz Öztürk, üçüncü çeyrek sonuçlarının gücüne dikkat çekiyor ve savaş ortamlarının normalleşmesiyle hisse senedi üzerinde de olumlu yansımalar görüleceğini belirtiyor.

Sermaye piyasalarındaki dalgalanmanın arkasında ise borsadaki yatırımcı profilinin geçirdiği değişim yatıyor.

Pegasus CFO’su Barbaros Kubatoğlu, piyasadaki fiyatlama davranışlarını ve yabancı yatırımcı göçünü analiz ediyor:

“Geçmişte yüzde 70 seviyelerinde olan yabancı yatırımcı oranı bugünlerde yüzde 20’lerde. Yatırımcının en sevmediği şey belirsizliktir ki bunu havacılıkta çok fazla yaşadık. Yabancı yatırımcı ağırlığı yüksekken bu tür dalgalanmaları yaşamazdık.”

Kısa vadeli piyasa rüzgarları ne kadar sert eserse essin, şirketin finansal pusulası 2040 hedeflerinden şaşmıyor.

2026 yılını 132 uçakla kapatmaya hazırlanan, 2028 ve 2029 yıllarında ise yeni Boeing teslimatlarıyla kapasitesini artıracak olan Pegasus, bir yandan da Tüpraş ve Socar Türkiye ile sürdürülebilir havacılık yakıtı anlaşmaları imzalayarak geleceğin çevre standartlarına hazırlanıyor.

Peki, hayli hacimli filo ve altyapı yatırımları bilançoyu yormadan nasıl yönetiliyor?

Barbaros Kubatoğlu, finansman disiplinini özetliyor:

“Yaptığımız yatırımlar ağırlıklı olarak uçak ve kendi operasyonumuzu daha verimli hale getirecek teknik bakım gibi konularla ilgili. Kaynakları yurt dışından çeşitli ürünlerle iyi oranda finanse edebiliyoruz. Büyüyen bir işletmede borçluluk oranında iki ile üç arasındaki çarpanı sağlıklı buluyor ve yönetim olarak kendimizi bu alanda konforlu görüyoruz.”

Başkomutanlık anıtının etrafındaki çam ağaçlarının arasından süzülen rüzgar sertleşirken, sohbetimizin sonuna geliyoruz.

Taş döşeli yoldan yürüyerek mermer kitabelerin önünden ayrılıyorum.