Trump'ın Çin'e çip hamlesi bakanına takıldı: Beyaz Saray'da yaptırım krizi

Trump'ın Çin'e çip hamlesi bakanına takıldı: Beyaz Saray'da yaptırım krizi

ABD Başkanı Donald Trump'ın Nvidia çiplerinin Çin'e aktarılmasını önleyecek yeni kısıtlamaları onayladığı, ancak Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in uygulamayı geciktirdiği öne sürüldü. İddialar, Hazine Bakanı Scott Bessent'in de katıldığı toplantıyı gündeme taşıdı.

Murat Ali Oral 12 Kasım 2026 07:13 12 Kasım 2026 07:20 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

ABD yönetiminde gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin'e ulaşmasını engelleyecek yeni kısıtlamalar konusunda anlaşmazlık yaşandığı iddia edildi. 11 Kasım'da ortaya çıkan bilgilere göre Başkan Donald Trump, Nvidia işlemcilerinin Çin'e yönlendirilmesinden şüphelenilen şirketlere karşı harekete geçilmesine onay verdi. Ancak Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in, Çin ile yeni bir ticaret savaşını tetikleyebileceği gerekçesiyle önlemlerin uygulanmasını geciktirdiği öne sürüldü.

Trump'ın onayına rağmen kısıtlamalar uygulanmadı

Üst düzey yönetim yetkililerine dayandırılan bilgilere göre Trump, gelişmiş Nvidia çiplerinin Çin'e aktarılmasını önlemek amacıyla bu yıl en az üç kez harekete geçilmesini onayladı. Söz konusu kararların mayıs, ağustos ve son olarak 5 Kasım'da alındığı belirtildi.

Buna rağmen Ticaret Bakanlığı tarafından beklenen kısıtlamalar uygulamaya konulmadı. Bakan Howard Lutnick ile Müsteşar Jeffrey Kessler'in, Çin'le ticari ilişkilerin daha fazla bozulabileceği endişesiyle yeni tedbirlere karşı çıktığı ileri sürüldü.

Anlaşmazlığın merkezinde, Nvidia'nın büyük müşterilerinden Singapur merkezli Megaspeed bulunuyor. Şirket, ABD'nin ihracat kısıtlamalarına tabi gelişmiş çiplerin Çin'e yönlendirilmesine aracılık etmekle suçlanıyor. Megaspeed ise yasa dışı faaliyet yürüttüğü iddialarını reddediyor.

Bessent ile Lutnick arasında gerilim iddiası

Anlaşmazlığın 5 Kasım'da Beyaz Saray'da yapılan üst düzey güvenlik toplantısında belirginleştiği öne sürüldü. Toplantıya Hazine Bakanı Scott Bessent, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer katıldı.

İddialara göre Bessent, Nvidia çiplerinin Çin'e ulaştırılmasına aracılık etmekle suçlanan Megaspeed'in neden yaptırım listesine alınmadığını sorguladı. Lutnick'in ise yeni kısıtlamalar konusunda Başkan Trump'a yeniden danışması gerektiğini söylediği belirtildi.

Ancak ABD Ticaret Bakanlığı Sözcüsü Kristen Eichamer, Bessent'in Lutnick'le toplantıda karşı karşıya geldiği iddiasını reddetti. Bakanlık, yeni kısıtlamaların geciktirildiği yönündeki diğer iddialara ilişkin ayrıntılı açıklama yapmadı.

Trump'ın Elon Musk'a danıştığı öne sürüldü

Beyaz Saray'daki görüşmelerin ardından anlaşmazlığın doğrudan Trump'ın önüne taşındığı belirtildi. İddialara göre Trump, teknoloji danışmanı Elon Musk'ı telefonla arayarak yeni ihracat kısıtlamaları hakkında görüşünü aldı.

Musk'ın, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin'e aktarılmasını önleyecek tedbirleri desteklediği öne sürüldü. Lutnick'in ise böyle bir adımın Çin'le yeni bir ticaret savaşına yol açabileceği uyarısında bulunduğu aktarıldı.

Trump'ın diğer bakanların görüşüne katılarak kısıtlamaların uygulanmasını istediği, ancak Lutnick'in toplantı sonrasında farklı seçenekler hazırlama önerisiyle süreci yeniden ertelediği iddia edildi.

Megaspeed neden yaptırım listesinin merkezinde?

Tartışmaların merkezindeki Singapur merkezli Megaspeed, Nvidia'nın gelişmiş yapay zekâ işlemcilerinin büyük alıcıları arasında gösteriliyor.

ABD'li yetkililer, şirketin Amerikan ihracat kısıtlamalarını aşarak bu işlemcilere Çin'deki kuruluşların erişimini kolaylaştırmış olabileceğinden şüpheleniyor. Megaspeed ise herhangi bir yasa dışı faaliyet yürüttüğü suçlamasını reddediyor.

ABD Ticaret Bakanlığının yaptırım listesine alınan şirketler, gelişmiş Amerikan teknolojilerine erişimde ağır lisans kısıtlamalarıyla karşılaşabiliyor. Megaspeed'in listeye eklenmesi, şirketin Nvidia işlemcilerini satın alma ve kullanma imkânlarını önemli ölçüde sınırlayabilir.

Ancak Megaspeed hakkında bu kapsamda kesinleşmiş yeni bir yaptırım kararı bulunmuyor. Şirkete yöneltilen suçlamalar da henüz kanıtlanmış değil.

ABD Senatosundan 24 Kasım'a kadar açıklama talebi

Trump yönetimine yönelik baskı Kongre'de de artıyor. ABD Senatosu İstihbarat Komitesi üyesi Michael Bennet, 11 Kasım'da Ticaret Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ve Ulusal İstihbarat Direktörlüğüne gönderdiği yazıyla Megaspeed hakkındaki soruşturmanın durumunu sordu.

Bennet, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin'e aktarılmasını önlemek için hangi tedbirlerin alındığının açıklanmasını istedi.

Senatör ayrıca Singapur, Malezya ve Endonezya üzerinden gerçekleşebilecek teknoloji transferlerinin denetlenmesine ilişkin çalışmalar hakkında bilgi talep etti.

İlgili kurumlardan 24 Kasım 2026 tarihine kadar yanıt verilmesi istendi.

Nvidia ve küresel çip piyasası için yeni risk

ABD yönetimindeki anlaşmazlık, yapay zekâ sektörünün Çin pazarına erişimi konusunda da belirsizlik yaratıyor.

Nvidia, Çin'de ticari faaliyetlerini sürdürmenin Amerikan teknoloji şirketlerinin küresel rekabet gücünü korumasına yardımcı olacağını savunuyor. Daha sert ihracat kısıtlamaları ise şirketin bazı müşterileriyle ticaretini sınırlayabilir ve yeni lisans yükümlülükleri doğurabilir.

Öte yandan Washington'daki güvenlik kaygılarının merkezinde yalnızca çiplerin fiziksel olarak Çin'e gönderilmesi bulunmuyor. Üçüncü ülkelerdeki veri merkezleri üzerinden gelişmiş işlem gücüne erişim sağlanması da denetlenmesi istenen alanlar arasında yer alıyor.

Trump'ın onay verdiği öne sürülen yeni önlemlerin ne zaman uygulanacağı henüz bilinmiyor. Olası kararın kapsamı, ABD-Çin teknoloji rekabeti açısından belirleyici olacak.

ABD