Denizde seçim dalgası

Denizde seçim dalgası

Deniz taşımacılığında ABD ara seçimlerinin ardından İran geriliminde yumuşama beklentisiyle tanker navlunları sert düşüşe geçti. VLCC tankerlerin günlük kazancı geçen aya göre %35 geriledi. Yeni Kongre döneminde gündeme gelecek Rusya yaptırımları, Çin liman ücretleri ve karbonsuzlaşma adımları da denizde kartları yeniden karacak.

HABER MERKEZİ 11 Kasım 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Aysel YÜCEL
aysel.yucel@dunya.com

ABD’de 3 Kasım’da ger­çekleşen ara seçim­lerde Demokratların hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu kazanması, Başkan Donald Trump’ın ticaret ve enerji po­litikaları üzerinde Kongre de­netiminin artacağı beklenti­sini güçlendirdi. Ocak 2027’de göreve başlayacak yeni Kong­re’nin ABD dış politikası, yap­tırımlar ve gümrük tarifele­rinde frene basabileceği bek­lentisi, küresel denizcilik sektöründe dengeleri değiş­tirdi. Rekor seviyelerde seyre­den tanker navlunlarında sert bir düzeltme yaşanırken, ter­sane yatırımlarından yeşil dö­nüşüm hedeflerine kadar de­niz ticaretinde kartların yeni­den karılması bekleniyor.

Seçim sonuçlarının İran’la yaşanan çatışmalarda diplo­matik yumuşama getireceği beklentisi, ilk etkisini enerji piyasalarında gösterdi. Brent petrolün varil fiyatı 4 Ka­sım'da 94,62 dolara, WTI ham petrolünün fiyatı ise 88,12 do­lara geriledi. Bu düşüş deniz taşımacılığına da yansıdı. Kü­resel denizcilik sektörünün köklü yayınlarından Lloyd’s List, ara seçimlerin ardından ham petrol tankerlerinde nav­lunlardaki sert geri çekilmeye dikkat çekti. Rekor seviyelere ulaşan VLCC, Suezmax ve Af­ramax navlunlarında belirgin düşüşler yaşandı.

Lloyd’s List verilerine gö­re, Batı Afrika-Çin hattında­ki dev ham petrol tankerleri­nin (VLCC) günlük kazancı, ekim ayındaki zirvesine kı­yasla yüzde 35 düşerek 493 bin 106 dolara geriledi. ABD Körfezi-Avrupa hattında Af­ramax navlunlarındaki düşüş ise yüzde 74’ü buldu. Denizci­lik brokerliği ve danışmanlık şirketi Xclusiv Shipbrokers’ın raporu da tanker piyasasında­ki sert frene işaret etti. Ham petrol tankerlerindeki nav­lunları ölçen Baltic Dirty Tan­ker Index (BDTI) bir haftada yüzde 21,9 düşüşle 5 bin 480 puana, ürün tankerlerini takip eden Baltic Clean Tanker In­dex (BCTI) ise yüzde 7,5 geri­leyerek 2 bin 636 puana indi.

Normalleşme navlunları aşağı çekecek

Xclusiv Shipbrokers anali­zine göre, seçim sonrası olu­şan tablo tanker piyasası için birbiriyle çelişen dinamikler barındırıyor. Orta Doğu ihra­catının kademeli olarak yeni­den başlaması ve boşalan stra­tejik petrol rezervlerinin dol­durulması kısa vadede ek yük hacmi yaratsa da Hürmüz Bo­ğazı ve Kızıldeniz’de olası bir normalleşme seyir mesafele­rini kısaltacak. Limanlardaki sıkışıklığın ve rota sapmala­rının azalmasıyla serbest ka­lan tonajın piyasaya dönmesi, yeni gemi teslimatlarına ge­rek kalmadan fiili gemi arzını artırarak navlunlar üzerinde orta vadede aşağı yönlü baskı yaratacak.

Xclusiv, armatörleri ve yatı­rımcıları geçici jeopolitik nav­lun primleri ile kalıcı kazançla­rı birbirinden ayırmaları konu­sunda uyarıyor. Raporda, spot piyasadaki geçici yükselişle­rin şişen ikinci el gemi fiyatla­rını tek başına desteklemeye­ceği vurgulanıyor. Nitekim je­opolitik primlerin etkisiyle 10 yaşındaki bir VLCC’nin ikinci el fiyatı son bir yılda yüzde 116 artışla 190 milyon dolara, 5 ya­şındaki bir VLCC’nin fiyatı ise yüzde 78 artışla 210 milyon do­lara yükseldi.

Rusya’ya sert yaptırımlar gündemde

Washington’daki güç deği­şimi yalnızca petrol rotaları­nı değil, ticaret kurallarını da belirsizliğe sürüklüyor. Kana­da merkezli denizcilik örgütü Chamber of Shipping yetkili­leri, Demokratların Kongre’de kontrolü ele geçirmesiyle Trump yönetiminin tek taraflı ticaret hamlelerinin daha sı­kı denetime tabi tutulacağını öngörüyor.

Bu çerçevede, Trump’ın ekim ayında Moskova ile var­dığı ve Rus dizel ihracatını kolaylaştıran kısmi yaptırım muafiyetlerinin Demokratlar tarafından tersine çevrilme­si ve Rusya’ya daha sert yap­tırımlar uygulanması günde­me gelebilir. Böyle bir gelişme, Rus petrolünü taşıyan gölge filonun faaliyetlerini artırabi­lir ve alternatif rotaların kul­lanılması nedeniyle seyir me­safelerini uzatabilir.

ABD-Çin liman ücretleri askıda

ABD’nin Çin’in denizcilik, lojistik ve gemi inşa sektörlerindeki hâkimiyetini kırmak amacıyla başlattığı Bölüm 301 soruşturması kapsamında uygulamaya koyduğu deniz taşımacılığı hizmet ücretleri ve ilgili bazı vergiler iki ay daha askıya alındı. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), daha önce teklif ettiği uzatmayı 9 Kasım'da yürürlüğe koyarak uygulamanın 9 Ocak 2027'ye kadar durdurulmasına karar verdi. Karar, armatörlere geçici bir nefes aldırırken, sonrasına ilişkin belirsizlik kiralama ve yeni gemi inşa tercihlerini etkilemeye devam ediyor. Çin de ABD bağlantılı gemilere yönelik özel liman ücretlerini 10 Ocak 2027'ye kadar askıya aldı.

Denizde karbonsuzlaşma takvimi yeniden hız kazanacak

Seçim sonuçlarının denizcilikteki bir diğer kritik yansımasının çevre ve karbonsuzlaşma politikalarında yaşanması bekleniyor. Denizcilik analistleri, Trump’ın ara seçim yenilgisinin Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) bünyesindeki küresel iklim müzakerelerinde dengeleri değiştirebileceğini öngörüyor. Trump yönetiminin karbon vergisi ve yeşil yakıt standartlarına yönelik direncinin zayıflamasıyla Çin, Brezilya ve Avrupa Birliği’nin Washington’ı yatıştırmak için taviz vermesine gerek kalmayabileceği, böylece küresel denizcilikte karbonsuzlaşma takviminin yeniden hız kazanabileceği değerlendiriliyor.