AB ile ‘Made in Europe’ gerilimi tırmanıyor

EKONOMİST YAZARI Aram Ekin Duran eduran@ekonomist.com.tr Profil Yazılar → AB ile ‘Made in Europe’ gerilimi tırmanıyor

Türkiye bir yandan ABD ve Çin arasındaki ticaret savaşlarının olumsuz etkilerini bertaraf etmeye çalışırken, diğer yandan en büyük ticaret ortağı Avrupa Birliği ile ’Made In Europe’ krizi yaşıyor. Almanya ve Fransa’nın uzlaşısı ile hazırlanan taslak yıl sonuna kadar yasalaşırsa Türkiye ihracatında milyarlarca dolarlık kayıp yaşanabilir.

10 Kasım 2026 | 11:40

Türkiye’nin 200 milyar dolara ulaşan ticaretiyle en büyük ekonomik partneri konumunda bulunan Avrupa Birliği ile ipler ‘Made In Europe’ nedeniyle geriliyor. Almanya ve Fransa’nın sürpriz bir kararla Türk otomotiv sektörünü ‘Made In Europe’ dışında bırakacak bir uzlaşmaya imza atması, Türkiye iş dünyasında sert tepkiye neden oldu. İş dünyası temsilcileri, AB’nin Türkiye ile köklü ilişkilere uygun ve hakkaniyet temelinde bir çözüm geliştirmesini talep ediyor.

Ekonomist’in 25 Ekim - 07 Kasım 2026 tarihli sayısından

Süreç nasıl gelişti?

Çin tehdidine karşı sanayi üretimini yeniden Avrupa’ya çekmek amacıyla hazırlanan ve Avrupa Birliği (AB) içerisinde üretilen ürünlere özel destek ve teşvikler içeren ‘Made In Europe’ düzenlemesi, Avrupa Komisyonu’nun mart ayında hazırladığı ‘Sanayi Hızlandırma Yasası’ teklifi ile somut hale geldi. ‘Made In Europe’ kapsamında verilecek teşvikler arasında elektrikli araç üretimine vergi avantajları, kamu alım öncelikleri, batarya üretimi için AR-GE destekleri gibi başlıklar bulunuyor. İlk hazırlanan yasa teklifinde AB üyesi olmayan ama Gümrük Birliği üyesi olan ülkelerden gelen ürünlerin de belirli koşullarda ‘Made In Europe’ kapsamına alınacağı yer almıştı.

Toplam ihracatının yüzde 40’ından fazlasını AB üyesi ülkelere gerçekleştiren Türkiye’nin ‘Made In Europe’ kapsamına alınıp alınmayacağı, önümüzdeki aylarda son şeklini alacak “Sanayi Hızlandırma Yasası” teklifi ile netleşecek. Avrupa Parlamentosu’nda Sanayi Hızlandırma Yasası’na ilişkin ortak komite oylamasının 30 Kasım’da, genel kurul oylamasının ise aralık ayı ortasında yapılması planlanıyor.

Almanya ve Fransa'dan sürpriz hamle

Ancak süreç işlerken, AB-27’nin iki büyük gücü, Almanya ve Fransa’dan Türkiye otomotiv sektörünü olumsuz etkileyecek bir açıklama geldi. Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Almanya Başbakanı Merz tarafından yapılan açıklamalar ile otomotiv sektörü özelinde Birleşik Krallık ve Norveç ‘Made In Europe’ kapsamında yer alırken, Türkiye 1996’dan bu yana Gümrük Birliği üyesi olmasına rağmen dışarıda bırakılmış oldu. Türkiye, 2025 sonu itibarıyla AB ülkelerine otomobil, kamyon, otobüs ve otomotiv yan sanayi ürünlerinde toplam 30 milyar doları aşan ihracat yapıyor. Almanya ve Fransa arasındaki bu uzlaşma ile kamu desteklerinden yararlanacak elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçların AB’de monte edilmesi, batarya hariç değerlerinin en az yüzde 70’inin AB menşeli olması ve bataryalara ilişkin ayrı koşulların karşılanması öngörülüyor. Söz konusu yasa teklifinin henüz hukuki bir bağlayıcılığı bulunmuyor. Bu şartların Türkiye aleyhine kesinleşmesi hâlinde ise Avrupa’da üretilen araçlar kamu desteklerinden yararlanırken, Türkiye’de üretilen benzer araçlar aynı avantajlara erişemeyecek.

“İhracata büyük zarar verir”

İktisadi Kalkınma Vakfı Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Federal Almanya Başbakanı Merz’in uzlaşmasına göre otomotiv için kamu ihaleleri ve kamu teşviklerinin AB’nin 27 üyesi, Birleşik Krallık ve Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri ile sınırlı olacağına işaret ediyor. Türkiye’nin toplam otomotiv ihracatının yüzde 73’ünün AB’ye yapıldığını kaydeden Zeytinoğlu, “AB pazarında ‘Made in Europe’ engeli ile karşılaşmamız AB ile ticaretimize ve ihracatımıza büyük zarar verecek. Süreç henüz tamamlanmadı. Taslağın yasalaşması için Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi’nin onayı gerekiyor. Ancak iki lider ülkenin bu uzlaşısı süreç üzerinde önemli etkiye sahip” diye konuşuyor. İKV Başkanı, Türkiye’nin gerekirse Avrupa Adalet Divanı ve Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) tahkim mekanizması gibi yollara başvurarak Gümrük Birliği üyeliğinden doğan haklarını savunması gerektiğini kaydediyor. Öte yandan 2027 yılında AB’nin büyük ülkelerinde yapılacak seçimler de Türkiye açısından olumsuz bir tabloya işaret edebilir. TEPAV (Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı) Ticaret Çalışmaları Merkezi Direktörü Bozkurt Aran, “İspanya, Fransa, İtalya ve Polonya’da yapılacak seçimlerden aşırı sağcı muhafazakar partilerin zaferle çıkması, Türkiye’nin Made In Europe konusunda elini daha da zayıflatabilir. Çünkü bu ülkelerdeki muhafazakar ve popülist partiler Türkiye ile ilişkilerin gelişmesini istemiyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

Mehmet Ali Yalçındağ / DEİK Türkiye-Avrupa İş Konseyleri Koordinatör Başk.
“AB ile ortak çıkarlarda birleşmeliyiz”
“Türkiye ve Avrupa Birliği, otuz yılı aşkın süredir Gümrük Birliği temelinde güçlü bir ekonomik bütünleşme içerisinde. Özellikle otomotiv başta olmak üzere pek çok sektörde üretim ve tedarik zincirlerimiz birbirine entegre olmuş durumda. Bu nedenle Gümrük Birliği’nin güncellenmesini, Made in EU yaklaşımında Türkiye’nin mevcut ekonomik entegrasyonunun dikkate alınmasını ve iş insanlarının hareketliliğinin kolaylaştırılmasını ortak rekabet gücümüz açısından önemsiyoruz. Özellikle otomotiv sektörüne ilişkin son dönemde gündeme gelen düzenlemelerin, Türkiye ile Avrupa arasındaki köklü üretim ve tedarik zincirleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğine inanıyoruz. Elbette üye ülkelerin farklı öncelikleri ve değerlendirmeleri olabilir. Ancak biz, bu konuların karşılıklı ekonomik çıkarlar ve uzun vadeli ortaklık perspektifiyle ele alınması gerektiğine inanıyoruz. Bizim temel yaklaşımımız son derece açık: Türkiye ve Avrupa’nın ekonomik geleceğini ortak çıkarlar, karşılıklı güven ve somut iş birlikleri temelinde birlikte şekillendirmek.”

Azmi Gümüşoğlu / TÜSİAD Küresel Ekonomik İlişkiler ve AB Eş Başkanı
“İş birliğini ticaretin ötesine taşımalıyız”
“Bugün Türkiye–AB ilişkilerinde ihtiyaç duyulan, mevcut ekonomik entegrasyonun gerisinde kalan iş birliği mekanizmalarını güçlendirmek ve ortak rekabet gücümüzü ileriye taşıyacak sonuç odaklı bir gündem oluşturmak. Türkiye’nin Avrupa ile ekonomik entegrasyonunu derinleştirmesi ile Çin dahil diğer küresel ekonomik aktörlerle ilişkilerini geliştirmesi birbirinin alternatifi değil. Önemli olan, bu ilişkileri Türkiye’nin rekabet gücünü, teknolojik kapasitesini ve küresel değer zincirlerindeki konumunu güçlendirecek bütüncül bir strateji çerçevesinde ilerletmek. AB ile iş birliğimizi ticaretin ötesine taşıyacak alanlarda da önemli fırsatlar bulunuyor. AB’nin Küresel Geçit girişimi ile Orta Koridor arasında bağlantıların güçlendirilmesi; enerji güvenliği, ulaştırma ve dijital altyapılarda ortak projelerin geliştirilmesi bunlar arasında. Savunma sanayii alanında ise Türkiye’nin SAFE dahil Avrupa’nın yeni iş birliği mekanizmalarında daha etkin yer almasının, Avrupa’nın güvenlik ve üretim kapasitesine katkı sağlayacağına inanıyoruz.”

EKONOMİST YAZARI Aram Ekin Duran eduran@ekonomist.com.tr Profil Yazılar →