15 soruda Made in Europe ve Türk sanayisi

YAYINLAMA 07 Kasım 2026 00:00

GÜNCELLEME 07 Kasım 2026 00:25

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Finera Veri Analizi Genel Müdürü Dr. Mustafa Adıgüzel, 30 yıldır zaten Gümrük Birliği üyeliğiyle Avrupa sanayisine entegre olan Türkiye’nin, bugünkü siparişlerini korurken yarının yatırımlarını kaybedebileceğine dikkat çekti. Dr. Mustafa Adıgüzel, “Made in EU” süreciyle birlikte ortaya çıkacak yeni dönemi 15 soruda özetledi.

Avrupa Birliği’nin (AB) Çin rekabetine karşı geliştirdiği ‹Made in Europe› politikasına dahil olmak istiyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır önceki gün yaptığı açıklamada, AB’nin hazırladığı “Made in EU” düzenlemesinde Türkiye menşeli ürünlere eşdeğer muamele yapılmasını isterken AB’nin küresel rekabette karşılaştığı sorunların aşılmasında Türkiye’nin üretim kapasitesinin önemli rol oynayabileceğini belirtti. Türkiye’nin “Made in EU” planına dahil olma çabaları sürerken olabı riskler ve avantajlar da tartışılmayla devam ediyor. Finera Veri Analizi Genel Müdürü Dr. Mustafa Adıgüzel, 30 yıldır zaten Gümrük Birliği üyeliğiyle Avrupa sanayisine entegre olan Türkiye’nin, bugünkü siparişlerini korurken yarının yatırımlarını kaybedebileceğine dikkat çekti. Dr. Mustafa Adıgüzel, “Made in EU” süreciyle birlikte ortaya çıkacak yeni durumu 15 soruda EKONOMİ okurları için kaleme aldı:

1. Bugün siparişleri dolu olan bir fabrika neden risk altında?
Mevcut siparişlerin devamı varken bir sonraki yıla belirsiz bir durum tahsis edilebilir. Şirket bugünkü cirosuna bakarak durumunu iyi görebilir ama gelecekteki üretim payını kaybetmeye başlayabilir. İlk bakışta olumsuz bir durum siparişlerden çok, yeni proje kazanamama.

2. Avrupa'ya ihracat maliyetleri Türk şirketi nasıl dezavantajlı hale getirebilir?
Avrupa'da üretim yapan şirketlerin Avrupa'da satılabilmesi ile kamu alımlarında ve destek programlarında tercih edilmesi farklı paylar. Made in Europe yaklaşımı, belirli alanlarda kamu tarafından desteklenen talebin Avrupa üretimine yönelmeyi hedefliyor. Gümrüklerdeki ek uygulamalar da müşterinin satın alma tercihinde geriye düşebiliriz.

3. Otuz yıllık Gümrük Birliği bunun için saniyeler/saatler yeterli olmayabilir?
Malın dolaşımı, yerleşik üretim, menşe, enerji/karbon emisyonu ve şirketin kayıtlılık durumu ile orijinal aynı hukuki güvenceyi koruyamıyor. Türk parçası uygun içerik sayılırken onu alan şirket gümrük avantajı güvencesinden yararlanamayabilir.

4. Türkiye'nin kapsama alınması bütün sorunları çözer mi?
Türkiye'nin adanın geçmesine kadar, sınır mekanizmalarıyla her alanın işlemleri kapsadığı önemli. Türk kimyasına katkıda, Türkiye'de yapılan nihai montajın kabulünü kendi içinden sağlayabilir. Ülke listesine girmek için sadece bizim dostluk koşullarını karşılamamız yeterli değil.

5. Çin'den parça kullanan Türk üreticisi Avrupa pazarını kaybeder mi?
Çin girdisi kullanılması otomatik olarak uygunsuzluk anlamına gelmiyor. Girdinin niteliği, Türkiye'de geçirilen dönüşüm ve ilgili içerik hesabı belirleyici. Ayrıca İthalat yapan iki Türk şirketinin karşılaşacağı amaç tamamen farklı olabilir.

6. Avrupa'ya ilk ihracat yapmayan bir KOBİ neden bu döngüyü izlemeli?
Türkiye'deki ihracatçıya parça sağlayan işletme de doğrudan menşe, içerik ve karbon bilgisi talepleriyle karşılaşabilir. Alternatif girdi, tedarikçi ve ihracat maliyetleri küçük işletmelere kadar ulaşabilir; risk, doğrudan ihracatçıdan başlayıp yerli tedarik zincirine yayılabilir.

7. Tartışma yalnızca otomotivle mi sınırlı?
Çelik, alüminyum, çimento ve temiz enerji teknolojileri de gündemde. Ancak her ürünün koşulu ve Türkiye'nin tedarik gücü farklı. Türk sanayisinin ne kadar etkileneceğini anlamak için sektör ortalamalarının yanında, hangi ürünün hangi koşulla tabi olduğuna bakmak gerekiyor.

8. Türkiye dışarıda kalırsa Avrupa da kaybeder mi?
Türk girdisini başka bir yerde bulmak zaman alabilir. Yeni kapasite, test, müşteri onayı ve zamanaşımı gerekebilir. Türkiye'nin en büyük avantajı bu maliyeti de göstermek. En güçlü argümanlarımızdan biri, Türk üreticinin kalitesi ve veri şeffaflığıyla müşteriye sağladığı güven ve pazar esnekliğidir. Karşılıklı bağımlılık, Türk sanayicilerinin rekabet hesabında fiyat avantajı sunar.

9. AB-Hindistan anlaşması bu rekabet tablosunu nasıl değiştiriyor?
Hindistan'ın tarifeli ve gümrük kolaylıkları, Türk sanayisinin mevcut avantajlarını aşındırabilir. Ticaret Bakanlığı ve STK'ların KTO Karatay Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) kapsamında hazırladığı çalışmada daha riskli vurgulanıyor. Bugünden risk planını, pazar paylarını ve rekabet koşullarını ayırt etmeyi varsaymamalı.

10. Sanayici bugün ilk olarak neyi hesaplamalı?
Hangi ürününün yeni koşullardan etkilenebileceğini, hangi girdinin değişmesi gerekebileceğini ve müşterisinin bir sonraki yatırım kararını ne zaman vereceğini belirlemeli. Hazırlık takvimini yalnızca yasanın yürürlük tarihi değil, müşterinin satın alma ve yatırım takvimi de belirler.

11. Avrupa neden yeniden üretimle nerede yapıldığına odaklanıyor?
Avrupa, yeşil dönüşümünü yeni araç talebinin üretimi, teknoloji ve istihdamı kendi ekonomisinde büyütmeyi istiyor. Kamu alımları ve destekler bu amaçla kullanılıyor. Dolayısıyla Türk sanayicisinin rekabet hesabında fiyat ve teslim süresinin yanında üretiminin yeri de daha belirleyici hale gelebilir.

12. Uyum maliyeti birkaç belge hazırlamakla sınırlı mı?
Yeni girdilerin bulunması, test edilmesi, müşteri onayının alınması ve farklı pazarlar için ayrı stok tutulması gerekebilir. Bunların tamamı vakit ve zaman ister. Teknik uyum, özellikle küçük tedarikçilerde işletme sermayesi ve finansman sorununa dönüşebilir.

13. Düşük karbonlu üretim yapmak tek başına yeterli mi?
Düşük karbonlu olmak ile belirli bir destek programında uygun menşeli sayılmak ayrı koşullar. Bir ürün çevresel ölçüden geçebilir da coğrafi şart nedeniyle aynı avantajdan yararlanamayabilir. Şirketler karbon performansını ve menşe uygunluğunu aynı anda değerlendirmeli.

14. Türkiye müzakere masasında somut olarak ne istemeli?
Türkiye'de montajın, Türk menşeli bileşenlerin ve bunların uyum ile ilgili düzenlemelerde nasıl tanınacağı netleşmeli. Mevcut yatırım ve sözleşmeleri için uygulanabilir geçiş süreleri sağlanmalı. Ülke listesinde yer almak kadar, tanınan ürünler ve destek programları arasında tutarlı olmak da önemli.

15. Nihai yasa çıkmadan harekete geçmek erken mi?
6 Kasım 2026 itibarıyla dosya Avrupa Parlamentosu'nda komite kararı bekliyor; nihai kurallar henüz kesinleşmiş değil. Ancak müşterilerin yeni model ve tedarikçi kararları beklemeyebilir. Şirketler mevzuatı izlerken ürünlerinin menşe bağlarını tamamlayabilir ve müşterilerinin gelecek dönem beklentilerini öğrenebilir.

Kaynaklar TEPAV, AB Made in Europe Politikaları ile Hindistan ve MERCOSUR Ticaret Anlaşmalarının Türkiye’nin İmalat Sanayi Ticaretine Olası Etkilerinin Ürün Bazında Analizi, Haziran 2026. Selin Arslanhan, Made in Europe Sürecinde Avrupa’yı Anlamak Hangi Sektörde Kim Avrupalı Kim Değil, TEPAV, N2026115, Kasım 2026. Mustafa Adıgüzel, Küreselleşmenin Yeni Devi Hindistan’ın Sanayi Hamlesi AB–Hindistan Serbest Ticaret Anlaşması’nın Türkiye ve Konya Sanayisine Etkileri, KOSAM, KTO Karatay Üniversitesi BAP kapsamında desteklenen çalışma, Temmuz 2026. Avrupa Komisyonu, Sanayi Hızlandırıcı Yasa teklifi COM(2026) 100 final ve ekleri, 4 Mart 2026. Avrupa Parlamentosu, 2026/0068(COD) işlem kaydı, 6 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi.