Böyle nüfus sayımı mı olur; nerede JR, Bobby ve Sue Ellen!

Nüfus sayımı ve Dallas Neler yazılmış neler…

Kabul edelim, eski Türkiye’de de usulsüzlük vardı, görevi suistimal vardı; ama talan ve vurgun hiçbir zaman bu boyutta olmamıştı.

Örneğin geçmiş yıllarda üniversiteye giriş sınavlarına gölge düştüğünü, soruların çalındığını hiç duydunuz mu? Soruların hazırlanması ve basımı aşamasında ÖSYM’nin kapıları kapatılır, hatta oradaki personelin kaç gün dışarıyla bağlantısının olmayacağına dönük haberler yapılırdı. Sonra gün geldi, sorular ortalığa saçıldı, dağıtıldı; sınavı kazanamayan hakkının yendiğini düşünür oldu. Güven yok oldu.

İşe alımlarda liyakat hiç aranmaz oldu.

İhale verirken eş dost kayrılır oldu.

Sadece eş dost kayrılsa aslında o da iyi, birilerini görenler daha bir baş tacı edilir oldu.

Türkiye’de iş yapan ve inanılmaz tavizler koparan bazı yabancılar gün gelir bunlar elimden alınmak istenirse diye ihtilaf durumunda Türkiye’deki mahkemelerin değil, Londra mahkemelerinin sözleşmeye yazılmasını istedi, o da oldu.

Fon vurgunu da talan ve vurgunun tuzu biberi oldu.

Öyle ki öncesinde hiç kimsenin farkına varmadığını kabul etsek bile bu vurgunun yapıldığı ta geçen yılın 4 Kasım tarihinde Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in açıklamasıyla itiraf edildiği halde aylarca bir anlamda öylece duruldu. Sorun büyüdü büyüdü ve sonunda patladı. Binlerce insan da altında kaldı.

Geçmişte yapılan vurgunlar sonuncunun yanında önemsiz sayılır. Yıllar öncesinde de halkı dolandıranlar vardı. Şimdi olduğu gibi bankalardan birilerinin göz yummasıyla haksız yere kredi alan ve bunu ödemeyenler de. Ama dolandırıcılık çeşitlendi, tutar büyüdükçe büyüdü.

Hele hele geçmişte yapılan kimi suistimaller var ki insanın dili şimdikilerle kıyaslayınca bunlara suistimal demeye bile varmıyor. Bazıları adeta büyük usta Aziz Nesin’den bir hikaye gibi…

Nüfus sayımı ve Dallas

TÜİK önceki gün üçüncü çeyreğe ilişkin nüfus istatistiklerini açıkladı.

Eskiden böyle miydi; beş yılda bir sokağa çıkma yasağı uygulanır ve tüm Türkiye eve kapanır, tek tek sayım yapılırdı.

Sokağa çıkma yasağı uygulanarak gerçekleştirilen sayımların sonuncusu 2000 yılındaydı, 2007 yılından itibaren ise adrese dayalı nüfus kayıt sistemine geçildi. TÜİK artık bu sistem çerçevesinde üç ayda bir nüfus açıklıyor.

Nüfus sayımı ve Dallas’ı yan yana getiren, çağrıştıran ise 1985 yılında yapılan sayım. Başlıktaki isimlere aşina olanlar da zaten ya en az elli yaş civarındadır ya da eski televizyon dizilerine meraklı kişilerdir.

Yıl 1980... Türkiye’de bir dizi yayımlanmaya başlıyor; Dallas. Bir çiftlikte yaşayan Teksaslı petrol zengini bir aile içinde bitmek bilmeyen entrikaları anlatan bir dizi. Dizide kötü karakter eksik olur mu, tabii ki var; JR, Türk halkının ifadesiyle Ceyar!

1985 yılında yine sokağa çıkma yasağı uygulanarak nüfus sayımı yapılıyor. O dönemde nüfusu olduğundan fazla göstermeyi “teşvik” edecek ya da insanları buna yöneltecek önemli bir etken devreye girmiş. 1981 yılında çıkarılan bir yasayla yerel yönetimlere bütçeden nüfusları ölçüsünde pay ayrılması kararlaştırılmış. Böyle bir etken olmasa bile Türk halkı nüfusun fazla olmasıyla övünen bir toplum. O da işin içine girince neler yaşanıyor neler...

Nüfusu yüksek göstermek için ilk fırsat 1985 sayımında doğuyor. Sayım tamamlanıyor, o zamanki adı Devlet İstatistik Enstitüsü olan bugünkü TÜİK’e ulaşan tutanaklarda inanılmaz tuhafl ıklar var. Bazı yazımların gerçek olmadığı tartışma götürmeyecek kadar açık. Amaç nüfusu fazla gösterip bütçeden fazla para alabilmek.

Zamanın bazı DİE yöneticileri bu usulsüz yazımları örtbas etmeye çalışıyor. Bazı dürüst yöneticiler ise suistimal ortaya çıksın istiyor. Ben ise gazeteciliğimin ilk yıllarındayım ve haber peşinde koşuyorum. Yazımdaki usulsüzlüklerle ilgili duyumlarım var ama belge gerekli. Onu da ediniyorum. Tam Aziz Nesin’lik denilecek türden bir durum.

Bu nüfus sayımında yapılan hatalar ya da engellenemeyen usulsüz yazımlar, dönemin DİE Başkanının görevden alınmasıyla sonuçlandı. Oysa Ankara’da oturan başkanın bu yazımlardan dolayı doğrudan hiçbir suçu yoktu; yoktu ama suistimal onun döneminde ve onun başında olduğu kurumda yaşanmıştı. Yani eski Türkiye’de bir kişinin burnunun bile kanamadığı bir usulsüz nüfus sayımı yüzünden bir bürokrat görevden alınmıştı.

Peki ya şimdi; ya bugünün Türkiye’sinde ne oluyor? Tren kazalarında ölenlerden dolayı görevden alınan kimse var mı; ya da Kartalkaya’da onlarca insanın hayatını kaybettiği yangının gerçek sorumlularına bir şey yapıldı mı?

Bir not; 1985 sayımındaki usulsüz yazımlar daha sonra ayıklandı ve nüfusun ilk açıklanana göre 764 bin kişi daha az olduğu ortaya çıktı.

Neler yazılmış neler…

Dönelim Aziz Nesin’lik bir hikayenin çıktığı 1985 sayımına… Neler yapılmış neler…

Her bir nüfus formuna 11 kişi yazılabiliyor. Bir hanede 5 kişi yaşıyorsa, 6 kişilik “hak” Ankara’ya niye eksik bildirilsin! Bazı yörelerde bu “hak” sonuna kadar kullanılıyor. Nüfus formlarını dolduranlar, ki onlar da ağırlıkla yörede çalışan kamu görevlileri, belli ki biraz eğlenmek istiyor. Hayali nüfus olarak hep Ahmet, Mehmet, Ayşe, Fatma yazılır mı, biraz da yabancı isim yazmanın ne sakıncası olabilir ki!

O dönem yalnızca TRT televizyonu var, tüm Türkiye’yi ekrana kilitleyen dizi de belirttiğim gibi Dallas. Dallas’ın kahramanları ne güne duruyor. Başlıyor görevliler nüfus formlarını JR, Su Ellen, Bobby, Lucy ile doldurmaya. Ama isimler formlara böyle yazılmıyor tabii ki, okunduğu ya da televizyonda duyulduğu gibi Ceyar, Suelın, Babi, Lusi şeklinde aktarılıyor. Belli ki bu isimleri yazanlar pek eğleniyor.

Bu kadarla kalsa iyi. Hızını alamayıp “Nasıl olsa kimse fark etmez” diye düşünen bazıları, yaşadıkları ilçenin evli ama çocuksuz kaymakamına bile 9 çocuk yazarak formu 11’e tamamlamakta sakınca görmüyor.

Şimdi TÜİK ne yapıyor; basıyor birkaç tuşa ve nüfus ortaya çıkıyor. Pek renksiz sayım bugünküler.

Nerede o eski nüfus sayımları, gel de özleme, hiç olmazsa eğleniyorduk…