Genç girişimcilerden hayat kurtaran teknolojiler

Genç girişimcilerden hayat kurtaran teknolojiler

Avrasya’nın genç girişimcileri, teknolojiyi toplumsal faydaya dönüştürmek için çalışıyor. Organ nakillerinde organ reddi riskini tahmin eden Cortex AI ile sanayi tesislerindeki yangınlara havadan bilgi desteği sağlamayı amaçlayan Engineering Minds, sağlık ve afet teknolojileri alanında hayat kurtarmayı hedefleyen çözümleriyle öne çıkıyor.

02 Kasım 2026 00:00 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Sevilay ÇOBAN
sevilay.coban@dunya.com

Sağlık teknolojilerinden afet yönetimine uzanan yenilikçi fikirler, Avras­ya’nın genç girişimcilerini or­tak bir hedefte buluşturuyor: Teknolojiyi toplumsal fay­daya dönüştürmek. Alshaya Grup Avrasya, Starbucks Vak­fı ve Habitat Derneği iş birli­ğiyle yürütülen EmpowerMe: Gençlik Programı kapsamında İstanbul’da düzenlenen Demo Day’de, organ nakillerinde red­dedilme riskini yapay zekâyla öngörmeyi amaçlayan Kaza­kistan merkezli Cortex AI ile yangınlara müdahale süreç­lerini hızlandırmaya odakla­nan Azerbaycanlı Engineering Minds dikkat çekti. İki girişim de farklı alanlarda faaliyet gös­terse de insan hayatını koruma hedefinde buluşuyor.

Cortex AI organ nakillerinde riski öngörmeyi hedefliyor

Kazakistan merkezli Cortex AI, organ nakillerinde karşıla­şılan en önemli sorunlardan bi­ri olan organ reddi riskini azalt­mak amacıyla yapay zekâ ve makine öğrenimi teknolojile­rinden yararlanıyor. Astana IT Üniversitesi öğrencilerinden oluşan ekip, genetik ve klinik verileri analiz ederek nakil ön­cesinde organ ile alıcı arasın­daki uyumluluğun değerlendi­rilmesine yardımcı olacak sis­temler geliştiriyor.

2025 yılında çalışmalarına başlayan girişimin kurucusu ve proje başkanı Assylzhan Ab­dullayev. Tamamı üniversite öğrencilerinden oluşan ekibin kurduğu Cortex AI, nakil so­nuçlarının iyileştirilmesine ve organ reddi nedeniyle yaşanan kayıpların azaltılmasına katkı sunmayı amaçlıyor.

Assylzhan Abdullayev, dünya genelinde her yıl gerçekleştiri­len yaklaşık 100 bin organ nak­linin yüzde 33’ünde organ reddi yaşandığını belirterek, “Biz de bu soruna yönelik geliştirdiği­miz öngörücü sistemlerle sağ­lık profesyonellerinin riskleri daha erken belirleyebilmesini hedefliyoruz. Çalışmalarımızı yalnızca Kazakistan pazarıyla sınırlı tutmuyoruz. Halihazır­da Kazakistan’daki çeşitli has­tanelerde pilot uygulamaları yürütüyoruz. Güney Kore’de yeni pilot çalışmalar başlatma­yı planlarken, Çin’in Şanghay kentinde de faaliyetlerimize yönelik adımlar atıyoruz. Tür­kiye’de de teknoloji alanında iş birlikleri geliştirmeyi ve ye­ni ortaklar bulmayı hedefliyo­ruz” dedi.

İki farklı pazar için iki ayrı çözüm

Ekip üyelerinden Birkhan­ym Kazhymukhamet, ulusla­rarası büyüme planları doğrul­tusunda farklı ülkelerin sağlık sistemlerine göre şekillenen iki ürün geliştirdiklerini anla­tarak, “Cortex Core ile Türki­ye, Azerbaycan, Rusya, Özbe­kistan ve Avrupa ülkeleri gibi pazarları hedeflerken, Cortex Insight’ın ABD, İngiltere ve Ka­nada gibi daha merkezi ve geniş veri sistemlerine sahip ülkeler için geliştirilmeyi öngörüyo­ruz. Bu ayrımı, sağlık teknolo­jilerinde tek bir ürünün her pa­zarda aynı şekilde çalışmayabi­leceği gerçeğinden yola çıkarak yaptık. Farklı ülkelerdeki organ nakli süreçlerini ve veri altya­pılarını dikkate alarak çözü­münü yaygınlaştırmayı amaç­lıyoruz” diye konuştu. Cortex AI ekibi, ürünün tanınırlığını artırmanın yanı sıra gerekli dü­zenleyici süreçleri tamamla­mayı öncelikleri arasında gös­teriyor. Girişim, çeşitli ödüller­den 100 bin dolar hibe aldığını ve MENA bölgesindeki pazar genişleme çalışmaları kapsa­mında Suudi Arabistan’dan 81 bin dolar yatırım sağladığı­nı belirtti. Ekip, büyüme plan­larını desteklemek amacıyla pre-seed ve seed aşamalarında yeni yatırımcılarla görüşmeyi de hedefliyor.

Engineering Minds, yangınları havadan destekleyecek

Azerbaycanlı Engineering Minds ekibi ise yangınla mü­cadelede teknolojinin kulla­nımına odaklanıyor. Başlan­gıçta yüksek katlı binalara ve itfaiye ekiplerinin erişmek­te zorlandığı alanlara ulaşa­bilen, yangın söndürme kap­sülleri taşıyan bir drone geliş­tirme fikriyle yola çıkan ekip, mentör görüşmeleri ve pazar analizi sonucunda iş modeli­ni yeniden şekillendirdi. Azer­baycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi’nde öğrenim gö­ren gençlerden oluşan ekipte Abbas Abbasov, projenin ilk fi­kir sahipleri arasında yer alı­yor. Finans ve proje yönetimi alanındaki ilgisiyle organizas­yonel sorumlulukları üstlenen Raiq Murtuzəliyev ise CEO ro­lünü yürütüyor. Ekipte Vusa­la Musayeva yazılım mühen­disliği, yapay zekâ ve otomas­yon alanlarına odaklanırken, Kənan Qəhrəmanov donanım mühendisliği tarafında görev alıyor. Ali Həsənli de mekat­ronik ve robotik mühendisli­ği bilgisiyle projeye katkı su­nuyor. Yeni modelde Enginee­ring Minds, yangın söndürme mekanizmasını doğrudan dro­ne üzerinden sunmak yerine termal kameralı drone’lar­la yangın bölgelerinden bilgi toplamaya odaklanıyor. Ekip, özellikle sanayi tesislerinde meydana gelebilecek yangın­larda 7 gün 24 saat hizmet sun­mayı hedefliyor.

Yangın bölgesine ilişkin bilgi itfaiyeye aktarılacak

Raiq Murtuzəliyev, “Geliş­tirmeyi amaçladığımız hizmet modeliyel, sanayi tesislerin­den gelen yangın ihbarlarının ardından termal kameralı dro­ne’larla olay bölgesine gidil­mesini öngörüyoruz. Havadan elde edilen görüntü ve bilgiler aracılığıyla yangının yayılımı, etkilenen alanlar ve bölgede in­san bulunup bulunmadığı gibi kritik unsurların belirlenmesi­ni amaçlanıyoruz. Bu bilgilerin itfaiye ekiplerine hızlı biçimde aktarılmasıyla müdahale pla­nının daha sağlıklı hazırlanma­sını hedefleniyoruz. Böylece ekipler olay yerine ilişkin daha kapsamlı bilgiyle hareket eder­ken, riskleri daha iyi değerlen­direcek ve müdahale sürecin­de zaman kaybının azaltılacak. Fark yaratmak istediği nokta­lardan biri de hizmeti kesinti­siz sunabilmek. Özellikle sana­yi tesislerinde erken bilgi akışı oldukça önem arz ediyor. Bura­dan yola çıkarak, drone destekli izleme ve bilgi sağlama modeli­mizi ticari bir hizmete dönüş­türmeyi planlıyoruz.

Teknoloji kadar mevzuat ve güven de belirleyici

Abbas Abbasov, Engineering Minds’ın önündeki en önemli zorluklardan birinin Azerbaycan’da drone kullanımına ilişkin yasal kısıtlamalar olduğuna işaret ederek, “Güvenlik hassasiyetleri nedeniyle drone uçurmak ve bulundurmak çeşitli sınırlamalara tabi. Faaliyetlerimizi sürdürebilmek için ilgili kurumlarla görüşmeler gerçekleştiriyoruz. Bu kapsamda Azerbaycan sivil havacılık otoritesi, düzenleyici kurumlar ve sigorta şirketleriyle temas kurduk. Drone operasyonlarının yasal çerçevede yürütülmesi için çözüm arıyoruz” ifadelerini kullandı. Engineering Minds, Azerbaycan’da katıldığı bir yarışmada minimum uygulanabilir ürününü (MVP) geliştirmek üzere 1000 AZN hibe aldı. Ekip, ilk aşamada Azerbaycan’da büyümeyi, ardından Gürcistan, Türkiye ve Kazakistan gibi ülkelere açılmayı hedefliyor. Uzun vadede ise finansman olanakları ve yasal koşullar elverdiğinde başlangıçtaki kapsül taşıyan yangın söndürme drone’u fikrine geri dönmeyi planlıyor.