Avrupa’nın yeni kabusu Fransa mı? 3,6 trilyon euroluk borç, Yunanistan krizini hatırlattı

YAYINLAMA 01 Kasım 2026 11:21

GÜNCELLEME 01 Kasım 2026 11:26

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

Fransız tahvillerindeki riski ölçen bir gösterge, bu ay 2011’in sonlarından yani Yunanistan’ın sıkıntılarının zirveye ulaştığı dönemden bu yana görülmeyen seviyelere yükseldi.

17 Ekim’de yaşanan şiddetli protestolar vatandaşları tedirgin ederken, kutuplaşmış parlamento hükümetin borç azaltma planlarını engelliyor.

Sadece altı ay sonra yapılacak seçim öncesinde Fransa, 15 yıl önce Yunanistan’ın olduğu gibi Avrupa piyasalarının en büyük sorun kaynağı haline geldi.

Ancak tüm bu çarpıcı benzetmelerin ötesinde, Fransa’nın sorunlarının euro projesinin tamamını tehdit eden Yunanistan kriziyle pek ortak noktası bulunmuyor.

Bu durum, Fransa’nın Avrupa Birliği için daha büyük bir stres testi oluşturduğunu savunan ve piyasaya kötümser yaklaşan yatırımcıları rahatlatmıyor.

Çünkü Fransa, birliğin en büyük ikinci ekonomisi, 3,6 trilyon euroluk (4,0 trilyon dolar) devasa bir borç yüküne sahip ve tahvilleri uluslararası piyasalarda geniş ölçüde elde tutuluyor.

Fransız borç piyasasındaki satış dalgası ne kadar ciddi?

Fransız borçlanma araçları bu yıl ağır darbe aldı ve yatırımcılara diğer büyük devlet tahvili piyasalarının tamamından daha fazla zarar ettirdi.

10 yıllık uzun vadeli devlet tahvilleri (OAT) getirisi, bu ay 2002’den bu yana ilk kez yüzde 5'e ulaştı. Bu hareketlerin bir kısmı, Avrupa Merkez Bankası'nı faiz oranlarını yükseltmeye zorlayan enerji şokundan kaynaklansa da aynı zamanda yatırımcıların Fransa'ya yönelik güveninin kötüleştiğini de yansıtıyor.

Ancak mevcut durum, Yunanistan'ın mali sorunlarının ortaya çıktığı dönemde yaşananlarla kıyaslanabilecek düzeyde değil. Yatırımcıların Fransız tahvillerini Alman tahvillerine kıyasla elde tutmak için talep ettiği ek getiri bu ay 1,78 yüzde puanına yükseldi.

Yunanistan için aynı gösterge ise zirvede 35 yüzde puanını aşmıştı. Ayrıca alıcıların geri çekilmesi nedeniyle Yunanistan tahvil piyasalarından dışlanırken, Fransa hala yeni borç ihraç edebiliyor.

Borç yükü karşılaştırması

Fransa'nın borcu, ekonomisinin büyüklüğüne oranla daha düşük.

Yunanistan'da krizin başladığı 2009 yılının başında borç, gayrisafi yurtiçi hasılanın (GSYH) yaklaşık yüzde 129'una eşitti.

Forbes Türkiye'nin derlediği habere göre bu oran sonraki yıllarda hızla yükselerek corona virüs salgını sırasında yüzde 200'ün üzerine çıktı.

Ancak Yunanistan'da bu oran hızla düşerken Fransa'da yükseliyor. Fransa'nın borç/GSYH oranı yüzde 119 seviyesinde ve euro bölgesinin yüzde 87'lik ortalamasının oldukça üzerinde.

Temel fark, risk altındaki borcun miktarı.

Fransa'nın küresel tahvil piyasalarındaki ağırlığı, Yunanistan'ın geçmişte sahip olduğundan çok daha büyük. Franklin Templeton gibi yatırım şirketlerinin yeni bir krizin daha kötü sonuçlar doğurabileceğinden endişe duymasının nedenlerinden biri de bu.

Fransa'nın 3,6 trilyon euroluk borcu, Yunanistan'ın 2011'deki borcunun yaklaşık 10 katı. Tahvillerin yaklaşık yüzde 60'ı Fransa dışındaki yatırımcıların elinde bulunuyor. Bu da bir tahvil krizinin etkilerinin dünya genelinde hissedileceği anlamına geliyor.

Fransa’nın bütçe durumu Yunanistan’ınkiyle nasıl karşılaştırılıyor?

Fransa'nın bütçe açığı, Yunanistan'ın krizinin başlangıcındaki bütçe açığından önemli ölçüde daha düşük. O dönemde Atina yönetiminin bütçe açığının büyüklüğünü yanlış bildirmesi, yatırımcı güvenini sarsmıştı.

Fransa'nın karşı karşıya olduğu zorluklar konusunda yalan söylediğine ilişkin herhangi bir kanıt bulunmuyor.

Ancak vergi gelirlerinin beklentilerin altında kalması, büyümenin yavaşlaması ve azınlık hükümetlerinin kemer sıkma önlemleri için destek bulmakta zorlanması nedeniyle ülke, son yıllarda kamu maliyesine ilişkin hedeflerini defalarca tutturamadı.

Bütçe açığının bu yıl ekonomik üretimin yüzde 5,1'inden yüzde 5'ine düşürülmesi gibi mütevazı bir hedef bile terk edildi. Hükümet artık açığın yaklaşık yüzde 5,4 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörüyor.

Fransa'nın vergi gelirlerinin ulusal üretime oranı Avrupa'nın en yüksek seviyeleri arasında. Bu durum, ekonomik büyümeye zarar vermeden vergileri daha da artırmak için diğer ülkelere kıyasla daha az alan bulunduğu anlamına geliyor.

Ayrıca Yunanistan'ın aksine Fransa'da yaygın ve sistematik vergi kaçakçılığı sorunu yaşanmıyor. Yunanistan, vergi tahsilat sistemini yeniden düzenleyerek gelirlerini önemli ölçüde artırabilecek durumdaydı.

Harcamaları azaltmakta zorlanıyor

Bu nedenle Fransa'nın odağı harcamalar üzerinde. Ülkenin kamu harcamaları, ekonomik üretimin yüzde 57'sine ulaşarak Avrupa'da yalnızca Finlandiya'nın gerisinde kalıyor.

Ancak yaşlanan nüfus ve artan sağlık harcamaları gibi yapısal faktörler nedeniyle yükseliş eğiliminde olan harcamaları kontrol altına almak oldukça zor.

Sosyal yardımlarda kesintiye gitmek de siyasi muhalefet nedeniyle güçlük yaratıyor. Geçen yılın sosyal güvenlik bütçesi, planlanandan çok daha büyük bir açıkla ve hükümetin emeklilik yaşını yükseltmeye yönelik reformu askıya almasının ardından parlamentodan kıl payı geçti.

Uluslararası Para Fonu (IMF) Mali İşler Departmanı Başkanı Rodrigo Valdes, bu ay yaptığı açıklamada, “Sonuç olarak Fransa'nın emeklilik reformu üzerine bir tartışmaya, daha genel anlamda ise hükümetin neler sağlayabileceğinin kapsamına ilişkin bir tartışmaya ihtiyacı var” dedi.

İki ekonomi nasıl karşılaştırılıyor?

Yunanistan ekonomisi borç krizinin başlangıcında büyük ölçüde turizm, deniz taşımacılığı ve tarıma dayanırken Fransa ekonomisi çok daha büyük, daha çeşitlendirilmiş ve lüks tüketim ürünleri, havacılık ve finans gibi yüksek karlı sektörleri kapsıyor.

BNP Paribas, ülkenin aynı zamanda lojistik ve teknoloji alanlarında da Avrupa liderlerinden biri olduğunu ve bunun hizmet ticaretinde fazla verilmesine katkı sağladığını vurguluyor.

Genel olarak Fransa'nın cari işlemler dengesi, yani dünyanın geri kalanıyla gerçekleştirdiği ticaret ve gelir akışlarının geniş kapsamlı ölçümü, dengeye yakın. Yunanistan ise 2009 yılında GSYH'sinin yaklaşık yüzde 12'si oranında cari açık vermişti.

Fransa ayrıca elektrik üretiminin büyük bölümünü nükleer enerji ve yenilenebilir kaynaklardan sağladığı için diğer ülkelere kıyasla fosil yakıtlara daha az bağımlı.

IMF, uzun vadede ekonomik büyümenin yüzde 1 civarında istikrar kazanacağını öngörüyor. Bu da mali sorunların etkisini hafifletmeye yardımcı olabilir.