Türk Biyoteknoloji Şirketi ENBIOSIS, Yapay Zekayla Gıdanın Geleceğini Tasarlıyor

“Gıda ilaçtır” fikrini ölçülebilir hale getirmeyi hedefleyen Türk biyoteknoloji şirketi ENBIOSIS, gıdayı ilaç geliştirme disipliniyle tasarlıyor. Yapay zeka destekli formülasyon platformuyla ilk ticari adımını atan şirket, yeni formüllerle farklı sektörlerde ve uluslararası pazarlarda büyümeyi hedefliyor.

Birleşik Krallık hükümetinin desteklediği Tech Rocketship Awards 2022’de dijital sağlık kategorisinin altın madalya ödülünü kazanan Türk biyoteknoloji girişimi ENBIOSIS, yapay zeka destekli teknolojisini uluslararası ölçekte büyüyebilen bir formülasyon geliştirme platformuna dönüştürmek için çalışıyor. Mikrobiyom analizi algoritması 17 ülkedeki iş ortakları aracılığıyla kullanılan şirket, aynı teknolojik altyapıyla farklı biyolojik hedeflere yönelik gıda formülasyonları geliştiriyor. 10’dan fazla patent başvurusu bulunan girişim, dünya genelinde 20’nin üzerinde potansiyel iş ortağıyla görüşmeler yürütüyor.

Kişiselleştirilmiş beslenmeden biyoteknoloji platformuna

2019 yılında Prof. Dr. Özkan Ufuk Nalbantoğlu ve Ömer Özkan tarafından kurulan ENBIOSIS, çalışmalarına bağırsak mikrobiyomunu analiz ederek kişiselleştirilmiş beslenme önerileri geliştiren bir teknoloji platformu olarak başladı. Şirketin faaliyet modeli, bağırsaklarda yaşayan mikroorganizmaların analiz edilmesi ve elde edilen verilerin yapay zeka algoritmalarıyla değerlendirilmesi üzerine kuruldu.

Bu dönemde geliştirilen mikrobiyom analizi algoritması, bugün 17 ülkede B2B iş ortakları aracılığıyla kullanılıyor. ENBIOSIS’in araştırmalardan elde ettiği sonuçlar, The American Journal of Gastroenterology ve Gut Microbes gibi bilimsel dergilerde yayımlanıyor.

Şirketin teknoloji geliştirme sürecindeki yeni adımı ise bu araştırma birikiminin yeni bir alana taşınması oldu. ENBIOSIS, mikrobiyom verilerini bilimsel literatürle birleştirerek belirli biyolojik hedeflere yönelik gıda bileşenleri geliştiren bir platforma yoğunlaştı. ENBIOSIS Kurucu Ortağı ve CEO’su Ömer Özkan, şirketin yaklaşımını şöyle açıkladı:

“Gıdayı, ilaç geliştirme disipliniyle tasarlıyoruz. Bu yaklaşım, beslenme ve biyoteknoloji alanındaki araştırma süreçlerinin bir araya getirilmesine dayanıyor. Belirli sağlık hedeflerine yönelik gıda formülasyonları tasarlarken, biyolojik mekanizmaları inceliyor, ortaya çıkan sonuçları klinik çalışmalarla değerlendiriyoruz.”

Binlerce bileşen Dijital İkiz teknolojisiyle analiz ediliyor

ENBIOSIS’in geliştirdiği teknolojinin merkezinde, bağırsak mikrobiyomunu bilgisayar ortamında modelleyen Dijital İkiz sistemi bulunuyor. Sistem, bağırsak bakterilerinin metabolik faaliyetlerini inceleyerek belirli biyolojik hedeflerle ilişkili moleküllerin tanımlanmasına olanak sağlıyor. Bu aşamadan sonra şirketin geliştirdiği yapay zeka motoru devreye giriyor. Model, 3 binden fazla gıda bileşenini analiz ederek hedeflenen moleküllerin üretimini destekleme potansiyeline sahip bileşen kombinasyonlarını belirlemek amacıyla kullanılıyor.

Ömer Özkan, “Bu teknolojiyle bağırsak bakterilerinin vücut için gerekli belirli molekülleri üretmesini desteklemeyi amaçlıyoruz. Geliştirdiğimiz formülasyonlar gıda temelli içeriklerden oluşuyor ve gıda mevzuatı kapsamında değerlendiriliyor. Aynı teknoloji altyapısı metabolizma, bağışıklık sistemi, uyku ve göz sağlığı dahil 100’den fazla biyolojik hedefe uygulanabilecek şekilde tasarlandı. Bu, şirketimizin uzun vadeli büyüme yaklaşımının da temelini oluşturuyor” açıklamasını yapıyor.

Göz sağlığı formülü Türkiye’de kullanıma sunuldu

Şirketin teknoloji platformundan geliştirilen ilk somut uygulamalardan biri, göz sağlığına yönelik en-TEAR adlı takviye edici gıda oldu. ENBIOSIS, bağırsak mikrobiyomu ile göz sağlığı arasındaki ilişkiyi temel alan formülü Türkiye’de eczanelerde ve online satış kanallarında kullanıma sundu.

en-TEAR’ın geliştirilmesinde şirketin Dijital İkiz teknolojisiyle belirlenen biyolojik hedefler ve yapay zeka aracılığıyla analiz edilen gıda bileşenleri kullanıldı. ENBIOSIS, formülün değerlendirilmesi amacıyla İstanbul Medipol Üniversitesi’nde etik kurul onayıyla pilot klinik çalışma gerçekleştirdi.

Kuru göz şikayeti bulunan 20 yetişkinin katıldığı çalışmada, formül 8 hafta boyunca kullanıldı. Katılımcılar, kullanımın sona ermesinden sonra 8 hafta daha takip edildi. Gözyaşı üretimini ölçen Schirmer testinde 8. hafta sonunda başlangıç değerlerine göre ortalama 6,03 milimetrelik, %60,7’lik artış kaydedildi. Takip döneminin sonunda bu değişim %67’ye ulaştı. ENBIOSIS, ilk bulguları doğrulamak üzere 130 katılımcı ile randomize, çift kör ve plasebo kontrollü yeni bir klinik araştırma başlattı.

Metabolik sağlık, cilt sağlığı ve testosteron düzeyine yönelik yeni formülasyonların geliştirme süreçlerini de tamamlayan ENBIOSIS, bu ürünlere ilişkin randomize kontrollü klinik araştırmalarını sürdürürken, gerekli onayların alınmasının ardından ürünleri 2027’nin ilk yarısında pazara sunmayı hedefliyor.

’den fazla potansiyel iş ortağıyla görüşüyor

ENBIOSIS’in büyüme stratejisinde, formülasyon geliştirme kapasitesinin yanı sıra, bu çalışmalar sonucunda oluşan fikri mülkiyet portföyü de önem taşıyor. Şirketin, bileşen karışımları için 10’dan fazla patent başvurusu bulunuyor. Teknoloji platformunu ve bu platformdan geliştirilen formülasyonları fikri mülkiyet stratejisinin iki temel unsuru olarak değerlendiren ENBIOSIS, bu modelle gıda, içecek ve takviye edici gıda sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerle işbirlikleri kurmayı, böylece araştırma ve formülasyon geliştirme kapasitesinin farklı ürün kategorilerinde kullanılabilmesini hedefliyor.

ENBIOSIS’in önümüzdeki dönem için yaptığı büyüme planlarının merkezinde, yeni formülleri bulunuyor. Şirket, 2027’nin ilk yarısında pazara sunmayı hedeflediği yeni formüllerin yanı sıra platformunun geliştirdiği formülasyonları farklı sektörlerdeki üreticilerle buluşturmak için dünya genelinde 20’den fazla potansiyel iş ortağıyla görüşüyor. Türkiye, ENBIOSIS’in bu formülleri kendi ürünleriyle pazara sunarak ticari koşullarda test ettiği pazar konumunda bulunuyor. 17 ülkede kullanılan mikrobiyom analizi faaliyetleri de bu büyümeye eşlik ediyor.

ENBIOSIS Kurucu Ortağı ve CEO’su Ömer Özkan, şirketin vizyonunu şu sözlerle özetliyor: “Yeni bir üründen çok, yeni bir kategori sunuyoruz gıdayı ilacın yerine koymuyoruz. Gıdayı, en az ilaç kadar ciddiye alıyoruz.”