Küresel kükürt kıtlığı büyüyor, gübre üretimi ve madencilik baskı altında

YAYINLAMA 24 Ekim 2026 17:30

GÜNCELLEME 24 Ekim 2026 17:33

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Dünya genelinde sanayi ve tarım üretimi açısından önemli bir ham madde olan kükürt, küresel tedarik zincirindeki aksaklıklar nedeniyle ciddi bir arz baskısıyla karşı karşıya. The Economist'in değerlendirmesine göre, İran savaşı Basra Körfezi'ndeki rafinerileri ve kükürt sevkiyatlarını etkileyerek uluslararası piyasalardaki arz açığını büyüttü.

Kükürt, büyük ölçüde petrol ve doğal gaz işleme süreçlerinde yan ürün olarak elde ediliyor. Bu nedenle enerji sektöründeki üretim ve sevkiyat sorunları, kükürt piyasasını da doğrudan etkiliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki kapanma, küresel kükürt üretiminin yaklaşık dörtte birini ve deniz yoluyla gerçekleştirilen ihracatın yaklaşık yarısını Körfez bölgesinde sıkıştırdı.

Kükürt fiyatları ton başına 1.000 doları aştı

Küresel arzın daralması, kükürt fiyatlarında sert yükselişe neden oldu. Haziran ayında birçok bölgeye yapılan sevkiyatlarda fiyatların ton başına 1.000 doların üzerine çıkarak rekor seviyelere ulaştığı bildirildi. Orta Doğu'dan yapılan kükürt ihracatının 2026 yılında 11 milyon tonun altında kalması bekleniyor. Bu miktar, 2025 yılında kaydedilen 20,5 milyon tonluk ihracatın oldukça gerisinde bulunuyor. Körfez dışındaki ülkelerden gelen sevkiyatlar da açığı kapatmakta yetersiz kalıyor. ABD ve Kanada'nın ihracatını artırmasına rağmen bölge dışındaki arzın savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 40 altında kaldığı belirtiliyor.

Rusya ve Türkiye dahil birçok ülke ihracatı askıya aldı

Kükürt piyasasındaki daralmayı artıran gelişmeler arasında ihracat kısıtlamaları da bulunuyor. Rusya'nın kükürt ihracatı 2025'teki 4,8 milyon tondan 2026'da şu ana kadar 1,8 milyon tona geriledi. Rusya'nın yanı sıra Hindistan, Kazakistan ve Türkiye'nin de kükürt ihracatını askıya aldığı bildirildi. Bu gelişmeler, küresel tedarik zincirinde alternatif kaynaklara ulaşılmasını zorlaştırıyor. Çin de mayıs ayında sülfürik asit ihracatını yasakladı. Ülkenin asit ihracatının neredeyse sıfıra inmesi, kükürt ve türevlerini kullanan sektörler üzerindeki arz baskısını artırdı.

Gübre üreticileri maliyet baskısıyla karşı karşıya

Kükürt kıtlığından en fazla etkilenen alanların başında fosfatlı gübre üretimi geliyor. Kükürt, gübre üretiminde kullanılan sülfürik asidin temel girdileri arasında yer alıyor. 10 ton gübre üretmek için yaklaşık 4 ton kükürt gerekiyor. Ham madde maliyetlerindeki yükseliş, üreticilerin faaliyetlerini sürdürmesini zorlaştırıyor.

ABD, Brezilya, Mısır ve Fas'taki bazı tesislerin üretimi durdurduğu veya yavaşlattığı bildirildi. Gübre üretimindeki aksaklıkların devam etmesi, tarımsal üretim maliyetleri ve çiftçilerin gübreye erişimi üzerinde ek baskı oluşturabilir.

Bakır ve nikel madenciliği de etkileniyor

Kükürt kıtlığı yalnızca tarım sektörünü değil, madencilik faaliyetlerini de etkiliyor. Bakır ve nikel üretiminde cevherden metal elde etmek için yüksek miktarda sülfürik asit kullanılıyor. Özellikle Endonezya'da kükürt alımlarının yüzde 75 azaldığı ve nikel madencilerinin bakım çalışmalarını öne çektiği bildirildi. Ham maddeye erişimde yaşanan sorunlar, maden işletmelerinin üretim planlarını yeniden değerlendirmesine neden oluyor.

Kükürt ve sülfürik asit, bazı elektronik bileşenlerin üretiminde kullanılan ham maddelerin işlenmesinde de önemli rol oynuyor. Bu nedenle tedarik sıkıntısının etkileri, tarım ve madenciliğin ötesine geçerek farklı sanayi kollarına yayılabilir.

Yeni üretim kapasitesi kısa vadede yeterli olmayabilir

Çin ve Hindistan'da yeni kükürt üretim kapasitesinin devreye alınması bekleniyor. Ancak bu yatırımların mevcut arz açığını zamanında kapatmasının zor olduğu değerlendiriliyor. Kısa vadede piyasadaki rahatlamanın, savaş öncesinde planlanan yeni projelerin bulunduğu Körfez bölgesinden sevkiyatların yeniden başlamasına bağlı olduğu belirtiliyor.

Küresel kükürt tedarikindeki sorunların ne zaman hafifleyeceği belirsizliğini korurken, sevkiyatların seyri ve üretim tesislerinin yeniden faaliyete geçmesi gübre, madencilik ve diğer sanayi sektörleri açısından belirleyici olacak.