Türkiye'nin ihracatında dengeler değişti

Türkiye'nin ihracatında dengeler değişti

Türkiye'nin tarım ihracatı 2026'nın ilk dokuz ayında 27,1 milyar dolarla aynı dönemler için rekor seviyeye ulaştı. Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre en yüksek artış yüzde 42,2 ile yaş meyve ve sebzede gerçekleşti. Fındık ihracatı yüzde 20 artarken zeytin ve zeytinyağında yüzde 28,2'lik gerileme yaşandı. Türkiye'nin yurt dışına sattığı ürün gruplarında ortaya çıkan farklar dikkat çekti.

Murat Ali Oral 24 Ekim 2026 09:34 24 Ekim 2026 09:36 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!

Türkiye'nin tarım ve tarıma bağlı sektörlerdeki ihracatı, 2026 yılının ocak-eylül döneminde 27 milyar 134 milyon dolara ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde 25 milyar 994 milyon dolar olan ihracat, yüzde 4,4 artarak ilk dokuz ay için en yüksek seviyesine çıktı. Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin verileri, ürün grupları arasında önemli farklılıklar bulunduğunu ortaya koydu. Bazı sektörler ihracatını çift haneli oranlarda artırırken Türkiye'nin geleneksel ihraç ürünlerini kapsayan bazı gruplarda gerileme yaşandı.

Yılın ilk dokuz ayında ihracatını en hızlı artıran tarım grubu yaş meyve ve sebze oldu. Geçen yılın aynı döneminde 2 milyar 230 milyon dolar olan ihracat, yüzde 42,2 artarak 3 milyar 170 milyon dolara ulaştı. Böylece sektörün dış satım geliri yaklaşık 940 milyon dolar yükseldi. Türkiye'nin yaş meyve ve sebze ihracatında Irak öne çıkarken bu ülkeye yapılan satışlar 842 milyon doları buldu. Mersin ise 880,2 milyon dolarla sektörde ihracatın en yüksek gerçekleştiği illerden biri oldu.

Türkiye'nin geleneksel tarım ürünlerinden fındıkta da ihracat gelirleri arttı. Fındık ve mamulleri grubunun ocak-eylül ihracatı, geçen yılın aynı dönemindeki 1 milyar 601 milyon dolardan 1 milyar 921 milyon dolara yükseldi. Böylece yıllık artış yüzde 20 olarak gerçekleşirken dış satım gelirine yaklaşık 320 milyon dolar eklendi. Ancak bu rakamlar yalnızca kabuklu veya iç fındığı değil, fındıktan üretilen mamulleri de kapsıyor. İhracat gelirindeki artışın ne kadarının miktardan, ne kadarının fiyat değişiminden kaynaklandığı bu verilerle tek başına belirlenemiyor.

Su ürünleri ve hayvansal mamuller grubunun ihracatı, yılın ilk dokuz ayında yüzde 8 artarak 3 milyar 84 milyon dolara ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde 2 milyar 856 milyon dolar olan dış satım, yaklaşık 227 milyon dolar yükseldi. Sektörün ihracatında Rusya 398,1 milyon dolarlık satışla öne çıkarken Muğla'dan gerçekleştirilen ihracat 814,6 milyon dolara ulaştı. Bu veriler balık ve diğer su ürünleri ile hayvansal mamullerin toplamını yansıtıyor. Dolayısıyla artışın tamamını tek bir balık türüne veya ürüne bağlamak doğru değil.

Hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri grubu, ihracat tutarı bakımından tarımın en büyük kalemlerinden biri olmayı sürdürdü. Ancak sektörün dış satımı geçen yılın ilk dokuz ayındaki 9 milyar 35 milyon dolardan 8 milyar 880 milyon dolara geriledi. Böylece yıllık düşüş yüzde 1,7 olarak hesaplandı. Bu geniş kategori yalnızca buğday ve bakliyatı değil, işlenmiş gıda ürünleriyle çeşitli tahıl ve yağlı tohum mamullerini de kapsıyor. İhracat tutarının yüksek olması, her alt üründe artış yaşandığı anlamına gelmiyor.

İhracatta en dikkat çekici gerilemelerden biri zeytin ve zeytinyağı grubunda gerçekleşti. Geçen yılın ocak-eylül döneminde 381,4 milyon dolar olan dış satım, bu yılın aynı döneminde 273,7 milyon dolara düştü. Böylece ihracat gelirleri yüzde 28,2 azaldı ve yaklaşık 107,7 milyon dolarlık kayıp oluştu. Ancak bu karşılaştırma zeytin ile zeytinyağının birleşik ihracat değerini gösteriyor. Ayrı ürünlerin satış miktarları ve birim fiyatları incelenmeden gerilemenin hangi üründen veya hangi etkenden kaynaklandığı kesin olarak söylenemez.

Türkiye'nin geleneksel tarım ihracatı gruplarından kuru meyve ve mamullerinde de düşüş görüldü. Sektörün dış satımı geçen yılın ilk dokuz ayında 1 milyar 217 milyon dolar seviyesindeyken bu yıl 1 milyar 126 milyon dolara indi. Yıllık azalış yüzde 7,5 olarak hesaplandı. Kuru üzüm, kuru kayısı ve kuru incir gibi ürünleri kapsayan sektörün toplam ihracat gelirinde yaklaşık 91 milyon dolarlık gerileme yaşandı. Ancak yayımlanan sektör toplamı, hangi kuru meyvenin satışlarında daha büyük düşüş gerçekleştiğini tek başına göstermiyor.

Yaş meyve ve sebze ihracatında güçlü bir artış yaşanırken işlenmiş meyve ve sebze ürünlerinde farklı bir tablo ortaya çıktı. Meyve sebze mamulleri sektörünün dış satımı, geçen yılın ocak-eylül dönemindeki 1 milyar 901 milyon dolardan 1 milyar 830 milyon dolara geriledi. Böylece sektör ihracatında yüzde 3,7'lik düşüş kaydedildi. İki grubun farklı yönlerde hareket etmesi dikkat çekse de bu sonuç doğrudan üreticilerin işlenmiş ürünlerden taze ürünlere yöneldiğini kanıtlamıyor. Böyle bir değerlendirme için ürün bazında miktar, fiyat ve pazar verilerinin incelenmesi gerekiyor.

İlk dokuz aylık sonuçlar, Türkiye'nin tarım ihracatındaki büyümenin bütün ürün gruplarına eşit dağılmadığını ortaya koydu. Yaş meyve ve sebze yüzde 42,2, fındık ve mamulleri yüzde 20, su ürünleri ve hayvansal mamuller yüzde 8 artış gösterdi. Buna karşılık zeytin ve zeytinyağı yüzde 28,2, kuru meyve ve mamulleri yüzde 7,5, meyve sebze mamulleri yüzde 3,7 geriledi. Bu değişimler ihracat gelirlerinin dolar cinsinden yıllık karşılaştırmasına dayanıyor. Üreticilerin elde ettiği kârı veya satılan ürün miktarındaki değişimi doğrudan göstermiyor.

Kaynak: HABER MERKEZİ