Dolar tahtını kaybediyor mu? Çin Yuanı ne kadar güçlendi?

YAYINLAMA 24 Ekim 2026 00:00

GÜNCELLEME 24 Ekim 2026 00:00

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

ABD dolarının küresel finans sistemindeki konumu, ülkelerin yerel para birimleriyle ticareti artırma girişimleri ve Çin yuanının uluslararası kullanımının genişlemesiyle yeniden gündemde.

SWIFT'in Eylül 2026 tarihli Küresel Para Birimleri Takip Raporu'na dayanan Ağustos verilerinde dolar, en yakın rakibi euroyu iki kattan fazla aşan payıyla ilk sırada bulunuyor.

Küresel ödemelerin yarısından fazlası dolarla

SWIFT'in Ağustos 2026 verilerine göre küresel ödeme değerinde ABD doları yüzde 52,09 payla ilk sırada yer aldı.

Euro yüzde 21,37 ile ikinci, İngiliz sterlini yüzde 6,37 ile üçüncü sırada bulunurken Japon yeni yüzde 3,52 ve Çin yuanı yüzde 3,26 pay aldı.

Kanada dolarının payı yüzde 2,65, diğer para birimlerinin toplam payı ise yüzde 10,74 olarak kaydedildi.

Küresel ödemelerde en çok kullanılan para birimleri

Para birimi Ağustos 2026 payı ABD doları %52,09 Euro %21,37 İngiliz sterlini %6,37 Japon yeni %3,52 Çin yuanı %3,26 Kanada doları %2,65 Diğer para birimleri %10,74

Dolar ve euronun toplam payı yüzde 73,46'ya ulaştı. Çin yuanı ise küresel ödeme sisteminde dolar ve euronun oldukça gerisinde kaldı.

15 yıl önce tablo nasıldı? Euro doların önündeydi

SWIFT'in geçmiş verileri, küresel ödemelerde para birimlerinin ağırlığının yıllar içinde önemli ölçüde değiştiğini gösteriyor.

Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü'nün (SWP) yayımladığı tarihsel SWIFT verilerine göre Nisan 2011'de euronun küresel ödemelerdeki payı yüzde 38,9, doların payı ise yüzde 35,3'tü.

Nisan 2015'te doların payı yüzde 45,3'e yükselirken euronun payı yüzde 27,1'e geriledi.

Nisan 2019'da dolar yüzde 40,8, euro yüzde 33,2; Nisan 2022'de ise dolar yüzde 41,8, euro yüzde 34,7 pay aldı.

Temmuz 2023'te doların payı yüzde 46,5'e yükselirken euronun payı yüzde 24,4 oldu.

Dolar ve euronun SWIFT ödemelerindeki tarihsel payları

Dönem ABD doları Euro Nisan 2011 %35,3 %38,9 Nisan 2015 %45,3 %27,1 Nisan 2019 %40,8 %33,2 Nisan 2022 %41,8 %34,7 Temmuz 2023 %46,5 %24,4 Ağustos 2026 %52,09 %21,37

Veriler, doların SWIFT üzerinden yapılan ödemelerdeki payının 2011'e kıyasla yükseldiğini gösteriyor.

Not: SWIFT'in ödeme istatistikleri, ağ üzerinden işlenen ödeme mesajlarına dayanıyor. Tarihsel karşılaştırmalarda raporlama kapsamı ve ödeme mesajı türlerindeki değişiklikler dikkate alınmalı.

Asıl gerileme merkez bankalarının rezervlerinde: Yüzde 72'den yüzde 56,7'ye

Doların küresel konumundaki uzun vadeli değişim, merkez bankalarının döviz rezervlerinde daha belirgin görülüyor.

Fed'in 2025 yılında yayımladığı doların uluslararası rolüne ilişkin araştırmaya göre, ABD dolarının dünya genelinde açıklanan resmi döviz rezervlerindeki payı 2001 yılında yüzde 72 ile zirveye ulaşmıştı.

Bu oran 2024 yılında yaklaşık yüzde 58'e geriledi.

IMF'nin 30 Eylül 2026'da yayımladığı son verilere göre ise doların küresel döviz rezervlerindeki payı, 2026'nın ilk çeyreğindeki yüzde 57,18 seviyesinden ikinci çeyrekte yüzde 56,70'e düştü.

Böylece doların rezervlerdeki payı, 2001'deki zirvesinin 15,3 yüzde puan altında kaldı.

Aynı dönemde euronun küresel döviz rezervlerindeki payı yüzde 20,60, Çin yuanının payı ise yüzde 2,11 olarak kaydedildi.

IMF verilerine göre 2026'nın ikinci çeyreğinde dünya genelindeki toplam döviz rezervleri 13,22 trilyon dolara ulaştı.

Fed'in değerlendirmesi, doların rezerv payındaki uzun vadeli gerilemede merkez bankalarının Avustralya ve Kanada doları gibi farklı para birimlerine yönelmesinin de rol oynadığını ortaya koyuyor.

Döviz piyasasında 20 yıldır değişmeyen liderlik

Uluslararası ödemeler ve rezervlerin yanı sıra döviz piyasasındaki işlemler de doların konumunu gösteren önemli göstergeler arasında yer alıyor.

BIS'in Nisan 2025 dönemini kapsayan üç yıllık döviz piyasası araştırmasına göre küresel döviz işlemlerinin günlük ortalama hacmi yaklaşık 9,6 trilyon dolara ulaştı.

Dolar, 2025 yılında döviz işlemlerinin yüzde 89,1'inin bir tarafında yer aldı.

Bu oran 2013'te yüzde 87, 2019'da yüzde 88,3 ve 2022'de yüzde 88,4 seviyesindeydi.

Çin yuanının payı ise 2013'te yüzde 2,2 iken 2025'te yüzde 8,6'ya yükseldi.

Böylece yuanın döviz piyasasındaki kullanımında belirgin artış yaşanırken doların ağırlığı devam etti.

Çin yuanı doların yerini alabilir mi?

Çin yuanının uluslararası kullanımındaki artış, özellikle dış ticaret finansmanı ve döviz piyasası verilerinde görülüyor.

Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) Haziran 2026 tarihli raporuna göre yuanın küresel ticaret finansmanındaki payı 2024'te yüzde 5,5 iken Mart 2026'da yaklaşık yüzde 8'e yükseldi.

Aynı dönemde doların ticaret finansmanındaki payı 2 yüzde puanından fazla azalarak yaklaşık yüzde 81'e geriledi.

Ancak SWIFT'in Ağustos 2026 verilerinde yuanın küresel ödeme değerindeki payı yalnızca yüzde 3,26 oldu.

IMF'nin 2026 ikinci çeyrek verilerine göre yuanın dünya merkez bankalarının döviz rezervlerindeki payı da yüzde 2,11 seviyesinde bulunuyor.

Bu veriler, yuanın bazı uluslararası finansal işlemlerde kullanımının artmasına rağmen doların küresel ödemeler, rezervler ve döviz piyasalarındaki payının oldukça gerisinde olduğunu ortaya koyuyor.

Dolar tahtını kaybediyor mu?

Son 25 yılın verileri, doların küresel finans sistemindeki konumuna ilişkin farklı eğilimleri gösteriyor.

Merkez bankalarının döviz rezervlerinde doların payı 2001'deki yüzde 72 seviyesinden 2026'nın ikinci çeyreğinde yüzde 56,7'ye geriledi.

Buna karşılık SWIFT verilerinde doların ödeme değerindeki payı, Nisan 2011'deki yüzde 35,3 seviyesinden Ağustos 2026'da yüzde 52,09'a yükseldi.

BIS'in 2025 verilerinde de dolar, küresel döviz işlemlerinin yüzde 89,1'inde yer alarak liderliğini sürdürdü.

Dolayısıyla mevcut veriler, doların küresel rezervlerdeki ağırlığının uzun vadede azaldığını, ancak uluslararası ödemeler ve döviz piyasalarında liderliğini koruduğunu gösteriyor.