Beyaz eşyada artan birim fiyat, ihracatta gelir kaybını önleyemedi

YAYINLAMA 22 Ekim 2026 00:00

GÜNCELLEME 22 Ekim 2026 00:00

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

MERVE YİĞİTCAN

Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği’nin (TET) Ocak-Eylül dönemine ilişkin dış ticaret istatistikleri de, sektördeki alarm durumunun boyutlarını gözler önüne serdi. Veriler, son 5 yıllık süreçte sektörün geçici bir dalgalanma yaşamadığını, aksine hem ihracat hacminde hem de gelirinde kronikleşen bir daralma eğilimine girdiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.

2022 yılının ocak-eylül döneminde 3,15 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen beyaz eşya ihracatı, takip eden yıllarda üst üste ivme kaybetti. 2023’ün aynı döneminde 3,12 milyar dolara, 2024’te 3,02 milyar dolara, 2025’te 2,88 milyar dolara inen ihracat geliri, bu yılın eylül ayı itibarıyla 2,65 milyar dolara kadar geriledi. Böylece sektör, yalnızca 9 aylık dönemler kıyaslandığında 5 yıl öncesine göre yüzde 15,9 net ihracat kaybı yaşadı.

Tonaj yüzde 35 eridi, fabrikalar yavaşladı

İhracat gelirinde yaşanan erimeden çok daha kritik olan gelişme de ihraç edilen ürün miktarı tarafında yaşanıyor. Buna göre Türkiye, 2022 yılının 9 ayında toplam 893 bin 800 ton beyaz eşya ihracatı gerçekleştirmişti. Ancak küresel talepteki tıkanıklık ve içeride artan maliyetler nedeniyle üretim hatları yavaşladı. İhraç edilen miktar 2023’te 822,3 bin tona, 2024’te 777,9 bin tona, 2025’te 680,2 bin tona düştü. 2026’nın 9 ayında ise bu rakam 582 bin 100 tona kadar geriledi. Son 5 yıllık kümülatif tabloya bakıldığında, ihraç edilen ürün miktarındaki kayıp yüzde 34,8 seviyesine ulaştı. Tonajdaki bu sert gerileme, fabrika kapasite kullanım oranlarını doğrudan etkileyerek sanayi istihdamı ve üretim sürekliliği açısından da ciddi risk sinyalleri veriyor.

En büyük kayıp buzdolabında

Ürün gruplarının ihracat performansına bakıldığında, 5 yıllık süreçte en büyük kaybın lokomotif ürün olan buzdolabı ve soğutucu grubunda verildiği görülüyor. 2022 yılının 9 ayında 985,09 milyon dolar seviyesinde olan buzdolabı ihracatı, 2026’da 737,11 milyon dolara geriledi. Tek başına 247,98 milyon dolarlık erime yaşayan soğutucu grubunun toplam ihracattaki payı da yüzde 31,25’ten yüzde 27,8’e çekildi. Aynı dönemde bulaşık makineleri yüzde 22,6; çamaşır makineleri de yüzde 19,5 oranında ihracat erimesi yaşadı. Tüm ana ürün gruplarında düşüşler yaşanırken, genel pazar trendinden pozitif ayrışarak dolar bazında ihracatını artıran tek kalem fırın ve ocaklar oldu. 2022’nin 9 ayında 659,23 milyon dolar olan fırın ve ocak ihracatı, genel pazardaki yüzde 15,9’luk daralmaya rağmen yüzde 5,05 artışla 692,55 milyon dolara tırmandı. Bu performansla fırın ve ocak grubu, toplam ihracat içindeki payını yüzde 20,91’den yüzde 26,12’ye çıkararak soğutma grubunu neredeyse yakaladı.

Birim fiyat arttı ama kurtarmadı

Sektörün en dikkat çekici göstergelerinden birini kilogram başına düşen ihracat birim fiyatı oluşturdu. Enflasyonist baskılar, başta yassı çelik olmak üzere hammadde maliyetlerindeki artışlar ve lojistik giderleri nedeniyle sanayici ihraç ürünlerinde fiyatları yukarı çekmek zorunda kaldı. 2022'de ortalama 3,53 dolar olan kilogram başına ihracat birim fiyatı, kademeli tırmanışla 2026 yılında 4,55 dolara yükseldi.

Birim fiyatta 5 yılda yaşanan yüzde 29,2'lik bu artış, yüksek katma değerden ziyade zorunlu maliyet artışını yansıtırken; fiyatların yükselmesine karşın ihraç edilen ürün adedinin sert şekilde düşmesi, birim fiyat artışının toplam ciro erimesini durdurmaya yetmediğini gösterdi.

İhracat fiyatlarında zorunlu olarak yaşanan söz konusu fiyat artışları, Polonya ve özellikle de Çin gibi güçlü rakipler karşısında Türk ihracatçısının rekabet gücünü zorlamaya devam etti. Türkiye'nin beyaz eşya ihracatında aslan payını alan AB pazarındaki durgunluk, ihracattaki düşüşün en temel nedeni olarak öne çıkıyor. 2022 ve 2023 yıllarının ocak-eylül döneminde AB pazarından 1,6 milyar dolar civarında ihracat geliri elde eden Türkiye, 2026'nın aynı döneminde bu pazarda 1,3 milyar dolara kadar geriledi.