İsrafın ekonomik maliyeti büyüyor: Satılamayan ürünler milyar dolarlık kayıp yaratıyor

YAYINLAMA 19 Ekim 2026 09:53

GÜNCELLEME 19 Ekim 2026 09:54

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Birleşmiş Milletler Çevre Programı'nın (UNEP) 2024 Gıda İsrafı Endeksi Raporu'na göre, 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf edildi. Gıda israfının küresel ekonomiye yıllık maliyetinin ise 1 trilyon doları aştığı tahmin ediliyor.

Avrupa Çevre Ajansı verileri de tekstil sektöründeki israfın boyutunu ortaya koyuyor. Avrupa pazarına sunulan tekstil ürünlerinin yüzde 4 ila 9'unun kullanılmadan imha edildiği belirtilirken, internet üzerinden satın alınan giysilerde ortalama iade oranının yüzde 20'ye, ayakkabılarda ise yüzde 30'a ulaştığı bildiriliyor.

ABD Ulusal Perakende Federasyonunun tahminlerine göre, tüketicilerin perakende sektörüne iade ettiği ürünlerin toplam değeri 2025 yılında 849,9 milyar dolar olarak hesaplandı. Ancak bu rakam, şirketlerin kesinleşmiş zararlarını değil, iade edilen ürünlerin tahmini değerini gösteriyor.

Şirketler stok fazlasını eritmek için hangi yöntemleri kullanıyor?

Şirketler, satılamayan ürünleri değerlendirmek ve stok fazlasını azaltmak amacıyla indirim kampanyaları, tasfiye satışları, yeniden satış, ihracat ve geri dönüşüm gibi yöntemlere başvuruyor. Bununla birlikte, talep tahminlerindeki hatalar, mevsimsel değişiklikler ve tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar, ürünlerin elde kalmasına ve israfa yol açabiliyor.

Avrupa Birliği de satılmayan giysi, aksesuar ve ayakkabıların imha edilmesini azaltmak amacıyla önemli bir adım attı. Büyük şirketleri kapsayan imha yasağı 19 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Düzenleme kapsamında, satılamayan ürünlerin yeniden satış, bağış ve geri dönüşüm gibi alternatif yollarla değerlendirilmesi teşvik ediliyor.

Al Jazeera'nın analizine göre, dünya genelinde satılamayan ürünlerin toplam ekonomik değerini ortaya koyan ortak ve kapsamlı bir veri seti bulunmuyor. Buna karşın gıda israfı, ürün iadeleri ve tekstil atıklarına ilişkin veriler, sorunun küresel ekonomide yarattığı mali yükün büyüklüğüne işaret ediyor.