Küresel finans sistemi çoklu kriz sarmalından çıkabilir mi?

YAYINLAMA 19 Ekim 2026 08:54

GÜNCELLEME 19 Ekim 2026 08:55

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Uluslararası Para ve Finans Komitesi (IMFC), yıllık toplantılarını Bangkok'ta tamamladı. IMFC Zirvesi’nin sonuç bildirgesinde, küresel ekonominin ardışık şoklara karşı direnç gösterdiği ancak mali ve finansal tamponların aşındığı vurgulandı.

Bildirgede, enerji akışlarının güvenliği ve seyrüsefer özgürlüğünün küresel makroekonomik istikrarın ön koşulu olduğu kaydedildi. Mevcut direncin sürdürülebilirliğinin garanti edilemeyeceğine dikkat çekildi.

Arz şoku enflasyonu besliyor

Artan jeopolitik çatışmalar, küresel ticaret rotalarında yapısal kırılma yaratıyor. Enerji ve emtia fiyatları üzerindeki arz şoku, dezenflasyon sürecini sekteye uğratıyor.

Özellikle düşük gelirli ülkelerde kısa vadeli dış finansman kanalları daralıyor, ülke risk primi yükseliyor. Bu durum, küresel değer zincirlerinde arz yönlü daralma ve durgunluk riskini artırıyor.

Borç sürdürülebilirliği tehdit altında

Gelişmiş ekonomilerde uzun vadeli tahvil getirilerinin yüksek seyretmesi, çevre ülkelerde borç sürdürülebilirliğini bozuyor.

Küresel borç stokunun milli gelire oranı tarihi zirveye yakın seyrederken, borç çevirme maliyetleri rekor seviyede. Majör merkez bankalarının sıkı para politikası duruşu, kırılgan ekonomilerde sermaye çıkışları ve ani duruş riskini artırıyor.

Düşük gelirli ülkelerde likidite krizi ve mali alan daralması eş zamanlı yaşanıyor. Bu tablo kalkınma finansmanında dışlama etkisi yaratıyor.

Yeni fay hattı: Yapay zeka rekabeti

Küresel sistemin yeni fay hattı, ileri zeka teknolojileri üzerindeki rekabet olarak öne çıkıyor.

Büyük ekonomiler arasında yapay zeka alanındaki rekabet, teknoloji diplomasisinde kutuplaşmayı derinleştiriyor. ABD'nin ‘süper zeka’ tanımlamasındaki ısrarı, teknolojinin ekonomik egemenlik aracı olarak konumlandırılması anlamına geliyor.

Bu durum, küresel finansal güvenlik ağının etkinliğini azaltırken, yapısal reformların uygulanmasını zorlaştırıyor. Teknoloji transferindeki yavaşlama, potansiyel büyüme patikasından sapma riskini yükseltiyor.

Bangkok'ta ortaya çıkan tablo, küresel finans sisteminin konjonktürel bir dalgalanmayla değil, birbirini besleyen ve kendi kendini derinleştiren yapısal nitelikteki çoklu kriz sarmalıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.