Savaşta Starlink krizi: Ukrayna zora girdi, Rusya kendi uydu ağını hazırlıyor

YAYINLAMA 18 Ekim 2026 21:22

GÜNCELLEME 18 Ekim 2026 21:22

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta uydu iletişim sistemleri, askeri operasyonların önemli unsurlarından biri haline geldi. Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX tarafından geliştirilen Starshield sistemine getirilen kısıtlamalar, Ukrayna ordusunun özellikle insansız hava araçlarını kontrol etme ve Rus saldırılarını önleme faaliyetlerini güçleştirdi.

Saatte 160 kilometrenin üzerinde hareket eden terminallerin bağlantısını kesen uygulama, Ukrayna’nın hava savunmasında kullanılan önleme İHA’larının faaliyetlerini de etkiledi. Kısıtlamanın arkasında hangi makamın bulunduğuna ilişkin tartışmalar sürerken Rusya, kendi uydu iletişim ağını geliştirerek Ukrayna’nın bu alandaki teknolojik avantajını azaltmayı amaçlıyor.

Starshield kısıtlaması Ukrayna’nın İHA operasyonlarını etkiledi

SpaceX’in geliştirdiği Starlink, Dünya’nın alçak yörüngesinde bulunan binlerce uydu aracılığıyla internet bağlantısı sağlıyor. Aynı altyapıdan yararlanan Starshield ise askeri ve ulusal güvenlik ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilen bir uydu iletişim hizmeti olarak kullanılıyor.

Rusya’nın 2022 yılında Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasının ardından Starlink, Ukrayna ordusunun en önemli iletişim araçlarından biri haline geldi. Geleneksel iletişim altyapısının zarar gördüğü bölgelerde askerler, birlikler arasındaki bağlantıyı sürdürmek, keşif faaliyetlerini yürütmek ve insansız hava araçlarını yönlendirmek için sistemden yararlanıyor.

Associated Press’in (AP) haberine göre Starshield, özellikle yüksek hızda hareket eden insansız hava araçlarının kontrolünde kritik bir rol üstleniyor. Ukrayna ordusu, saatte 400 kilometrenin üzerinde hızla uçabilen Rus yapımı yeni nesil Şahid tipi İHA’ları durdurmak amacıyla uydu bağlantılı önleme araçlarını kullanıyor.

Sisteme getirilen hız kısıtlaması, Ukrayna’nın söz konusu araçları kullanmasını zorlaştırırken hava savunma kapasitesini de etkiliyor. Uydu bağlantısındaki bu değişiklik, Rusya’nın hava saldırılarına karşı kullanılan teknolojilerin işleyişini yeniden tartışma konusu haline getirdi.

Starshield talimatı Beyaz Saray’dan mı geldi?

Starshield’e yönelik kısıtlamalar, Kiev ile Washington arasındaki ilişkilerin gerildiği bir dönemde gündeme geldi. ABD Başkanı Donald Trump, İran’la savaşın ardından küresel enerji fiyatlarında yaşanan yükselişi gerekçe göstererek Ukrayna’dan Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını durdurmasını istemişti.

Trump yönetimi ayrıca Rusya ile dizel tedarikini artırmaya yönelik bir anlaşmaya varmış ve Moskova’ya karşı uygulanması planlanan yeni yaptırımları askıya almıştı. Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde yükselen akaryakıt fiyatları, Trump üzerindeki siyasi baskıyı artıran gelişmeler arasında yer aldı.

Reuters’ın iki ABD’li yetkili ile bir Batılı yetkiliye dayandırdığı özel habere göre Starshield hizmetine kısıtlama getirilmesi yönündeki talimat Beyaz Saray’dan geldi. Haberde, Pentagon yetkililerine Ukrayna’nın kullandığı uydu hizmetinin yavaşlatılması gerektiğinin iletildiği aktarıldı. Ancak kaynaklar, talimatı hangi kişinin verdiğinin bilinmediğini belirtti.

Trump ise kararın kendisi tarafından alındığı yönündeki iddiayı reddetti. SpaceX’in sahibi Elon Musk da Starshield’in ABD hükümetinin kontrolünde olduğunu, hız ve kullanım sınırlamalarına ilişkin kararların Amerikan ordusu veya başkan tarafından alındığını açıkladı.

Reuters’ın aktardığı bilgilere göre Beyaz Saray, talimatın başka bir yönetim yetkilisi tarafından verilmiş olabileceğine ilişkin soruları yanıtlamadı. Böylece kısıtlamanın hangi makamın kararıyla uygulamaya konulduğuna ilişkin tartışmalar devam etti.

Rusya’nın Rassvet projesinde hedef 300 uydu

Ukrayna, Amerikan uydu sistemine erişimde yaşanan sorunları aşmaya çalışırken Rusya da Starlink’e rakip olması planlanan kendi uydu iletişim ağını geliştirmeye hazırlanıyor.

The Washington Post’un haberine göre Rus teknoloji şirketi Bureau 1440, Rassvet adı verilen ve yüzlerce küçük uydudan oluşması planlanan bir sistem üzerinde çalışıyor. Rusçada “şafak” anlamına gelen Rassvet projesi, alçak Dünya yörüngesindeki uydular aracılığıyla kesintisiz internet bağlantısı sağlayarak Rusya’nın iletişim kapasitesini artırmayı amaçlıyor.

Rusya, savaşın ilk yıllarında uydu iletişim altyapısının yetersizliği nedeniyle önemli sorunlar yaşamıştı. Cephe hattındaki birlikler arasında iletişim aksaklıkları ortaya çıkarken Rus askerleri, ele geçirilen veya kaçak yollarla temin edilen Starlink terminallerini kullanmaya başlamıştı.

Ancak SpaceX ile Ukrayna Savunma Bakanlığı, Şubat 2026’da yalnızca kayıtlı Starlink cihazlarının çalışmasına izin veren bir sistemi devreye aldı. Bu uygulamayla Rus birliklerinin kullandığı kayıtsız terminaller devre dışı bırakıldı.

Avrupa Politika Analizi Merkezi (CEPA) araştırmacısı Pavel Luzin, söz konusu gelişmenin Moskova’nın kendi uydu ağına yönelik yatırımlarını hızlandırdığını belirtti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de haziran ayında yaptığı açıklamada Rassvet’in Starlink’ten geri kalmadığını, hatta bazı alanlarda daha gelişmiş olabileceğini savundu. Teknik sorunların çözüldüğünü ifade eden Putin, bundan sonraki hedefin yörüngedeki uydu sayısını artırmak olduğunu söyledi.

Moskova’nın planına göre Rassvet’in ticari hizmete 2027 yılında başlaması öngörülüyor. Sistemin geliştiricisi Bureau 1440, geniş kapsamlı hizmet sunulabilmesi için yörüngede yaklaşık 300 uyduya ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.

Bununla birlikte proje, belirlenen hedeflerin gerisinde bulunuyor. Rusya, 2026 yılının sonuna kadar 156 faal uyduya ulaşmayı planlamasına rağmen bugüne kadar yalnızca 32 uydu fırlatabildi. Fırlatılan uyduların bir kısmı hedeflenen yörüngeye ulaşamadı, bazıları ise kaybedildi.

Starlink’in alçak Dünya yörüngesinde 11 binden fazla uydusu bulunuyor. Rassvet’in planlanan kapasitesine ulaşması halinde Rusya’nın kendi uydu iletişim altyapısını genişletmesi hedeflenirken mevcut uydu sayıları iki sistem arasındaki önemli farkı ortaya koyuyor.