Küresel motorin arzındaki sıkışıklık büyürken Uluslararası Enerji Ajansı, 20 milyon varilden fazla motorinin hızla piyasaya sunulmasını kararlaştırdı. Toplam 100 milyon varillik kalan rezerv taahhüdü ve Türkiye'nin payı da gündemde.
Murat Ali Oral 16 Ekim 2026 06:20 16 Ekim 2026 06:25 Dünya'yı haber kaynağınız olarak eklemek için tıklayın!Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel motorin krizine karşı stratejik petrol rezervlerinin piyasaya sürülmesini hızlandırma kararı aldı. 15 Ekim'de toplanan IEA Yönetim Kurulu, 20 milyon varilden fazla motorinin mümkün olan en kısa sürede piyasaya sunulmasını kararlaştırdı. Karar, Orta Doğu ve Rusya kaynaklı arz kayıplarının küresel yakıt fiyatları üzerindeki baskısını hafifletmeyi amaçlıyor.
20 milyon varil motorin için hızlandırma kararı
IEA Yönetim Kurulu, küresel petrol piyasasında arz sıkışıklığının devam ettiğini, özellikle motorin tedarikindeki sorunların dikkat çekici boyutlara ulaştığını bildirdi. 15 Ekim'deki toplantıda, mart ayında başlatılan ortak rezerv kullanımının daha hızlı tamamlanması konusunda anlaşmaya varıldı.
Bu çerçevede, 20 milyon varilden fazla motorinin mümkün olan en kısa sürede piyasaya sunulmasına yönelik mevcut planların hızlandırılması kararlaştırıldı. Ancak açıklanan miktar, daha önce kararlaştırılan rezerv kullanımından bağımsız, tamamen yeni bir stok paketi anlamına gelmiyor.
IEA ayrıca petrol üretim ve rafineri kapasitesine sahip üye ülkelere, özellikle motorin başta olmak üzere ham petrol ve işlenmiş petrol ürünleri arzını artırma çağrısında bulundu.
330 milyon varil kullanıldı, 100 milyon varil kaldı
Küresel enerji krizine karşı mart ayında alınan kararla, IEA üyesi ülkelerden toplam 400 milyon varillik petrol ve petrol ürününün piyasaya sunulması istenmişti. Ajansın 15 Ekim'de açıkladığı verilere göre bugüne kadar yaklaşık 330 milyon varillik rezerv kullanımı gerçekleştirildi.
Üye ülkelerin henüz tamamlamadığı rezerv taahhütlerinin toplamı ise yaklaşık 100 milyon varil düzeyinde bulunuyor. IEA Yönetim Kurulu, kalan miktarın ülkelerin kendi koşulları dikkate alınarak mümkün olan en kısa sürede piyasaya sunulmasını kararlaştırdı. Bazı üyelerin mart ayında verdikleri taahhütlerin üzerinde rezerv kullandığı, diğer bazı ülkelerin de benzer adımlar atmayı planladığı bildirildi.
Böylece toplam rezerv kullanımının başlangıçta açıklanan 400 milyon varillik hedefi aşması bekleniyor.
Türkiye'nin rezerv planında 11,7 milyon varil bulunuyordu
IEA'nın aldığı karar, üye ülkelerden biri olan Türkiye açısından da önem taşıyor. Ajansın 19 Mart 2026'da yayımladığı ülke bazlı rezerv kullanım tablosunda, Türkiye'nin toplam katkısı 11,7 milyon varil olarak açıklanmıştı.
Söz konusu planın ayrıntıları şöyleydi:
- 3,6 milyon varil ham petrol
- 8,1 milyon varil işlenmiş petrol ürünü
- Toplam 11,7 milyon varillik katkının zorunlu sanayi stoklarından karşılanması
Ancak bu rakamlar mart ayında açıklanan ilk plana dayanıyor. IEA, o tarihte ülke bazında stok türlerinin ve kullanım miktarlarının değişebileceğini belirtmişti.
15 Ekim'de alınan yeni kararda Türkiye'nin bugüne kadar ne kadar rezerv kullandığı veya ilave bir stok kullanımına gidip gitmeyeceği açıklanmadı. Bu nedenle mart ayındaki 11,7 milyon varillik miktarın tamamının piyasaya sunulduğu ya da Türkiye'nin yeni kararla ek yükümlülük üstlendiği sonucuna varılamıyor.
Motorin fiyatındaki baskı neden devam ediyor?
IEA'nın 14 Ekim'de yayımladığı Petrol Piyasası Raporu, küresel motorin arzındaki sorunun yalnızca ham petrol üretimindeki kesintilerden kaynaklanmadığını ortaya koymuştu.
Orta Doğu ve Rusya'daki petrol ürünleri ihracatında yaşanan aksamalar, özellikle motorin tedarikini zorlaştırıyor. Rapora göre söz konusu iki bölgeden yapılan net motorin ihracatında eylül ayında geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük yaklaşık 1,3 milyon varillik kayıp yaşandı.
Bu kayıp, diğer bölgelerden sağlanan ek tedarikle tamamen telafi edilemedi. Üstelik rafinerilerin ham petrolü işleyerek piyasaya motorin sunma kapasitesindeki kısıtlamalar da fiyat baskısını artırıyor.
IEA, rafineri üretiminin 2027'nin ilk çeyreğinde toparlanmasını beklese de 2026 boyunca oluşan stok açığının tamamen kapanmasının daha uzun sürebileceğine dikkat çekiyor.
Dolayısıyla stratejik rezervlerin hızla kullanılması kısa vadede piyasaya ek yakıt sağlayabilecek olsa da kalıcı rahatlama için üretim ve ihracat akışının normale dönmesi gerekiyor.
Türkiye'de motorin fiyatları düşecek mi?
IEA'nın rezerv kullanımını hızlandırma kararı, Türkiye'deki akaryakıt fiyatları açısından da yakından izlenmesi gereken bir gelişme. Uluslararası piyasaya daha fazla motorin sunulması, tedarik sıkışıklığının hafiflemesi durumunda rafine ürün fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı sınırlayabilir.
Ancak bu karar, Türkiye'de motorinin litre fiyatında hemen indirim yapılacağı anlamına gelmiyor. Türkiye'deki akaryakıt fiyatlarının oluşumunda uluslararası rafine ürün fiyatları, döviz kuru, vergi yükü ve dağıtım maliyetleri birlikte etkili oluyor.
Bu nedenle rezervlerin hangi ülkeler tarafından, ne kadar sürede ve hangi piyasalara sunulacağı fiyat etkisinin belirlenmesinde önem taşıyor. IEA'nın 15 Ekim tarihli açıklamasında 20 milyon varili aşan motorin miktarının ülkelere göre dağılımı ve kesin sevkiyat takvimi belirtilmedi.
Ajans, rezerv kullanımındaki ilerlemeyi izlemeyi sürdüreceğini ve motorin piyasasına ilişkin güncel değerlendirmeleri doğrultusunda ilave önlemlerin gerekli olup olmadığı konusunda G7 liderlerini bilgilendireceğini açıkladı.
Kaynak: HABER MERKEZİ
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.