ANA SAYFA FOTO GALERİ VİDEO GALERİ SON DAKİKA YAZARLAR GÃNCEL DÃNYA EKONOMİ SPOR CANLI SKOR AÃIK GÃRÃÅ TEKNOLOJİ YAÅAM KOBİ DİÄER İLETİÅİM VE KÃNYE Bizi Takip Edin
Hürmüz BoÄazı'ndaki kilitlenmenin Irak petrolü için kuzey ve batı yönünde yeni çıkıÅların önemini artırdıÄına dikkat çeken uzmanlar, 'Türkiye hattının kapasitesinin yükseltilmesi, Suriye üzerinden Banyas ve Tartus limanlarına uzanacak güzergahlar ve Amerikan enerji Åirketlerinin Irak'taki yeni projeleri, ÂDört Deniz GiriÅimi etrafında Åekillenen bölgesel mimarinin parçaları. Ziyaretin ardından Zeydi'nin 28 Temmuz'da Türkiye'ye gideceÄinin açıklanması da Ankara'nın bu yeni mimarideki yerini açık biçimde ortaya koyuyor. Bu noktada ÂTerörsüz Türkiye süreci de Washington-BaÄdat hattındaki yeni denklemin önemli bir parçasına dönüÅüyor' ifadelerini kullandı.
AA21 Temmuz 2026 Salı 15:12 - Güncelleme: 21 Temmuz 2026 Salı 15:12 ABONE OL
Anadolu Ajansı Akademi Müdür Yardımcısı Mehmet Alaca, Irak BaÅbakanı Ali ez-Zeydi'nin Washington ziyareti ekseninde Irak-ABD iliÅkilerindeki yeni dönemi ve bunun bölgesel jeopolitik yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.
***Irak'ın yeni BaÅbakanı Ali ez-Zeydi'nin ilk yurt dıÅı ziyaretini Washington'a yapması, BaÄdat'ın önündeki yeni dönemin yönünü göstermesi bakımından baÅlı baÅına bir mesaj oldu. Ãstelik ziyaret için 14 Temmuz'un, yani Irak'ın krallıktan cumhuriyete geçtiÄi günün yıl dönümünün seçilmesi de tesadüf deÄildi. Zeydi, hem içeride yeni bir sayfa açtıÄını hem de bu sayfanın ABD ile kurulacak yeni iliÅki üzerinden ÅekilleneceÄini göstermeye çalıÅtı. Ziyaretin ABD'nin İran'a yönelik saldırılarını yeniden baÅlattıÄı bir döneme denk gelmesi de BaÄdat'ın Tahran'dan baÄımsız hareket etme iradesini sergilemesi açısından dikkat çekiciydi.
- WASHİNGTON ZİYARETİ YENİ DÃNEMİN İÅARETİ Mİ?
Bu ziyaret, klasik bir ikili temasın ötesinde Irak'ın bölgesel konumuna iliÅkin bir tercihe iÅaret ediyor. Washington açısından mesele artık yalnızca Irak'taki Amerikan askeri varlıÄı ya da DEAÅ'la mücadele deÄil. Trump yönetimi, askeri angajmandan ekonomik nüfuza, güvenlik merkezli politikadan enerji, yatırım ve ulaÅtırma hatları üzerinden kurulan daha geniÅ bir bölgesel stratejiye geçiyor. Zeydi'nin "ABD-Irak iliÅkileri askeri boyuttan ekonomik ortaklıÄa evriliyor." sözü de bu dönüÅümü özetliyor.
Zeydi'nin Washington'da gördüÄü yakın ilgi de bu tercihin kiÅisel ve siyasi boyutunu ortaya koydu. ABD BaÅkanı Donald Trump'ın yeni baÅbakanı "Irak'ın ötesinde, Orta DoÄu'da büyük bir lider." olarak tanımlaması, heyeti resmi program dıÅında öÄle yemeÄine davet etmesi ve iki lider arasındaki samimi görüntüler, ABD'nin yeni Irak yönetimine verdiÄi desteÄin göstergeleriydi. İŠdünyasından gelen, daha önce siyasi görev üstlenmemiÅ Zeydi, bürokrasiyi azaltmayı, yatırım çekmeyi ve ekonomik kalkınmayı önceleyen pragmatik bir profil çiziyor. Bu yönüyle anlaÅma yapmayı ve dıŠpolitikayı ekonomik çıkarlar üzerinden yürütmeyi seven Trump yönetimiyle ortak bir zeminde buluÅuyor.
Trump'ın 2003 iÅgalini eleÅtirmesi ve "YanlıŠülkeye saldırdılar." demesini sadece geçmiÅe dönük bir hesaplaÅma olarak okumak eksik kalır. Bu durum, ABD'nin Irak'ta bundan sonra farklı araçlarla da var olmak istediÄinin iÅareti. Bu yeni yaklaÅımda asker sayısından çok Amerikan Åirketlerinin imzalayacaÄı anlaÅmalar önem taÅıyor. Nitekim ziyaret sırasında petrol, enerji, teknoloji, finans, tarım, eÄitim ve ilaç dahil çeÅitli alanlarda 48 anlaÅma, mutabakat ve ortaklık deklarasyonunun imzalanması, iliÅkinin yeni omurgasının ekonomi olacaÄını gösteriyor. Irak'taki ABD askerlerinin 30 Eylül 2026 itibarıyla tamamen çekileceÄinin açıklanması da askeri dönemin kapatılarak ekonomik ortaklıÄın öne çıkarılması bakımından kritik.
- BAÄDAT'IN ÃNÃNDEKİ ZORLU SINAMALAR
Ancak Washington'ın beklentileri ticaret anlaÅmalarıyla sınırlı deÄil. ABD, Irak'ta İran'ın etki alanını daraltmaya çalıÅıyor. Nitekim Zeydi'nin ziyaret öncesinde devlet dıÅındaki silahlı yapıların silah bırakmasına yönelik süreç baÅlatması ve geniŠçaplı bir yolsuzluk operasyonuna giriÅmesi, bu beklentilere verilmiÅ açık bir cevap niteliÄindeydi. Seraya es-Selam'ın silahlarını devlete teslim edeceÄini açıklaması, ardından Asaib Ehlil Hak ve Kataib İmam Ali'nin benzer yönde mesajlar vermesi, Zeydi'nin ilk somut kazanımları arasında sayılabilir. Hükümetin silahların teslimi için 30 Eylül'ü hedeflemesi ve bu tarihin uluslararası koalisyonun görev süresinin sona ermesiyle örtüÅmesi de BaÄdat'ın güvenlik boÅluÄu oluÅmayacaÄı mesajını güçlendiriyor.
Yine de bu sürecin kolay ilerlemesi beklenmemeli. Kataib Hizbullah ve Hareket en-Nuceba gibi daha ideolojik ve İran'a yakın yapılar silah bırakmaya sıcak bakmıyor. Ãstelik İran'ın Irak'taki etkisi yalnızca milisler üzerinden yürüttüÄü siyasetle sınırlı deÄil. Siyasi partilerden bürokrasiye, kamu ihalelerinden bankacılıÄa, sınır ticaretinden enerji iliÅkilerine kadar uzanan derin bir aÄ söz konusu. Dolayısıyla silahların toplanması önemli olsa da tek baÅına yeterli olmayacak. Irak devletinin karar alma kapasitesinin güçlendirilmesi, hukukun üstünlüÄünün geliÅtirilmesi, finans sisteminin uluslararası standartlara yaklaÅtırılması ve yatırım ortamının iyileÅtirilmesi de aynı ölçüde belirleyici olacak.
- TÃRKİYE SÃRECİN NERESİNDE?
ABD'nin Irak'a çizdiÄi yol, ülkeyi yalnızca İran nüfuzunun sınırlandırılmasının ötesinde bir mesafe. ABD, Irak'ı Körfez, Türkiye, Suriye, Karadeniz ve Akdeniz arasında kurulacak enerji ve ticaret hatlarının merkezi olarak konumlandırıyor. Hürmüz BoÄazı'ndaki kilitlenme, Irak petrolü için kuzey ve batı yönünde yeni çıkıÅların önemini artırdı. Türkiye hattının kapasitesinin yükseltilmesi, Suriye üzerinden Banyas ve Tartus limanlarına uzanacak güzergahlar ve Amerikan enerji Åirketlerinin Irak'taki yeni projeleri, "Dört Deniz GiriÅimi" etrafında Åekillenen bölgesel mimarinin parçaları. Zeydi'nin Teksas'a gitmesi, Chevron ve diÄer Åirketlerle yürütülen temaslar, Irak'ın enerji politikasını Amerikan yatırımları ve çoklu ihracat rotalarıyla yeniden kurma arayıÅını gösteriyor. Ziyaretin ardından Zeydi'nin 28 Temmuz'da Türkiye'ye gideceÄinin açıklanması da Ankara'nın bu yeni mimarideki yerini açık biçimde ortaya koyuyor.
Bu noktada "Terörsüz Türkiye" süreci de Washington-BaÄdat hattındaki yeni denklemin önemli bir parçasına dönüÅüyor. Ankara'nın BaÄdat ve Erbil'den beklentisi, PKK'nın çekildiÄi alanlarda yeni güvenlik boÅluklarının oluÅmaması, federal güçlerle PeÅmerge arasında daha güçlü koordinasyon kurulması ve örgütün farklı isimler altında yeniden alan kazanmasının engellenmesi... Bu, Irak-Suriye arasındaki geçiÅkenliÄin artması açısından da önemli olacak.
Ãnümüzdeki dönemde belirleyici soru, Zeydi'nin Washington'da verdiÄi mesajları BaÄdat'ta ne ölçüde uygulayabileceÄi olacak. ABD'nin desteÄi ekonomik fırsatlar yaratabilir ancak milislerin tasfiyesi, yolsuzlukla mücadele ve kurumsal reformlar, Zeydi'yi iktidara taÅıyan koalisyonun çıkarlarıyla çatıÅabilir. Irak'ın baÅarısı, Washington ile Tahran arasında yeni bir denge kurmasından çok devlet otoritesini güçlendirirken, ülkeyi yeni bir vekalet rekabetine sürüklememesine baÄlı. BaÄdat, Erbil, Ankara ve Washington arasındaki mevcut uyum kalıcı bir iÅbirliÄine dönüÅürse Irak, uzun yıllar sonra ilk kez yalnızca rekabetin sahası deÄil, yeni bölgesel düzenin yönünü belirleyen aktörlerden biri olabilir.
* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Yorumlar (0)
Giriş yaparak yorum yazabilirsin.
İlk yorumu sen yaz.