Dünya ve Güneş yokken yola çıktı: Uzaydan gelen gizemli sinyal

Gök bilimciler, evrende şimdiye kadar tespit edilen en uzak hızlı radyo patlamasını keşfetmiş olabileceklerini açıkladı. Dünya'ya ulaşmadan önce 10 milyar yıldan fazla yol kat eden FRB 20240304B adlı sinyalin, evren henü…

YAYINLAMA 09 Ekim 2026 08:13

GÜNCELLEME 09 Ekim 2026 08:13

Ekonomim haberlerini Google'da daha sık görün Ekonomim'i tercih ettiğiniz kaynaklara ekleyerek nitelikli haberlere daha kolay ulaşın.

Takip Et

Evren tarihinin yaklaşık yüzde 80'i boyunca yol aldı

Hızlı radyo patlamaları (FRB), milisaniyeler içinde muazzam miktarda enerji açığa çıkaran yoğun radyo dalgası sinyalleri olarak biliniyor. Güneş'in aylar veya yıllar boyunca yaydığı enerjiye ulaşabilen bu patlamalar, ilk kez 2007 yılında keşfedildiğinden bu yana bilim insanlarının ilgisini çekiyor.

Yeni araştırmada incelenen FRB 20240304B sinyali, evrenin henüz yaklaşık 3 milyar yaşında olduğu dönemde meydana geldi. Sinyalin Dünya'ya ulaşana kadar evren tarihinin yaklaşık yüzde 80'i boyunca yol aldığı hesaplandı.

Araştırmacılar, bu keşfin hızlı radyo patlamaları arasında yeni bir uzaklık rekoru olabileceğini ve önceki rekorun yaklaşık iki katına çıkarıldığını belirtiyor.

Sinyal MeerKAT ile tespit edildi, galaksisi James Webb ile belirlendi

Bilim insanları, gizemli sinyali Güney Afrika'da bulunan MeerKAT radyo teleskobuyla tespit etti. Ardından NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu'ndan yararlanarak patlamanın meydana geldiği galaksiyi belirledi.

Araştırmanın baş yazarlarından Sydney Üniversitesi'nden Dr. Themiya Nanayakkara, patlamanın gerçekleştiği dönemde Dünya'nın ve Güneş'in henüz var olmadığını vurguladı.

James Webb verileri, sinyalin genç, küçük ve çok hızlı yıldız oluşturan bir galaksiden geldiğini ortaya koydu. Galakside ağır elementlerin oluşumuyla ilişkili metal miktarının da düşük olduğu belirlendi.

Bu bulgu, hızlı radyo patlamalarının hangi koşullarda meydana geldiğini anlamak açısından önem taşıyor.

Gizemli patlamaların kaynağı hâlâ bilinmiyor

Hızlı radyo patlamalarının nasıl oluştuğu konusunda bilim dünyasında farklı teoriler bulunuyor. Öne çıkan açıklamalardan biri, son derece güçlü manyetik alanlara sahip nötron yıldızları olan magnetarların bu sinyalleri üretebileceği yönünde.

Ancak FRB 20240304B'nin hangi mekanizmayla oluştuğu henüz bilinmiyor.

Nanayakkara, patlamayı ortaya çıkaran mekanizmanın, bu tür sinyallerin metal bakımından fakir ve genç galaksilerde nasıl üretilebildiğini açıklaması gerektiğini belirtti.

Bazı hızlı radyo patlamalarının tekrar tekrar ortaya çıktığı, bazılarının bir süre sinyal gönderdikten sonra sustuğu, bazılarının ise yalnızca bir kez gözlemlendiği biliniyor. Yeni keşfedilen sinyalin hangi gruba girdiği henüz netleşmedi.

Bugüne kadar 10 binden fazla patlama tespit edildi

2007'deki ilk keşiften bu yana 10 binden fazla hızlı radyo patlaması kaydedildi. Bu sinyallerin kaynağına ilişkin belirsizlik sürse de bilim insanları, patlamaları evrenin yapısını araştırmak için önemli bir araç olarak kullanıyor.

Araştırmanın baş yazarı Nanayakkara'ya göre, FRB'lerin bilimsel açıdan değerli olabilmesi için öncelikle hangi mekanizmayla oluştuklarının kesin olarak bilinmesi gerekmiyor.

Özellikle çok uzak galaksilerden gelen sinyallerin incelenmesi, evrenin erken dönemlerinde bulunan maddeyi araştırmaya yardımcı oluyor. Bilim insanları, daha fazla uzak patlama tespit ederek evrendeki görünmeyen maddenin dağılımını daha ayrıntılı biçimde haritalamayı hedefliyor.

Görünmeyen maddenin izini sürmek mümkün olabilir

Hızlı radyo patlamaları, Dünya'ya ulaşana kadar uzaydaki gazlardan, elektronlardan ve diğer parçacıklardan geçiyor. Bu maddeler, sinyallerin özelliklerini değiştirerek bilim insanlarına yol boyunca karşılaşılan madde hakkında bilgi veriyor.

Swinburne Üniversitesi'nden Prof. Dr. Matthew Bailes, araştırmayı hızlı radyo patlamalarının evreni incelemedeki gücünü gösteren önemli bir çalışma olarak değerlendirdi. Bailes, bu sinyallerin evrendeki atomların miktarını anlamak için temel araçlardan biri olabileceğine dikkat çekti.

Araştırmada yer almayan astrofizikçi Dr. Sara Webb de hızlı radyo patlamalarının, sinyallerin Dünya'ya ulaşana kadar içinden geçtiği maddeyi ölçmek için kullanılabileceğini ifade etti.

Webb'e göre yeni keşif, hızlı radyo patlamalarının erken evrende sanılandan çok daha yaygın olabileceğine işaret ediyor. Daha fazla sinyalin tespit edilmesi, evrenin ilk dönemlerine ve bugün doğrudan gözlemlenemeyen maddelerin dağılımına ilişkin önemli ipuçları sağlayabilir.