Suistimal iklimini kurum kültürü oluşturur

Yıllardır suistimal araştırmalarını izledim, raporlarını okudum, yazdım yorumladım. Cerebra’nın İş Dünyasında Suiistimal Algısı Araştırması 2026 sonuçları, farklı bir bakışla değerlendirebilmek için İSO Akademi eğitim uzmanı Işıl Yükrük’ten talep ettim. Özgün yorumunu okurlarımla paylaşmak istedim.

Suistimal yalnızca denetim ve kontrol mekanizmalarıyla değil; etik kültür, güven, şeffaflık, liderlik ve çalışan farkındalığıyla birlikte ele alınmalı. Suistimal sadece bireysel davranış değil; kurum kültürü, güç ilişkileri, aidiyet ve çalışanların kendilerini güvenle ifade edebilmesiyle de ilişkili olduğu ortada.

SORUN YALNIZCA FİNANSAL KAYIP DEĞİL KONTROL EKSİKLİĞİYLE GELEN GÜVEN KAYBI

Araştırmanın odak noktasını, kurumlarda suistimal risklerinin nasıl algılandığı, etik kültürün ve mevcut kontrol mekanizmalarının bu risklerin önlenmesindeki rolü ile çalışanların kurumlarına, bildirim süreçlerine duyulan güven oluşturmuş. Sorun yalnızca finansal kayıp değil, kontrol eksikliği…

Kurumların yalnızca suistimal gerçekleştikten sonra müdahale eden yapılardan, riskleri önceden fark eden ve önleyici bir kurum kültürü geliştiren yapılara dönüşmesi önem kazanıyor. Suistimal, sadece bireysel bir etik ihlal olarak değil; kurum içerisindeki güç ilişkileri, örgüt kültürü ile de yakından ilişkili.

İKİ SORU İKİ CEVAP / Suistimal araştırmasına dair…

Güven ve aidiyet?

Yöneticilerin tutumları ve zaman içinde oluşan davranış normuyla ilişkili olgular… Çalışanların hangi davranışları kabul edilebilir gördüğü, etik dışı durumlar karşısında ne ölçüde ses çıkarabildiği önemli.

Bildirim cesareti?

Çalışanın kendisini ne kadar güvende hissettiği, kurumun gerçek etik kültürünün önemli göstergesi… Sadece prosedürler yetmez, denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi, bildiricilerin korunması şart.

NOT

ETİK DEĞERLER ROL MODELİ YÖNETİCİLERLE HAYATA GEÇER

Etik değerler konusunda; yöneticilerin rol model olduğu, etik değerlerin gündelik iş yapış biçimlerine yerleştiği ve ortak sorumluluk anlayışının geliştiği bir çalışma kültürünün oluşturulması gerek. Böylece suistimal riskleri azalır. Güven, çalışan aidiyeti artar, suistimal iklimi oluşması zorlaşır.

GÜVEN KAYBI LÜGATI

Pambık İpliği / Kalp Kırılması: Güvenin yudum yudum biriktirilip tek bir darbeyle dağılıp kopması

Amigdala Alarmı: Güven sarsıldığında beynin korku merkezinin (amigdala) aşırı çalışması

Sosyal İzolasyon: Hayal kırıklığı sonrası kimseye güvenememe ve yalnızlığı kalkan haline getirme

Sürekli Doğrulama / Kontrol: Telefon kurcalama, her adımı sorgulama ve geçmişi tekrar üretme